Inleiding bij de uitgebreide tentamensamenvatting
‘Management en Verandering in Publieke Organisaties’
Universiteit Leiden
~
Deze uitgebreide samenvatting is speciaal samengesteld voor studenten die zich grondig en
gestructureerd willen voorbereiden op het tentamen van het vak Management en Verandering in
Publieke Organisaties (Universiteit Leiden, Master Management van de Publieke Sector).
De samenvatting volgt de inhoud van de colleges en literatuur nauwgezet, en is opgebouwd per
week met een duidelijke structuur en directe koppeling naar tentamenvragen en
modelantwoorden.
De samenvatting is opgebouwd als volgt:
● Week 1 – De rechtmatige overheid: Uitleg van de basisconcepten rondom bureaucratie en
professional rule, inclusief uitleg over bestuursparadigma’s, en een samenvatting van het
artikel van Møller et al. met modelantwoorden op tentamenvragen.
● Week 2 – De presterende overheid: Focus op New Public Management (NPM) en de
Neo-Weberiaanse Staat (NWS). Inclusief literatuur (zoals Brodkin) en uitgebreide
samenvattingen met oefenvragen.
● Week 3 – De samenwerkende en veerkrachtige overheid: Bespreking van Digital Era
Governance (DEG), Public Value Management (PVM) en New Public Governance
(NPG). Elke stroming is uitgewerkt met kenmerken, toepassing, empirische
onderbouwing en tentamenvragen.
● Week 4 – Vergelijking van paradigma’s: Paradigma’s worden met elkaar vergeleken, en
er wordt stilgestaan bij hoe ze in de praktijk kunnen samengaan. De hoofdstukken uit het
boek worden gekoppeld aan tentamenvragen.
● Tentamenvragen + Modelantwoorden: Aan het einde van elk hoofdstuk zijn voorbeeld
tentamenvragen opgenomen, inclusief duidelijke modelantwoorden. Dit geeft inzicht in
hoe de theorie toegepast kan worden in toetsvragen.
1
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 2
Week 1 De rechtmatige overheid 6
Relevante PowerPoint College 1 Rechtmatige Overheid. H1, 2, 3 en Moller - “Management
en Verandering van Publieke Organisaties – College 1: De rechtmatige overheid” 6
Inleiding op het vak 6
Wat zijn (governance) paradigma’s? 6
Ontstaan en ontwikkeling van paradigma’s 6
Voorbeeld: Kijken naar burgers 6
Waarom zorgen paradigma’s voor verandering? 7
Eigenschappen van paradigma’s 7
Torfing et al. over paradigma’s 7
Paradigma 1: Bureaucratie 7
Kanttekeningen bij bureaucratie 8
Paradigma 2: Professional rule 8
Kernprincipes van professional rule 8
Kanttekeningen bij professional rule 8
Bureaucratie en professional rule in de praktijk 8
Zijn bureaucratie en professional rule tegenpolen? 8
Alternatieve kijk op bureaucratie 8
Conclusie 8
Literatuurlijst 9
Hoofdstuk 1 – Introductie & bestuursparadigma’s 10
Samenvatting Hoofdstuk 2 - Bureaucratie 15
Samenvatting Hoofdstuk 3 - Professionele Regelgeving 17
Hoofdstuk 2 – Bureaucratie als bestuursparadigma 19
Samenvatting 19
Tentamenvraag 20
Antwoord 20
Hoofdstuk 3 – Professionaliteit als bestuursparadigma (Op basis van beschikbare inleiding)
20
Samenvatting 20
Tentamenvraag 21
Antwoord 21
The Bureaucratic Ethos in Street-Level Work (Møller, Pedersen & Pors, 2022) 21
Samenvatting artikel: Møller, Pedersen & Pors (2022) 21
Doel en Relevantie van het Onderzoek 22
Het Bureaucratisch Ethos: Een Weberiaanse Benadering 22
2
, Levensorde en Roeping (Life Order & Vocation) 22
Opleiding en Expertise 22
Casuïstiek en Praktische Wijsheid 22
