Hoofdstuk 2 Loonbelasting
Dienstbetrekking
De werknemer is de belangrijkste belastingplichtige voor de loonbelasting (art. 1 Wet
LB). De loonbelasting wordt ingehouden op zijn loon (art. 27 lid 1 Wet LB).
Loonbelasting wordt geheven over het loon van de werknemer.
In art. 2 Wet LB wordt het begrip werknemer gedefinieerd.
Als werknemer wordt ook aangemerkt degene die loon geniet uit een
bestaande of vroegere privaatrechtelijke of publiekrechtelijke dienstbetrekking
van een ander.
De Wet LB bevat geen definitie van het begrip dienstbetrekking.
Voor het begrip privaatrechtelijke dienstbetrekking wordt in beginsel
aangesloten bij het civiele begrip arbeidsovereenkomst, dat als volgt
gedefinieerd is in art. 7:610 BW: ‘De overeenkomst waarbij de ene partij, de
werknemer, zich verbindt in dienst van de andere partij, de werkgever tegen
loon gedurende zekere tijd arbeid te verrichten’.
De omschrijving van het begrip arbeidsovereenkomst bevat drie essentiële
voorwaarden:
a. Er moet sprake zijn van een gezagsverhouding tussen de werkgever en
de werknemer;
Dit element is het meest essentiële voor het vaststellen van een
privaatrechtelijke dienstbetrekking.
Er moet sprake zijn van ondergeschiktheid.
Er is sprake van een gezagsverhouding.
a. De werknemer is verplicht om gedurende zekere tijd persoonlijk arbeid
te verrichten voor de werkgever;
De werknemer is op grond van art. 7:659 lid 1 BW verplicht om de arbeid zelf
te verrichten.
De werknemer mag zich niet zonder voorafgaande toestemming van de
werkgever laten vervangen bij de uitvoering van zijn werkzaamheden.
Het begrip arbeid is hierbij in ruime zin, want de arbeid kan zowel lichamelijk
als van geestelijke aard zijn.
a. De werkgever is verplicht om de werknemer te belonen voor zijn arbeid.
Onder loon wordt een vergoeding voor de verrichte arbeid verstaan. Die
vergoeding kan in allerlei vormen voorkomen:
Geld (denk hierbij aan een vast bedrag in geld en/of allerhande variabele
beloningen, zoals provisies, gratificaties en bonussen);
Verstrekkingen (denk hierbij aan een conciërge die op het schoolterrein in
een woning van de school mag wonen).
1
, Hoofdstuk 2 Loonbelasting
Als iemand alleen een vergoeding voor werkelijk gemaakte kosten ontvangt, wordt
dat niet als loon aangemaakt. Denk hierbij met name aan vrijwilligers.
Naast de privaatrechtelijke dienstbetrekking kennen we ook nog de publiekrechtelijke
dienstbetrekking. Deze berust niet op een arbeidsovereenkomst, maar op een
aanstelling of benoeming.
Sommige arbeidsverhoudingen voldoen niet aan alle voorwaarden van een echte
dienstbetrekking, waardoor geen loonbelasting hoeft te worden ingehouden en
afgedragen. De wetgever heeft dit voor bepaalde arbeidsverhoudingen niet wenselijk
geacht en heeft daarom de fictieve dienstbetrekking in het leven geroepen (art. 3 en
4 Wet LB).
Aanneming van werk
Art. 3 lid 1 letter a en b Wet LB
Stagiairs
Art. 3 lid 1 letter e Wet LB
Meewerkende kinderen
Art. 3 lid 1 letter f Wet LB
Aanmerkelijkbelanghouder
Degene die arbeid verricht voor een lichaam waarin hij of zijn partner (als bedoeld in
art. 12a lid 7 letter a Wet LB) een aanmerkelijk belang heeft, is voor de Wet LB altijd
in een dienstbetrekking werkzaam.
Dit kan een echte dienstbetrekking zijn (de bestuurder is formeel immers
onderworpen aan het gezag van de algemene vergadering van aandeelhouders),
maar het kan ook gaan om een fictieve dienstbetrekking.
