2.1.1 Het versterken van veerkracht bij
slachtoffers van partnergeweld
Hogeschool Inholland
SWBS1
Jesse Janne Mulder
Nina Evers
Nuwener Kasem
Savannah Kalloe
0
,Titelblad
Titel: 2.1.1 Het versterken van
veerkracht bij slachtoffers
van partnergeweld.
Versie: 1.0
Auteurs: Nina Evers - 637880
Jesse Janne Mulder - 628290
Savannah Kalloe - 631709
Nuwener Kasem - 583586
Organisatie: Gemeente Amsterdam
School: Inholland Amsterdam
Studie: Social Work 2019-2020 2e jaar
Begeleider: Judith Schöne
Laatst gewijzigd: 23-01-2018
Bestandsnaam: 2.1.1 Het versterken van
veerkracht bij slachtoffers
van partnergeweld.
Lettertype:
Arial (Hoofdtekst) 11, Arial (koppen) 12
Datum Voltooiing: 23-01-2020
Datum Oplevering: 23-01-2020
1
,Voorwoord
Dit ontwerp is geschreven n.a.v. de vraag naar projecten die gericht zijn op het versterken
van veerkracht van kwetsbare doelgroepen vanuit de gemeente Amsterdam. De gemeente
wilt dat de veerkracht van de burgers in een kwetsbare positie worden versterkt. Wie zijn
hierin een grote kans om de veerkracht van de slachtoffers van partnergeweld te
versterken. Dit ontwerp is bedoeld voor de gemeente Amsterdam, en alle andere
belanghebbenden zoals de stakeholders en de Rijksoverheid.
Dit ontwerp is zorgvuldig en met liefde vormgegeven door de sociaal werkers in opleiding
Jesse Janne Mulder, Nuwener Kasem, Savannah Kalloe en Nina Evers.
Wij willen graag onze begeleider Judith schöne bedanken voor de begeleiding die we
hebben gehad tijdens dit traject. Daarnaast willen we Gjalt Hofstra van SafetyNED en onze
respondent mevr. V bedanken voor de interviews die we met hen mochten doen. Zonder
hun medewerking had dit ontwerp niet tot stand kunnen komen
Ten slotte willen we onze ouders, partners en vrienden bedanken voor de motiverende steun
tijdens het schrijven van dit ontwerp. Tevens dankzij hen hebben dit ontwerp tot een goed
einde kunnen brengen.
Wij wensen u veel leesplezier toe.
Nina Evers, Nuwener Kasem, Jesse Janne Mulder en Savannah Kalloe
Amsterdam, 21 januari, 2020
2
, Inhoudsopgave
Titelblad.................................................................................................................................. 1
Voorwoord.............................................................................................................................. 2
Inleiding.................................................................................................................................. 5
1. Huiselijk geweld.................................................................................................................. 8
............................................................................................................................................... 8
1.2 Risicogroepen.........................................................................................................9
1.2 Vormen van mishandeling en geweld....................................................................10
1.3 Gevolgen............................................................................................................... 10
2. Partnergeweld.................................................................................................................. 11
2.1 Risicogroepen.......................................................................................................11
2.2 Gevolgen............................................................................................................... 14
3. Stakeholders.................................................................................................................... 15
3.1 Organisaties en instellingen..................................................................................15
............................................................................................................................................. 17
4. Behoeften en wensen.......................................................................................................18
4.1 Behoeften en wensen van de doelgroep...............................................................18
4.2 Interviews.............................................................................................................. 18
5. Taboe als maatschappelijk probleem...............................................................................21
5.1 Oorsprong van het taboe.......................................................................................21
5.2 Maatschappelijke kosten.......................................................................................22
5.3 Zorgelijk beeld partnergeweld................................................................................22
5.4 Conclusie............................................................................................................... 22
6. Juridisch, organisatorische en maatschappelijke context.................................................23
6.1 Participatiesamenleving.........................................................................................23
6.2 Organisatie............................................................................................................ 23
6.3 Meldcode............................................................................................................... 23
6.4 Verantwoordelijkheid en financiering.....................................................................23
7. Veerkracht........................................................................................................................ 24
7.1 De maatschappelijke dimensie van veerkracht......................................................24
8. Programma van eisen......................................................................................................26
9. Concept project: Maatjesproject.......................................................................................29
9.1 Hoe dit ontwerp de veerkracht versterkt................................................................30
9.2 Succes en faalfactoren..........................................................................................31
9.3 De rollen van de preventiemedewerker, wijkagent en de huisarts.........................31
10. Concept project: Geweldloze samenleving.....................................................................33
10.1 Methodiek............................................................................................................ 35
10.2 Hoe dit ontwerp veerkracht versterkt...................................................................36
10.3 succes en faalfactoren.........................................................................................36
10.4 De rollen van de preventiemedewerker, wijkagent en de huisarts.......................37
10.5 De rol van de sociaal werker..............................................................................37
11. De afweging................................................................................................................... 40
12. Verwerkte feedback........................................................................................................43
13. Begroting........................................................................................................................ 45
14. Pleidooi........................................................................................................................... 46
15. Literatuur........................................................................................................................ 47
3
,4
,Inleiding
De gemeente Amsterdam heeft een vraag naar projecten die erop gericht zijn de veerkracht
van kwetsbare doelgroepen te versterken. Er is een subsidiemogelijkheid opengesteld voor
projecten die de veerkracht van kwetsbare doelgroepen versterken. In dit project wordt
ingezoomd op de slachtoffers van huiselijk geweld en dan in het specifiek de slachtoffers
van partnergeweld.