Empirische onderbouwing: Drie Casussen uit de Deense Publieke Sector 23
Verloskundigenzorg 23
Jeugdbescherming 23
Conclusie en implicaties 24
Begrippenlijst 24
Tentamenvragen met modelantwoorden 25
1. Wat bekritiseren Møller et al. aan de klassieke SLB-literatuur? 25
2. Wat verstaan Møller et al. onder ‘ethics of office’? 25
3. Hoe sluit het concept ‘phronesis’ aan op street-level werk? 26
4. Waarom is expertise essentieel in Weber’s ambtenarenmodel? 26
5. Wat betekent het begrip ‘life order’ in dit artikel? 26
6. Wat is de rol van intervisie in het behoud van het bureaucratisch ethos? 26
7. Hoe verschilt ‘ethics of office’ van het beeld van de ‘citizen agent’? 26
8. Wat laat de casus van de verloskundigenzorg zien over ambtelijk handelen? 26
9. Waarom is het begrip ‘dilettantisme’ belangrijk in dit artikel? 27
10. Wat is de centrale conclusie van het artikel van Møller et al.? 27
Week 2 De presterende overheid 27
Hoofdstuk 4: New Public Management (NPM) - Samenvatting en Modelantwoorden 27
Samenvatting hoofdstuk 5: De Neo-Weberiaanse Staat (NWS) 31
Ontstaanscontext en Positionering 31
Twee Componenten van NWS 31
Weberiaans: 31
Neo: 31
Relatie tot andere paradigma's 32
Praktische toepassingen 32
Hoofdstuk 5 Tentamenvragen + Antwoorden 33
Samenvatting: Evelyn Brodkin – “Policy Work: Street-Level Organizations Under New
Managerialism” (2011) 34
Achtergrond en doel van de tekst 34
Hoofdidee: Street-Level Bureaucrats als “Beleidswerkers” 35
Empirisch Onderzoek: Twee Casussen 36
Gevolgen en kritiek op NM 36
Negatieve effecten: 36
Positieve kant (mogelijk): 37
Conclusie 37
3
, Week 3 De samenwerkende en veerkrachtige overheid 37
Samenvatting Hoofdstuk 6 – Digital Era Governance (DEG) 37
Inleiding: Wat is Digital Era Governance? 37
Drie kerncomponenten van DEG 38
1. Reïntegratie 38
2. Behoefte-gebaseerd holisme 38
3. Digitale transformatie 38
Tweede golf van DEG (2013 en daarna) 38
Theoretische basis en inspiratie 39
Typologie: Digital Era Governance in de bestuurdiamant 39
Empirische resultaten 40
Kritiek en dilemma’s 41
Positionering binnen bestuursparadigma’s 41
Tentamenvragen met uitgebreide antwoorden 42
Hoofdstuk 7: Public Value Management – Samenvatting 44
Context en ontstaan 44
Centrale idee 44
Drie scholen binnen PVM 45
Praktische relevantie 45
Dilemma’s en kritiek 45
Samenvatting hoofdstuk 8: New Public Governance (NPG) 48
Achtergrond en ontstaan van NPG 48
Kenmerken van NPG 48
Management binnen NPG 49
Praktische implicaties en casuïstiek 49
Dilemma’s en kanttekeningen bij NPG 49
Empirische resultaten en voorbeelden 50
Relatie tot andere paradigma’s 50
Conclusie 51
Tentamenvragen – Hoofdstuk 8: New Public Governance 51
Samenvatting Hoofdstuk 8: New Public Governance (NPG) 56
Tentamenvragen Hoofdstuk 8 (selectie van 5) 59
Samenvatting "Working Toward Network Governance: Local Actors’ Strategies for
Navigating Tensions in Localized Health Care Governance" door Sarah van Duijn, Duco
Bannink en Sierk Ybema (2021) 60
Achtergrond en probleemstelling 60
Doelstelling van het onderzoek 61
Methodologie 61
4
‘Management en Verandering in Publieke Organisaties’
Universiteit Leiden
~
Deze uitgebreide samenvatting is speciaal samengesteld voor studenten die zich grondig en
gestructureerd willen voorbereiden op het tentamen van het vak Management en Verandering in
Publieke Organisaties (Universiteit Leiden, Master Management van de Publieke Sector).