Iemand bezit een aanmerkelijk belang als hij minimaal 5% van het geplaatste
aandelenkapitaal van een vennootschap bezit of een recht (optie) heeft om
minimaal 5% van het geplaatste kapitaal te kopen.
Gelijkgesteldenregeling
Onder een gelijkgestelde verstaan we iemand die in maatschappelijk opzicht gelijk
kan worden gesteld met een echte werknemer. De fictieve dienstbetrekking van de
gelijkgestelde is een vangnetbepaling, geregeld in art. 4 letter e Wet LB en nader
uitgewerkt in art. 2c Uitv.besl. LB.
Deze fictieve dienstbetrekking is op grond van art. 2c Uitv.besl. LB van toepassing op
degene die:
Niet op grond van de eerdergenoemde bepalingen in fictieve dienstbetrekking
werkzaam is;
De arbeid persoonlijk verricht;
Doorgaans op minimaal 2 dagen per week arbeid verricht;
2
, Hoofdstuk 2 Loonbelasting
Doorgaans met deze arbeid ten minste 40% van het wettelijke
brutominimumloon per week verdient.
Deze fictie is echter op grond van art. 2c lid 2 tot en met 4 Uitv.besl. LB en art. 2 e lid
2 Uitv.besl. LB niet van toepassing op degene:
- wiens arbeidsverhouding korter dan 1 maand duurt;
- die als bestuurder van een vereniging of stichting persoonlijk arbeid verricht
en hiervoor een beloning ontvangt;
- die ondernemer is;
- die arbeid verricht voor een natuurlijk persoon en is ingeschakeld ten behoeve
van diens persoonlijke aangelegenheden;
- die een arbeidsverhouding met een familielid heeft die in overheersende mate
wordt beheerst door de familieverhouding;
- die overwegend werk van geestelijke aard verricht;
- die anders dan in de uitoefening van een beroep werkzaam is als auteur of
redactiemedewerker.
Opting-in
Als een arbeidsverhouding voor de loonbelasting niet als een (fictieve)
dienstbetrekking wordt aangemerkt, bestaat toch de mogelijkheid om vrijwillig te
kiezen (opting-in) voor het toepassen van de Wet LB.
Opteren voor loonbelasting kan slechts onder de volgende voorwaarden (art. 2g
Uitv.besl. LB):
- De beoogde werknemer is geen ondernemer.
- De beoogde inhoudingsplichtige en de beoogde werknemer moeten voor het
moment waarop de eerste ‘loonbetaling’ plaatsvindt via een gezamenlijke
verklaring melden dat de arbeidsverhouding als een dienstbetrekking moet
worden aangemerkt.
Oneigenlijke dienstbetrekking
Art. 35 Wet LB en art. 11 Uitv.besl. LB
Huispersoneel
De Wet LB kent een bijzondere regeling voor huispersoneel dat voor een natuurlijke
persoon werkzaam is. Op grond van art. 5 Wet LB is er geen dienstbetrekking als:
- Er uitsluitend of nagenoeg uitsluitend (= 90% of meer) huiselijke of
persoonlijke diensten in het huishouden van de natuurlijke persoon worden
verricht;
- De werkzaamheden doorgaans op minder dan 4 dagen per week worden
verricht.
3
, Hoofdstuk 2 Loonbelasting
Op grond van art. 5 lid 2 Wet LB valt onder het verrichten van diensten ook het
verlenen van zorg aan de leden van het huishouden.
Inhoudingsplichtige
In de Wet LB speelt de inhoudingsplichtige een belangrijke rol. De
inhoudingsplichtige is verplicht om de loonbelasting in te houden op het loon van de
werknemer en deze loonbelasting vervolgens af te dragen aan de Belastingdienst.
Een inhoudingsplichtige kan zowel een natuurlijke persoon als een
rechtspersoon zijn.
Ook een samenwerkingsverband, zoals bijvoorbeeld een vof, een openbare
vennootschap of een vereniging, kan als inhoudingsplichtige worden
aangemerkt.
