,Voorwoord
Jij doet dit schooljaar eindexamen. Daarna ben je vrij om te doen wat je wil. Die ene studie,
direct aan het werk of misschien eerst een jaartje op reis. De wereld ligt straks voor jou open.
Voordat het zover is, moet je eerst nog even aan de bak.
Voor je ligt de samenvatting Biologie VMBO TL/GL 2025-2026.
Geen onbekende stof, tenminste, als je dit jaar een beetje hebt opgelet. Wel hebben we voor
jou de samenvatting zo makkelijk mogelijk gemaakt. De samenvatting is geschreven door
leerlingen in een taal die jij begrijpt. Daarna is hij door leraren nagekeken en goedgekeurd.
Wij willen dat jij slaagt. Wij willen ook dat je tijd overhoudt voor leuke dingen. Daarom is
dit boekje niet zo dik. Toch staat hier alles in wat jij voor je examen moet weten.
Slagen doe je het liefst samen met jouw vrienden en vriendinnen. Vertel ze daarom over
ExamenOverzicht. Dan hoef je ook geen eindeloze kopietjes te maken, wat natuurlijk illegaal
is.
Heel veel succes met leren! You can do it!
Groet,
Gui
Download direct de ExamenOverzicht app en leer waar en
wanneer jij wil! In onze gratis app vind je de producten die je
hebt gekocht, maar ook extra uitlegvideo’s, begrippenlijsten,
examentips en oude examens. Leer je liever op de computer?
Ga dan naar Mijn Account op examenoverzicht.nl. Gebruik de
volgende unieke code om dit boek ook digitaal te lezen:
Ordernummer:
Code:
ExamenOverzicht - Samenvatting examenstof Biologie VMBO TL/GL 2025-2026 2
,Inhoudsopgave
Voorwoord 2
Inhoudsopgave 3
Het centraal examen Biologie 4
1. Cellen staan aan de basis 5
1.1 Cellen 5
1.2 Processen in het menselijk lichaam 8
2. Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving verkend 11
2.1 Ecosystemen 11
2.2 Aanpassing van organismen aan de omgeving 14
2.3 Bouw van planten 19
3. Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, energie, transport en uitscheiding 23
3.1 Spijsvertering 23
3.2 Bloedsomloop 30
3.3 Ademhaling 35
3.4 Uitscheiding 37
4. Reageren op prikkels 39
4.1 Het zenuwstelsel 39
4.2 De huid 46
4.3 Hormonen 47
5. Van generatie op generatie 49
5.1 Seksualiteit en voortplanting bij mensen 49
6. Erfelijkheid en evolutie 56
6.1 Erfelijkheid 56
6.2 Evolutie 60
7. Bescherming en antistoffen 63
7.1 Afweersysteem 63
8. Gedrag bij mens en dier 67
8.1 Gedrag bij mens en dier 67
Examentips om te slagen in 2026 74
Nawoord 76
3 ExamenOverzicht - Samenvatting examenstof Biologie VMBO TL/GL 2025-2026
, Het centraal examen Biologie
Biologie is de studie van het leven. Binnen de biologie kun je het leven op verschillende
niveaus bestuderen. Op het centraal examen Biologie moet je weten wat cellen, organen,
organismen, populaties en ecosystemen zijn en kun je de verbanden hiertussen leggen.
Daarnaast moet je de verschillende orgaanstelsels van de mens kennen. Ten slotte wordt er
verwacht dat je de onderwerpen seksualiteit, erfelijkheid, evolutie, afweer en gedrag bij mens
en dier goed begrijpt. Alle examenstof zal in deze samenvatting worden besproken.
Op het examen Biologie krijg je een combinatie van open vragen en meerkeuzevragen over
deze onderwerpen. Je kunt naar schatting rond de 52 vragen verwachten, gebaseerd op het
gemiddelde aantal vragen van de laatste vier examens (2024 I, 2024 II, 2025 I en 2025 II).
Antwoorden op de oefenvragen
Naast de examenstof vind je in deze samenvatting ook oefenvragen uit
oude examens. Door de stof goed door te nemen en te oefenen met
de oefenvragen, bereid je jezelf stap voor stap voor op het examen. Zo
wen je alvast een beetje aan de vraagstelling, maar toets je ook je
kennis. Scan deze QR-code om de antwoorden op de oefenvragen te
zien.
Meer hulp nodig?
Wil je nóg beter voorbereid zijn? Check dan onze ExamenChallenge: daarin oefen je per
hoofdstuk met superveel vragen, inclusief uitleg en cijfer. Of kijk onze uitlegvideo’s, waarin
een topdocent jou de hele examenstof stap voor stap uitlegt. Beide producten sluiten
helemaal aan op deze samenvatting. Zo leer je sneller en onthoud je meer. Ga naar
examenoverzicht.nl en kies wat bij jou past.
Het auteursrecht van deze samenvatting ligt bij ExamenOverzicht.