De samenvatting volgt de inhoud van de colleges en literatuur nauwgezet, en is opgebouwd per
week met een duidelijke structuur en directe koppeling naar tentamenvragen en
modelantwoorden.
De samenvatting is opgebouwd als volgt:
● Week 1 – De rechtmatige overheid: Uitleg van de basisconcepten rondom bureaucratie en
professional rule, inclusief uitleg over bestuursparadigma’s, en een samenvatting van het
artikel van Møller et al. met modelantwoorden op tentamenvragen.
● Week 2 – De presterende overheid: Focus op New Public Management (NPM) en de
Neo-Weberiaanse Staat (NWS). Inclusief literatuur (zoals Brodkin) en uitgebreide
samenvattingen met oefenvragen.
● Week 3 – De samenwerkende en veerkrachtige overheid: Bespreking van Digital Era
Governance (DEG), Public Value Management (PVM) en New Public Governance
(NPG). Elke stroming is uitgewerkt met kenmerken, toepassing, empirische
onderbouwing en tentamenvragen.
● Week 4 – Vergelijking van paradigma’s: Paradigma’s worden met elkaar vergeleken, en
er wordt stilgestaan bij hoe ze in de praktijk kunnen samengaan. De hoofdstukken uit het
boek worden gekoppeld aan tentamenvragen.
● Tentamenvragen + Modelantwoorden: Aan het einde van elk hoofdstuk zijn voorbeeld
tentamenvragen opgenomen, inclusief duidelijke modelantwoorden. Dit geeft inzicht in
hoe de theorie toegepast kan worden in toetsvragen.
1
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 2
Week 1 De rechtmatige overheid 6
Relevante PowerPoint College 1 Rechtmatige Overheid. H1, 2, 3 en Moller - “Management
en Verandering van Publieke Organisaties – College 1: De rechtmatige overheid” 6
Inleiding op het vak 6
Wat zijn (governance) paradigma’s? 6
Ontstaan en ontwikkeling van paradigma’s 6
Voorbeeld: Kijken naar burgers 6
Waarom zorgen paradigma’s voor verandering? 7
Eigenschappen van paradigma’s 7
Torfing et al. over paradigma’s 7
Paradigma 1: Bureaucratie 7
Kanttekeningen bij bureaucratie 8
Paradigma 2: Professional rule 8
Kernprincipes van professional rule 8
Kanttekeningen bij professional rule 8
Bureaucratie en professional rule in de praktijk 8
Zijn bureaucratie en professional rule tegenpolen? 8
Alternatieve kijk op bureaucratie 8
Conclusie 8
Literatuurlijst 9
Hoofdstuk 1 – Introductie & bestuursparadigma’s 10
Samenvatting Hoofdstuk 2 - Bureaucratie 15
Samenvatting Hoofdstuk 3 - Professionele Regelgeving 17
Hoofdstuk 2 – Bureaucratie als bestuursparadigma 19
Samenvatting 19
Tentamenvraag 20
Antwoord 20
Hoofdstuk 3 – Professionaliteit als bestuursparadigma (Op basis van beschikbare inleiding)
20
Samenvatting 20
Tentamenvraag 21
Antwoord 21
The Bureaucratic Ethos in Street-Level Work (Møller, Pedersen & Pors, 2022) 21
Samenvatting artikel: Møller, Pedersen & Pors (2022) 21
Doel en Relevantie van het Onderzoek 22
Het Bureaucratisch Ethos: Een Weberiaanse Benadering 22
2
, Levensorde en Roeping (Life Order & Vocation) 22
Opleiding en Expertise 22
Casuïstiek en Praktische Wijsheid 22
Empirische onderbouwing: Drie Casussen uit de Deense Publieke Sector 23