Inhoudingsplicht bij echte dienstbetrekkingen
Er bestaan drie soorten inhoudingsplichtigen (art. 6 Wet LB):
a. Degene tot wie een of meer personen in dienstbetrekking staan;
b. Degene die aan een of meer personen loon uit vroegere dienstbetrekking tot
hemzelf of tot een ander verstrekt;
c. Degene die door, vanwege een aanspraak die niet tot het loon behoort, aan
een of meer personen uitkeringen of verstrekkingen doet uit een
dienstbetrekking tot een ander.
Geen inhoudingsplicht bij Verklaring arbeidsrelatie (VAR)
Soms is het onduidelijk of iemand al dan niet in loondienst werkzaam is. Hierdoor
loopt de opdrachtgever het risico dat de Belastingdienst bij een loonbelastingcontrole
achteraf de arbeidsrelatie als een dienstbetrekking zal aanmerken waardoor de
opdrachtgever een naheffingsrisico loopt.
De opdrachtgever kon tot 1 mei 2016 dit naheffingsrisico op grond van art. 6a Wet
LB onder voorwaarden voorkomen.
Met ingang van 1 mei 2016 is de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties in
werking getreden en is art. 6a Wet LB vervallen. Wel bestaat de mogelijkheid om
vanaf 1 mei 2016 te gaan werken met overeenkomsten van opdracht en/of
aanneming van werk die vooraf ter goedkeuring aan de Belastingdienst zijn
voorgelegd.
- De opdrachtgever hoeft dan geen loonbelasting in te houden en af te dragen,
zolang er feitelijk volgens de overeenkomst van opdracht en/of aanneming
van werk wordt gewerkt.
- Als gebruik wordt gemaakt van een goedgekeurde modelovereenkomst van
opdracht of aanneming van werk, moet worden verwezen naar het
kenmerknummer dat de Belastingdienst hieraan heeft toegekend.
4
, Hoofdstuk 2 Loonbelasting
- Bij de invoering van de Wet DBA is een transitieperiode van 1 jaar ingevoerd
om alle partijen in de gelegenheid te stellen om in samenspraak met de
Belastingdienst te komen tot een goedgekeurde overeenkomst van opdracht
of aanneming van werk.
Samenhangende groep inhoudingsplichtigen
Inhoudingsplichtigen die deel uitmaken van een concern kunnen de Belastingdienst
verzoeken om als een samenhangende groep inhoudingsplichtigen (SGI) te worden
aangemerkt (art. 27e Wet LB).
Belastbare loon
Het begrip belastbaar loon is in art. 9 lid 2 Wet LB gedefinieerd. Over het belastbare
loon wordt de loonbelasting geheven.
Loon
Het begrip loon is gedefinieerd in art. 10 Wet LB. Dit is een brutobegrip; er wordt
geen rekening gehouden met eventuele aftrekposten. De Wet LB kent een zeer ruim
loonbegrip, met slechts twee kanttekeningen:
- Er moet een causaal verband zijn tussen de beloning en de dienstbetrekking
(de beloning moet uit de dienstbetrekking voortvloeien).
- De werkgever moet zich van de beloning bewust zijn. De bewustheid bij de
werknemer speelt geen rol.
Tabelloon
Het tabelloon voor de loonbelasting wordt als volgt berekend:
Loon in geld (brutoloon) ……
Loon in natura (bijvoorbeeld privégebruik auto en aanspraken die tot ……+
het loon behoren)
Fooien en uitkeringen uit fondsen ……+
Vrijstellingen voor alle heffingen (zoals pensioenpremies werknemer) ……-/-
Ingehouden werknemersdeel levensloopregeling (overgangsregeling) ……-/-
Tabelloon ……
Loon in geld
Loon in geld is een beloning die in een wettig betaalmiddel, bijvoorbeeld in euro’s,
wordt uitbetaald. De bekendste verschijningsvorm van loon is het loon in geld;
bijvoorbeeld maandloon, provisies, bonussen of vakantiegeld.
Loon in natura
Dit is loon wat niet in geld wordt genoten. Er kan gedacht worden aan een gratis
maaltijd, een vakantiereis, een auto van de zaak etc.