Huiselijk geweld is nog steeds een groot maatschappelijk probleem, groter dan verwacht
bleek uit de toegenomen cijfers die naar voren kwamen uit de nieuwe meldcode die sinds
begin dit jaar is ingesteld. Sinds de invoering van de nieuwe meldcode zijn de aantal
meldingen in enkel Amsterdam al met 32% toegenomen (Couzy, 2019). Daarnaast blijkt uit
een landelijk onderzoek van Movisie van 2015 tot 2018 naar lichamelijk en seksueel geweld
onder vrouwen en mannen, dat 6,2% van de vrouwen en 4,7% van de mannen slachtoffer
zijn geweest van minimaal één huiselijk geweld incident. Dat zijn maar liefst 747.000
mannen en vrouwen boven de leeftijd van achttien jaar (Movisie,2019).
De slachtoffers van partnergeweld kampen vaak met een negatief zelfbeeld, weinig
zelfvertrouwen, psychologische problemen en verslavingen (Janssen, Wentzel,
Schakenraad, & van Leeuwen, 2019). Dit heeft direct invloed op de psychologische
veerkracht van een persoon. De karaktereigenschappen van een persoon hebben directe
invloed op de mate van de psychologische veerkrachtigheid van deze persoon.
Denk dan aan het zelfvertrouwen, discipline en vastberadenheid (Hoijtink, te Brake, &
Dückers, 2011). Door een veel voorkomend gebrek aan deze karaktereigenschappen
hebben zij een verhoogd risico om (opnieuw) in een gewelddadige relatie terecht te komen,
dit maakt slachtoffers van partnergeweld een kwetsbare doelgroep (Janssen, Wentzel,
Schakenraad, & van Leeuwen, 2019).
Naar aanleiding van mogelijkheid tot subsidie voor een project die veerkracht versterkt bij
kwetsbare burgers in gemeente Amsterdam, is er onderzoek gedaan naar hoe de veerkracht
van deze kwetsbare doelgroep versterkt zou kunnen worden, en is er onderzoek gedaan
naar de belangen en de wensen van de doelgroep zelf. Hier is uitgekomen dat de wensen
en behoeften van de doelgroep zeer uiteen lopen. Hierover kunt u meer lezen in H4 De
wensen en behoeften. Desondanks is een terugkerend thema binnen de uiteenlopende
wensen dat vrijwel alle slachtoffers behoefte hebben aan het bespreken en bespreekbaar
maken van hun opgelopen trauma of leed (Janssen, Wentzel, Schakenraad, & van
Leeuwen, 2019).
Er is een breed gevarieerd aanbod die diensten aanbieden op het gebied van emotionele
ondersteuning, zoals het bieden van een luisterend oor aan de slachtoffers. Zo zijn er vele
organisaties, zoals bijvoorbeeld Hear my voice, die bellijnen en online platforms hebben
waarop slachtoffers, hulpverleners en ervaringsdeskundigen kunnen communiceren (Hear
my Voice, 2019). Helaas zijn er nog geen organisaties die gericht zijn op het doorbreken van
de taboe in de preventieve fase. Op de websites van de organisaties waarvan het
hulpaanbod gericht is op slachtoffers van partnergeweld werd er enkel en alleen informatie
verschaft over hulp bij crisis, ambulante hulp, begeleiding, opvang en nazorg. Als er in een
5
,enkel geval wel informatie werd verschaft over de taboe en het doorbreken daarvan, ligt de
focus tot het heden op het in gesprek gaan met het slachtoffer.