ISBN: 978-94-6438-427-7
© 2025 ExamenOverzicht.nl
ExamenOverzicht - Samenvatting examenstof Biologie VMBO TL/GL 2025-2026 4
Jij doet dit schooljaar eindexamen. Daarna ben je vrij om te doen wat je wil. Die ene studie,
direct aan het werk of misschien eerst een jaartje op reis. De wereld ligt straks voor jou open.
Voordat het zover is, moet je eerst nog even aan de bak.
Voor je ligt de samenvatting Biologie VMBO TL/GL 2025-2026.
Geen onbekende stof, tenminste, als je dit jaar een beetje hebt opgelet. Wel hebben we voor
jou de samenvatting zo makkelijk mogelijk gemaakt. De samenvatting is geschreven door
leerlingen in een taal die jij begrijpt. Daarna is hij door leraren nagekeken en goedgekeurd.
Wij willen dat jij slaagt. Wij willen ook dat je tijd overhoudt voor leuke dingen. Daarom is
dit boekje niet zo dik. Toch staat hier alles in wat jij voor je examen moet weten.
Slagen doe je het liefst samen met jouw vrienden en vriendinnen. Vertel ze daarom over
ExamenOverzicht. Dan hoef je ook geen eindeloze kopietjes te maken, wat natuurlijk illegaal
is.
Heel veel succes met leren! You can do it!
Groet,
Gui
Download direct de ExamenOverzicht app en leer waar en
wanneer jij wil! In onze gratis app vind je de producten die je
hebt gekocht, maar ook extra uitlegvideo’s, begrippenlijsten,
examentips en oude examens. Leer je liever op de computer?
Ga dan naar Mijn Account op examenoverzicht.nl. Gebruik de
volgende unieke code om dit boek ook digitaal te lezen:
Ordernummer:
Code:
ExamenOverzicht - Samenvatting examenstof Biologie VMBO TL/GL 2025-2026 2
,Inhoudsopgave
Voorwoord 2
Inhoudsopgave 3
Het centraal examen Biologie 4
1. Cellen staan aan de basis 5
1.1 Cellen 5
1.2 Processen in het menselijk lichaam 8
2. Planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving verkend 11
2.1 Ecosystemen 11
2.2 Aanpassing van organismen aan de omgeving 14
2.3 Bouw van planten 19
3. Het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, energie, transport en uitscheiding 23
3.1 Spijsvertering 23
3.2 Bloedsomloop 30
3.3 Ademhaling 35
3.4 Uitscheiding 37
4. Reageren op prikkels 39
4.1 Het zenuwstelsel 39
4.2 De huid 46
4.3 Hormonen 47
5. Van generatie op generatie 49
5.1 Seksualiteit en voortplanting bij mensen 49
6. Erfelijkheid en evolutie 56
6.1 Erfelijkheid 56
6.2 Evolutie 60
7. Bescherming en antistoffen 63
7.1 Afweersysteem 63
8. Gedrag bij mens en dier 67
8.1 Gedrag bij mens en dier 67
Examentips om te slagen in 2026 74
Nawoord 76
3 ExamenOverzicht - Samenvatting examenstof Biologie VMBO TL/GL 2025-2026
, Het centraal examen Biologie
Biologie is de studie van het leven. Binnen de biologie kun je het leven op verschillende
niveaus bestuderen. Op het centraal examen Biologie moet je weten wat cellen, organen,
organismen, populaties en ecosystemen zijn en kun je de verbanden hiertussen leggen.
Daarnaast moet je de verschillende orgaanstelsels van de mens kennen. Ten slotte wordt er
verwacht dat je de onderwerpen seksualiteit, erfelijkheid, evolutie, afweer en gedrag bij mens
en dier goed begrijpt. Alle examenstof zal in deze samenvatting worden besproken.
Op het examen Biologie krijg je een combinatie van open vragen en meerkeuzevragen over
deze onderwerpen. Je kunt naar schatting rond de 52 vragen verwachten, gebaseerd op het
gemiddelde aantal vragen van de laatste vier examens (2024 I, 2024 II, 2025 I en 2025 II).
Antwoorden op de oefenvragen
Naast de examenstof vind je in deze samenvatting ook oefenvragen uit
oude examens. Door de stof goed door te nemen en te oefenen met
de oefenvragen, bereid je jezelf stap voor stap voor op het examen. Zo
wen je alvast een beetje aan de vraagstelling, maar toets je ook je
kennis. Scan deze QR-code om de antwoorden op de oefenvragen te
zien.
Meer hulp nodig?
Wil je nóg beter voorbereid zijn? Check dan onze ExamenChallenge: daarin oefen je per
hoofdstuk met superveel vragen, inclusief uitleg en cijfer. Of kijk onze uitlegvideo’s, waarin
een topdocent jou de hele examenstof stap voor stap uitlegt. Beide producten sluiten
helemaal aan op deze samenvatting. Zo leer je sneller en onthoud je meer. Ga naar
examenoverzicht.nl en kies wat bij jou past.
Het auteursrecht van deze samenvatting ligt bij ExamenOverzicht.
ISBN: 978-94-6438-427-7
© 2025 ExamenOverzicht.nl
ExamenOverzicht - Samenvatting examenstof Biologie VMBO TL/GL 2025-2026 4