5
Dienstbetrekking
De werknemer is de belangrijkste belastingplichtige voor de loonbelasting (art. 1 Wet
LB). De loonbelasting wordt ingehouden op zijn loon (art. 27 lid 1 Wet LB).
Loonbelasting wordt geheven over het loon van de werknemer.
In art. 2 Wet LB wordt het begrip werknemer gedefinieerd.
Als werknemer wordt ook aangemerkt degene die loon geniet uit een
bestaande of vroegere privaatrechtelijke of publiekrechtelijke dienstbetrekking
van een ander.
De Wet LB bevat geen definitie van het begrip dienstbetrekking.
Voor het begrip privaatrechtelijke dienstbetrekking wordt in beginsel
aangesloten bij het civiele begrip arbeidsovereenkomst, dat als volgt
gedefinieerd is in art. 7:610 BW: ‘De overeenkomst waarbij de ene partij, de
werknemer, zich verbindt in dienst van de andere partij, de werkgever tegen
loon gedurende zekere tijd arbeid te verrichten’.
De omschrijving van het begrip arbeidsovereenkomst bevat drie essentiële
voorwaarden:
a. Er moet sprake zijn van een gezagsverhouding tussen de werkgever en
de werknemer;
Dit element is het meest essentiële voor het vaststellen van een
privaatrechtelijke dienstbetrekking.
Er moet sprake zijn van ondergeschiktheid.
Er is sprake van een gezagsverhouding.
a. De werknemer is verplicht om gedurende zekere tijd persoonlijk arbeid
te verrichten voor de werkgever;
De werknemer is op grond van art. 7:659 lid 1 BW verplicht om de arbeid zelf
te verrichten.
De werknemer mag zich niet zonder voorafgaande toestemming van de
werkgever laten vervangen bij de uitvoering van zijn werkzaamheden.
Het begrip arbeid is hierbij in ruime zin, want de arbeid kan zowel lichamelijk
als van geestelijke aard zijn.
a. De werkgever is verplicht om de werknemer te belonen voor zijn arbeid.
Onder loon wordt een vergoeding voor de verrichte arbeid verstaan. Die
vergoeding kan in allerlei vormen voorkomen:
Geld (denk hierbij aan een vast bedrag in geld en/of allerhande variabele
beloningen, zoals provisies, gratificaties en bonussen);
Verstrekkingen (denk hierbij aan een conciërge die op het schoolterrein in
een woning van de school mag wonen).
1
, Hoofdstuk 2 Loonbelasting
Als iemand alleen een vergoeding voor werkelijk gemaakte kosten ontvangt, wordt
dat niet als loon aangemaakt. Denk hierbij met name aan vrijwilligers.
Naast de privaatrechtelijke dienstbetrekking kennen we ook nog de publiekrechtelijke
dienstbetrekking. Deze berust niet op een arbeidsovereenkomst, maar op een
aanstelling of benoeming.
Sommige arbeidsverhoudingen voldoen niet aan alle voorwaarden van een echte
dienstbetrekking, waardoor geen loonbelasting hoeft te worden ingehouden en
afgedragen. De wetgever heeft dit voor bepaalde arbeidsverhoudingen niet wenselijk
geacht en heeft daarom de fictieve dienstbetrekking in het leven geroepen (art. 3 en
4 Wet LB).
Aanneming van werk
Art. 3 lid 1 letter a en b Wet LB
Stagiairs
Art. 3 lid 1 letter e Wet LB
Meewerkende kinderen
Art. 3 lid 1 letter f Wet LB
Aanmerkelijkbelanghouder
Degene die arbeid verricht voor een lichaam waarin hij of zijn partner (als bedoeld in
art. 12a lid 7 letter a Wet LB) een aanmerkelijk belang heeft, is voor de Wet LB altijd
in een dienstbetrekking werkzaam.
Dit kan een echte dienstbetrekking zijn (de bestuurder is formeel immers
onderworpen aan het gezag van de algemene vergadering van aandeelhouders),
maar het kan ook gaan om een fictieve dienstbetrekking.