In dit onderzoek wordt gekeken op welke manier het doorbreken van de taboe oftewel het
bespreekbaar maken van huiselijk geweld op maatschappelijk gebied (op Meso-
macroniveau), de veerkracht kan versterken bij slachtoffers van partnergeweld. Om dit te
realiseren wordt er onderzoek gedaan naar huiselijk geweld en de gekozen doelgroep en
wordt er informatie vergaard door betrokken stakeholders. Op basis van dit onderzoek
worden er twee ontwerp scenario's aangedragen die kunnen bijdragen aan het versterken
van de veerkracht.
In dit project wordt er gekeken naar de volgende punten: Huiselijk geweld, Stakeholders en
veerkracht.
Huiselijk geweld
Hier word gekeken naar de definitie en de verschillende vormen van huiselijk geweld, de
risicogroepen, de gevolgen en wordt er ingezoomd op onze doelgroep: partnergeweld.
Stakeholders
In dit hoofdstuk worden de stakeholders in kaart gebracht om een goed beeld te krijgen van
het aanbod en wat er eventueel gemist wordt of verbeterd moet worden.
Behoeften en wensen
In dit hoofdstuk vindt u de interviews met de stakeholder en een ex-slachtoffer van huiselijk
geweld, en leest u over de behoeften en wensen van de slachtoffers en professionals.
Veerkracht
In dit hoofdstuk wordt er onderzocht wat veerkracht is en waar de risico’s liggen bij onze
doelgroep om te achterhalen hoe we deze weer kunnen versterken.
Plan van Aanpak
Wat Wie Wanneer Deadline Tijd
Analyse Iedereen 18-08-2019 23-09-2019 23:59
Contact opnemen Jesse 01-10-2019 05-10-2019 23:59
met stakeholders
Deelproduct 1: Iedereen 25-09-2019 06-10-2019 23:59
vraag definitie
Deelproduct 2: Iedereen 09-10-2019 30-10-2019 23:59
Programma van
eisen
Deelproduct 3: Iedereen 01-11-2019 13-11-2019 23:59
ontwerp scenario's
Deelproduct 4: Iedereen 15-12-2019 27-12-2019 23:59
6
, voorlopig ontwerp
Deelproduct 5: Iedereen 10-01-2019 23-01-2019 23:59
Definitief ontwerp
7
slachtoffers van partnergeweld
Hogeschool Inholland
SWBS1
Jesse Janne Mulder
Nina Evers
Nuwener Kasem
Savannah Kalloe
0
,Titelblad
Titel: 2.1.1 Het versterken van
veerkracht bij slachtoffers
van partnergeweld.
Versie: 1.0
Auteurs: Nina Evers - 637880
Jesse Janne Mulder - 628290
Savannah Kalloe - 631709
Nuwener Kasem - 583586
Organisatie: Gemeente Amsterdam
School: Inholland Amsterdam
Studie: Social Work 2019-2020 2e jaar
Begeleider: Judith Schöne
Laatst gewijzigd: 23-01-2018
Bestandsnaam: 2.1.1 Het versterken van
veerkracht bij slachtoffers
van partnergeweld.
Lettertype:
Arial (Hoofdtekst) 11, Arial (koppen) 12
Datum Voltooiing: 23-01-2020
Datum Oplevering: 23-01-2020
1
,Voorwoord
Dit ontwerp is geschreven n.a.v. de vraag naar projecten die gericht zijn op het versterken
van veerkracht van kwetsbare doelgroepen vanuit de gemeente Amsterdam. De gemeente
wilt dat de veerkracht van de burgers in een kwetsbare positie worden versterkt. Wie zijn
hierin een grote kans om de veerkracht van de slachtoffers van partnergeweld te
versterken. Dit ontwerp is bedoeld voor de gemeente Amsterdam, en alle andere
belanghebbenden zoals de stakeholders en de Rijksoverheid.
Dit ontwerp is zorgvuldig en met liefde vormgegeven door de sociaal werkers in opleiding
Jesse Janne Mulder, Nuwener Kasem, Savannah Kalloe en Nina Evers.
Wij willen graag onze begeleider Judith schöne bedanken voor de begeleiding die we
hebben gehad tijdens dit traject. Daarnaast willen we Gjalt Hofstra van SafetyNED en onze
respondent mevr. V bedanken voor de interviews die we met hen mochten doen. Zonder
hun medewerking had dit ontwerp niet tot stand kunnen komen
Ten slotte willen we onze ouders, partners en vrienden bedanken voor de motiverende steun
tijdens het schrijven van dit ontwerp. Tevens dankzij hen hebben dit ontwerp tot een goed
einde kunnen brengen.