Verloskundigenzorg 23
Jeugdbescherming 23
Conclusie en implicaties 24
Begrippenlijst 24
Tentamenvragen met modelantwoorden 25
1. Wat bekritiseren Møller et al. aan de klassieke SLB-literatuur? 25
2. Wat verstaan Møller et al. onder ‘ethics of office’? 25
3. Hoe sluit het concept ‘phronesis’ aan op street-level werk? 26
4. Waarom is expertise essentieel in Weber’s ambtenarenmodel? 26
5. Wat betekent het begrip ‘life order’ in dit artikel? 26
6. Wat is de rol van intervisie in het behoud van het bureaucratisch ethos? 26
7. Hoe verschilt ‘ethics of office’ van het beeld van de ‘citizen agent’? 26
8. Wat laat de casus van de verloskundigenzorg zien over ambtelijk handelen? 26
9. Waarom is het begrip ‘dilettantisme’ belangrijk in dit artikel? 27
10. Wat is de centrale conclusie van het artikel van Møller et al.? 27
Week 2 De presterende overheid 27
Hoofdstuk 4: New Public Management (NPM) - Samenvatting en Modelantwoorden 27
Samenvatting hoofdstuk 5: De Neo-Weberiaanse Staat (NWS) 31
Ontstaanscontext en Positionering 31
Twee Componenten van NWS 31
Weberiaans: 31
Neo: 31
Relatie tot andere paradigma's 32
Praktische toepassingen 32
Hoofdstuk 5 Tentamenvragen + Antwoorden 33
Samenvatting: Evelyn Brodkin – “Policy Work: Street-Level Organizations Under New
Managerialism” (2011) 34
Achtergrond en doel van de tekst 34
Hoofdidee: Street-Level Bureaucrats als “Beleidswerkers” 35
Empirisch Onderzoek: Twee Casussen 36
Gevolgen en kritiek op NM 36
Negatieve effecten: 36
Positieve kant (mogelijk): 37
Conclusie 37
3
, Week 3 De samenwerkende en veerkrachtige overheid 37
Samenvatting Hoofdstuk 6 – Digital Era Governance (DEG) 37
Inleiding: Wat is Digital Era Governance? 37
Drie kerncomponenten van DEG 38
1. Reïntegratie 38
2. Behoefte-gebaseerd holisme 38
3. Digitale transformatie 38
Tweede golf van DEG (2013 en daarna) 38
Theoretische basis en inspiratie 39
Typologie: Digital Era Governance in de bestuurdiamant 39
Empirische resultaten 40
Kritiek en dilemma’s 41
Positionering binnen bestuursparadigma’s 41
Tentamenvragen met uitgebreide antwoorden 42
Hoofdstuk 7: Public Value Management – Samenvatting 44
Context en ontstaan 44
Centrale idee 44
Drie scholen binnen PVM 45
Praktische relevantie 45
Dilemma’s en kritiek 45
Samenvatting hoofdstuk 8: New Public Governance (NPG) 48
Achtergrond en ontstaan van NPG 48
Kenmerken van NPG 48
Management binnen NPG 49
Praktische implicaties en casuïstiek 49
Dilemma’s en kanttekeningen bij NPG 49
Empirische resultaten en voorbeelden 50
Relatie tot andere paradigma’s 50
Conclusie 51
Tentamenvragen – Hoofdstuk 8: New Public Governance 51
Samenvatting Hoofdstuk 8: New Public Governance (NPG) 56
Tentamenvragen Hoofdstuk 8 (selectie van 5) 59
Samenvatting "Working Toward Network Governance: Local Actors’ Strategies for
Navigating Tensions in Localized Health Care Governance" door Sarah van Duijn, Duco
Bannink en Sierk Ybema (2021) 60
Achtergrond en probleemstelling 60
Doelstelling van het onderzoek 61
Methodologie 61
4