Iemand bezit een aanmerkelijk belang als hij minimaal 5% van het geplaatste
aandelenkapitaal van een vennootschap bezit of een recht (optie) heeft om
minimaal 5% van het geplaatste kapitaal te kopen.
Gelijkgesteldenregeling
Onder een gelijkgestelde verstaan we iemand die in maatschappelijk opzicht gelijk
kan worden gesteld met een echte werknemer. De fictieve dienstbetrekking van de
gelijkgestelde is een vangnetbepaling, geregeld in art. 4 letter e Wet LB en nader
uitgewerkt in art. 2c Uitv.besl. LB.
Deze fictieve dienstbetrekking is op grond van art. 2c Uitv.besl. LB van toepassing op
degene die:
Niet op grond van de eerdergenoemde bepalingen in fictieve dienstbetrekking
werkzaam is;
De arbeid persoonlijk verricht;
Doorgaans op minimaal 2 dagen per week arbeid verricht;
2
, Hoofdstuk 2 Loonbelasting
Doorgaans met deze arbeid ten minste 40% van het wettelijke
brutominimumloon per week verdient.
Deze fictie is echter op grond van art. 2c lid 2 tot en met 4 Uitv.besl. LB en art. 2 e lid
2 Uitv.besl. LB niet van toepassing op degene:
- wiens arbeidsverhouding korter dan 1 maand duurt;
- die als bestuurder van een vereniging of stichting persoonlijk arbeid verricht
en hiervoor een beloning ontvangt;
- die ondernemer is;
- die arbeid verricht voor een natuurlijk persoon en is ingeschakeld ten behoeve
van diens persoonlijke aangelegenheden;
- die een arbeidsverhouding met een familielid heeft die in overheersende mate
wordt beheerst door de familieverhouding;
- die overwegend werk van geestelijke aard verricht;
- die anders dan in de uitoefening van een beroep werkzaam is als auteur of
redactiemedewerker.
Opting-in
Als een arbeidsverhouding voor de loonbelasting niet als een (fictieve)
dienstbetrekking wordt aangemerkt, bestaat toch de mogelijkheid om vrijwillig te
kiezen (opting-in) voor het toepassen van de Wet LB.
Opteren voor loonbelasting kan slechts onder de volgende voorwaarden (art. 2g
Uitv.besl. LB):
- De beoogde werknemer is geen ondernemer.
- De beoogde inhoudingsplichtige en de beoogde werknemer moeten voor het
moment waarop de eerste ‘loonbetaling’ plaatsvindt via een gezamenlijke
verklaring melden dat de arbeidsverhouding als een dienstbetrekking moet
worden aangemerkt.
Oneigenlijke dienstbetrekking
Art. 35 Wet LB en art. 11 Uitv.besl. LB
Huispersoneel
De Wet LB kent een bijzondere regeling voor huispersoneel dat voor een natuurlijke
persoon werkzaam is. Op grond van art. 5 Wet LB is er geen dienstbetrekking als:
- Er uitsluitend of nagenoeg uitsluitend (= 90% of meer) huiselijke of
persoonlijke diensten in het huishouden van de natuurlijke persoon worden
verricht;
- De werkzaamheden doorgaans op minder dan 4 dagen per week worden
verricht.
3
, Hoofdstuk 2 Loonbelasting
Op grond van art. 5 lid 2 Wet LB valt onder het verrichten van diensten ook het
verlenen van zorg aan de leden van het huishouden.
Inhoudingsplichtige
In de Wet LB speelt de inhoudingsplichtige een belangrijke rol. De
inhoudingsplichtige is verplicht om de loonbelasting in te houden op het loon van de
werknemer en deze loonbelasting vervolgens af te dragen aan de Belastingdienst.
Een inhoudingsplichtige kan zowel een natuurlijke persoon als een
rechtspersoon zijn.
Ook een samenwerkingsverband, zoals bijvoorbeeld een vof, een openbare
vennootschap of een vereniging, kan als inhoudingsplichtige worden
aangemerkt.