Wij wensen u veel leesplezier toe.
Nina Evers, Nuwener Kasem, Jesse Janne Mulder en Savannah Kalloe
Amsterdam, 21 januari, 2020
2
, Inhoudsopgave
Titelblad.................................................................................................................................. 1
Voorwoord.............................................................................................................................. 2
Inleiding.................................................................................................................................. 5
1. Huiselijk geweld.................................................................................................................. 8
............................................................................................................................................... 8
1.2 Risicogroepen.........................................................................................................9
1.2 Vormen van mishandeling en geweld....................................................................10
1.3 Gevolgen............................................................................................................... 10
2. Partnergeweld.................................................................................................................. 11
2.1 Risicogroepen.......................................................................................................11
2.2 Gevolgen............................................................................................................... 14
3. Stakeholders.................................................................................................................... 15
3.1 Organisaties en instellingen..................................................................................15
............................................................................................................................................. 17
4. Behoeften en wensen.......................................................................................................18
4.1 Behoeften en wensen van de doelgroep...............................................................18
4.2 Interviews.............................................................................................................. 18
5. Taboe als maatschappelijk probleem...............................................................................21
5.1 Oorsprong van het taboe.......................................................................................21
5.2 Maatschappelijke kosten.......................................................................................22
5.3 Zorgelijk beeld partnergeweld................................................................................22
5.4 Conclusie............................................................................................................... 22
6. Juridisch, organisatorische en maatschappelijke context.................................................23
6.1 Participatiesamenleving.........................................................................................23
6.2 Organisatie............................................................................................................ 23
6.3 Meldcode............................................................................................................... 23
6.4 Verantwoordelijkheid en financiering.....................................................................23
7. Veerkracht........................................................................................................................ 24
7.1 De maatschappelijke dimensie van veerkracht......................................................24
8. Programma van eisen......................................................................................................26
9. Concept project: Maatjesproject.......................................................................................29
9.1 Hoe dit ontwerp de veerkracht versterkt................................................................30
9.2 Succes en faalfactoren..........................................................................................31
9.3 De rollen van de preventiemedewerker, wijkagent en de huisarts.........................31
10. Concept project: Geweldloze samenleving.....................................................................33
10.1 Methodiek............................................................................................................ 35
10.2 Hoe dit ontwerp veerkracht versterkt...................................................................36
10.3 succes en faalfactoren.........................................................................................36
10.4 De rollen van de preventiemedewerker, wijkagent en de huisarts.......................37
10.5 De rol van de sociaal werker..............................................................................37
11. De afweging................................................................................................................... 40
12. Verwerkte feedback........................................................................................................43
13. Begroting........................................................................................................................ 45
14. Pleidooi........................................................................................................................... 46
15. Literatuur........................................................................................................................ 47
3
,4
,Inleiding
De gemeente Amsterdam heeft een vraag naar projecten die erop gericht zijn de veerkracht
van kwetsbare doelgroepen te versterken. Er is een subsidiemogelijkheid opengesteld voor
projecten die de veerkracht van kwetsbare doelgroepen versterken. In dit project wordt
ingezoomd op de slachtoffers van huiselijk geweld en dan in het specifiek de slachtoffers
van partnergeweld.
Huiselijk geweld is nog steeds een groot maatschappelijk probleem, groter dan verwacht
bleek uit de toegenomen cijfers die naar voren kwamen uit de nieuwe meldcode die sinds
begin dit jaar is ingesteld. Sinds de invoering van de nieuwe meldcode zijn de aantal
meldingen in enkel Amsterdam al met 32% toegenomen (Couzy, 2019). Daarnaast blijkt uit
een landelijk onderzoek van Movisie van 2015 tot 2018 naar lichamelijk en seksueel geweld
onder vrouwen en mannen, dat 6,2% van de vrouwen en 4,7% van de mannen slachtoffer
zijn geweest van minimaal één huiselijk geweld incident. Dat zijn maar liefst 747.000
mannen en vrouwen boven de leeftijd van achttien jaar (Movisie,2019).
De slachtoffers van partnergeweld kampen vaak met een negatief zelfbeeld, weinig
zelfvertrouwen, psychologische problemen en verslavingen (Janssen, Wentzel,
Schakenraad, & van Leeuwen, 2019). Dit heeft direct invloed op de psychologische
veerkracht van een persoon. De karaktereigenschappen van een persoon hebben directe
invloed op de mate van de psychologische veerkrachtigheid van deze persoon.
Denk dan aan het zelfvertrouwen, discipline en vastberadenheid (Hoijtink, te Brake, &
Dückers, 2011). Door een veel voorkomend gebrek aan deze karaktereigenschappen
hebben zij een verhoogd risico om (opnieuw) in een gewelddadige relatie terecht te komen,
dit maakt slachtoffers van partnergeweld een kwetsbare doelgroep (Janssen, Wentzel,
Schakenraad, & van Leeuwen, 2019).
Naar aanleiding van mogelijkheid tot subsidie voor een project die veerkracht versterkt bij
kwetsbare burgers in gemeente Amsterdam, is er onderzoek gedaan naar hoe de veerkracht
van deze kwetsbare doelgroep versterkt zou kunnen worden, en is er onderzoek gedaan
naar de belangen en de wensen van de doelgroep zelf. Hier is uitgekomen dat de wensen
en behoeften van de doelgroep zeer uiteen lopen. Hierover kunt u meer lezen in H4 De
wensen en behoeften. Desondanks is een terugkerend thema binnen de uiteenlopende
wensen dat vrijwel alle slachtoffers behoefte hebben aan het bespreken en bespreekbaar
maken van hun opgelopen trauma of leed (Janssen, Wentzel, Schakenraad, & van
Leeuwen, 2019).
Er is een breed gevarieerd aanbod die diensten aanbieden op het gebied van emotionele
ondersteuning, zoals het bieden van een luisterend oor aan de slachtoffers. Zo zijn er vele
organisaties, zoals bijvoorbeeld Hear my voice, die bellijnen en online platforms hebben
waarop slachtoffers, hulpverleners en ervaringsdeskundigen kunnen communiceren (Hear
my Voice, 2019). Helaas zijn er nog geen organisaties die gericht zijn op het doorbreken van
de taboe in de preventieve fase. Op de websites van de organisaties waarvan het
hulpaanbod gericht is op slachtoffers van partnergeweld werd er enkel en alleen informatie
verschaft over hulp bij crisis, ambulante hulp, begeleiding, opvang en nazorg. Als er in een
5
,enkel geval wel informatie werd verschaft over de taboe en het doorbreken daarvan, ligt de
focus tot het heden op het in gesprek gaan met het slachtoffer.
In dit onderzoek wordt gekeken op welke manier het doorbreken van de taboe oftewel het
bespreekbaar maken van huiselijk geweld op maatschappelijk gebied (op Meso-
macroniveau), de veerkracht kan versterken bij slachtoffers van partnergeweld. Om dit te
realiseren wordt er onderzoek gedaan naar huiselijk geweld en de gekozen doelgroep en
wordt er informatie vergaard door betrokken stakeholders. Op basis van dit onderzoek
worden er twee ontwerp scenario's aangedragen die kunnen bijdragen aan het versterken
van de veerkracht.
In dit project wordt er gekeken naar de volgende punten: Huiselijk geweld, Stakeholders en
veerkracht.
Huiselijk geweld
Hier word gekeken naar de definitie en de verschillende vormen van huiselijk geweld, de
risicogroepen, de gevolgen en wordt er ingezoomd op onze doelgroep: partnergeweld.
Stakeholders
In dit hoofdstuk worden de stakeholders in kaart gebracht om een goed beeld te krijgen van
het aanbod en wat er eventueel gemist wordt of verbeterd moet worden.
Behoeften en wensen
In dit hoofdstuk vindt u de interviews met de stakeholder en een ex-slachtoffer van huiselijk
geweld, en leest u over de behoeften en wensen van de slachtoffers en professionals.
Veerkracht
In dit hoofdstuk wordt er onderzocht wat veerkracht is en waar de risico’s liggen bij onze
doelgroep om te achterhalen hoe we deze weer kunnen versterken.
Plan van Aanpak
Wat Wie Wanneer Deadline Tijd
Analyse Iedereen 18-08-2019 23-09-2019 23:59
Contact opnemen Jesse 01-10-2019 05-10-2019 23:59
met stakeholders
Deelproduct 1: Iedereen 25-09-2019 06-10-2019 23:59
vraag definitie
Deelproduct 2: Iedereen 09-10-2019 30-10-2019 23:59
Programma van
eisen
Deelproduct 3: Iedereen 01-11-2019 13-11-2019 23:59
ontwerp scenario's
Deelproduct 4: Iedereen 15-12-2019 27-12-2019 23:59
6
, voorlopig ontwerp
Deelproduct 5: Iedereen 10-01-2019 23-01-2019 23:59
Definitief ontwerp
7