Inhoudingsplicht bij echte dienstbetrekkingen
Er bestaan drie soorten inhoudingsplichtigen (art. 6 Wet LB):
a. Degene tot wie een of meer personen in dienstbetrekking staan;
b. Degene die aan een of meer personen loon uit vroegere dienstbetrekking tot
hemzelf of tot een ander verstrekt;
c. Degene die door, vanwege een aanspraak die niet tot het loon behoort, aan
een of meer personen uitkeringen of verstrekkingen doet uit een
dienstbetrekking tot een ander.
Geen inhoudingsplicht bij Verklaring arbeidsrelatie (VAR)
Soms is het onduidelijk of iemand al dan niet in loondienst werkzaam is. Hierdoor
loopt de opdrachtgever het risico dat de Belastingdienst bij een loonbelastingcontrole
achteraf de arbeidsrelatie als een dienstbetrekking zal aanmerken waardoor de
opdrachtgever een naheffingsrisico loopt.
De opdrachtgever kon tot 1 mei 2016 dit naheffingsrisico op grond van art. 6a Wet
LB onder voorwaarden voorkomen.
Met ingang van 1 mei 2016 is de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties in
werking getreden en is art. 6a Wet LB vervallen. Wel bestaat de mogelijkheid om
vanaf 1 mei 2016 te gaan werken met overeenkomsten van opdracht en/of
aanneming van werk die vooraf ter goedkeuring aan de Belastingdienst zijn
voorgelegd.
- De opdrachtgever hoeft dan geen loonbelasting in te houden en af te dragen,
zolang er feitelijk volgens de overeenkomst van opdracht en/of aanneming
van werk wordt gewerkt.
- Als gebruik wordt gemaakt van een goedgekeurde modelovereenkomst van
opdracht of aanneming van werk, moet worden verwezen naar het
kenmerknummer dat de Belastingdienst hieraan heeft toegekend.
4
, Hoofdstuk 2 Loonbelasting
- Bij de invoering van de Wet DBA is een transitieperiode van 1 jaar ingevoerd
om alle partijen in de gelegenheid te stellen om in samenspraak met de
Belastingdienst te komen tot een goedgekeurde overeenkomst van opdracht
of aanneming van werk.
Samenhangende groep inhoudingsplichtigen
Inhoudingsplichtigen die deel uitmaken van een concern kunnen de Belastingdienst
verzoeken om als een samenhangende groep inhoudingsplichtigen (SGI) te worden
aangemerkt (art. 27e Wet LB).
Belastbare loon
Het begrip belastbaar loon is in art. 9 lid 2 Wet LB gedefinieerd. Over het belastbare
loon wordt de loonbelasting geheven.
Loon
Het begrip loon is gedefinieerd in art. 10 Wet LB. Dit is een brutobegrip; er wordt
geen rekening gehouden met eventuele aftrekposten. De Wet LB kent een zeer ruim
loonbegrip, met slechts twee kanttekeningen:
- Er moet een causaal verband zijn tussen de beloning en de dienstbetrekking
(de beloning moet uit de dienstbetrekking voortvloeien).
- De werkgever moet zich van de beloning bewust zijn. De bewustheid bij de
werknemer speelt geen rol.
Tabelloon
Het tabelloon voor de loonbelasting wordt als volgt berekend:
Loon in geld (brutoloon) ……
Loon in natura (bijvoorbeeld privégebruik auto en aanspraken die tot ……+
het loon behoren)
Fooien en uitkeringen uit fondsen ……+
Vrijstellingen voor alle heffingen (zoals pensioenpremies werknemer) ……-/-
Ingehouden werknemersdeel levensloopregeling (overgangsregeling) ……-/-
Tabelloon ……
Loon in geld
Loon in geld is een beloning die in een wettig betaalmiddel, bijvoorbeeld in euro’s,
wordt uitbetaald. De bekendste verschijningsvorm van loon is het loon in geld;
bijvoorbeeld maandloon, provisies, bonussen of vakantiegeld.
Loon in natura
Dit is loon wat niet in geld wordt genoten. Er kan gedacht worden aan een gratis
maaltijd, een vakantiereis, een auto van de zaak etc.
5
