Hoorcollege 1: Evolutietheorie
Onderzoekers van evolutie:
Alfred Russel Wallace:
Is een van de grondleggers van de evolutie
Wallace-line => denkbeeldige lijn die de zoögeografische regio’s van Azië en Australië van
elkaar scheidt
Charles Darwin:
Een van de grondleggers van de evolutie
Boeken:
o The Voyage of the Beagle
o The Origin of Spiecies
o The Descent of Man
Is naar Zuid-Amerika, Australië en veel eilanden in de Atlantische, Grote en Indische
oceaan gereisd.
Wilberforce VS Huxley: “Als u van de aap afstamt, is het dan via uw grootvader of via uw
grootmoeder?”
Jan Lever: “De essentie van het levensaspect ligt in zijn specifieke gestructureerdheid, deze is “in den
beginne” geschapen en is, voortdurend onder Gods leiding, langs een lijn van voor ons
onwaarschijnlijke, maar wel natuurlijke processen, daar zij als mogelijkheid (noodzakelijkheid zou
men ook kunnen zeggen) in de schepping gegeven was, gerealiseerd.” Intelligent design
Ingrediënten voor evolutie volgens Darwin
,Fenotype
Selectie acteert op het fenotype:
Omgeving zorgt voor selectiedruk
o Fenotype geeft de variatie onder selectie
Genetica is de basis voor erfelijke variatie
Fenotype de waarneembare eigenschappen van een organisme, zoals uiterlijk, gedrag en
fysiologische kenmerken.
Variatie in fenotypes kan ontstaan door genetische verschillen en omgevingsfactoren. Tijdens de
natuurlijke selectie kunnen bepaalde fenotypes voordelig zijn, waardoor ze meer kans hebben om
door te geven aan de volgende generatie. Fitness verschillen resulteren in verandering van
genotype frequenties
Darwin’s theorie van “descent with modification”
Tangled bank hypothese:
- Door Darwin
- Theorie die verklaart waarom seksueel voortplanten voordelig kan zijn voor organismen.
- In een ruimtelijk heterogeen milieu loont het voor de ouders om de genetische diversiteit te
maximaliseren, daarmee is verzekerd dat tenminste een deel van de nakomelingen zal
overleven.
- Zorgen samen voor evolutie:
o External tangled bank => Selection drift een evolutionair proces waarbij de
frequentie van allelen (genvarianten) in een populatie verandert door willekeurige
gebeurtenissen, vooral in kleine populaties.
o Internal tangled bank => Molecular reorganisation herstructurering van moleculen
binnen een stof.
,Jean-Baptiste Lamarck:
Uitvinder van het concept evolutie
Philosophie zoologique:
o Organen die niet gebruikt worden verdwijnen, organen die nodig zijn ontwikkelen
zich.
o Tijdens het leven verworven eigenschappen worden doorgegeven aan de
nakomelingen.
Transformational evolution organismen evolueren geleidelijk over generaties, waarbij
ze specifieke eigenschappen ontwikkelen als reactie op veranderingen in hun omgeving.
Soorten veranderen door opeenvolgende aanpassingen in hun individuele
eigenschappen, zonder dat er splitsing van soorten plaatsvindt.
o VS Darwin zijn variational evolution
Darwin:
Variational evolution variatie binnen een populatie, gevolgd door natuurlijke selectie
Gregor Mendel (1822-1884) beschreef de principes van de transmissiegenetica, maar Darwin had
daar geen weet van
Discrete overerving in plaats van “blending inheritance”
1920-1930 de nieuwe synthese: ontwikkeling van de populatiegenetica
Door mutatie ontstaan nieuwe varianten van genen (allelen)
Evolutie is verandering van allelfrequenties door selectie en drift
Evolutie is verandering (van soort/populatie) van allelfrequenties door de tijd heen
Typen bewijsmateriaal voor evolutie:
De eenheid van het leven op moleculaire schaal
Gelijkenissen en verschillen tussen soorten
Fossielen
Overeenkomsten in embryologische ontwikkeling
Rudimentaire structuren
Evolutie in actie
Overeenkomsten in embryologische ontwikkeling Ernst Haeckel (1834-1919):
introduceerde de evolutietheorie in Duitsland:
Biogenetische grondwet
o De ontogenie (=ontwikkeling van een individu) is een verkorte herhaling van de
fylogenie
o Tijdens de embryonale ontwikkeling doorloopt een organisme alle evolutionaire
voorstadia
o Aan de embryologische ontwikkeling kun je de evolutionaire geschiedenis aflezen
, o Theorie staat ter discussie; te simplistisch
Rudimentaire structuren
“Evolutie prutst als een ketellapper, ontwerpt niet als een ingenieur”
Voorbeeld:
o Merkwaardig verloopt van de strottenhoofdzenuw bij de mens
o In de loop van de evolutie is het hart vanuit de kop naar beneden gezakt, en de
zenuw is in feite mee gezakt om de aorta heen.
Evolutie in actie
Voorbeeld:
o Evolutie Biston betularia in industrieel gebied
o Motten werden steeds donkerder door een mutatie die voordeliger was in deze
omgeving
o Een door mens geïnduceerde evolutie
Voorbeeld 2:
o Antibiotica-resistentie
Nog meer voorbeelden:
o Insecticidenresistentie bij insecten
o Metaaltolerantie bij planten en dieren
o Variatie is vachtkleur bij muizen
o Tolerantie van mens tegen HIV
o Dieren en planten aangepast aan leven in stad
o Lactosetolerantie bij mens
o Evolutie van mens door pandemie?
Kunnen we nog niet weten
Hoorcollege 2: Systematiek en classificatie
Soorten worden op verschillende manieren ontdekt:
Expedities, nieuwe sampling en monitoring technieken
DNA-onderzoek, niet eerder omschreven soorten
o Om te kijken of er unieke DNA is
Nieuwe inzichten over splitsing
o Voorheen werd gedacht dat het 1 soort was, maar nu er gekeken is naar de DNA-
sequentie kwamen ze erachter dat het toch een andere soort is.
o Dit geldt ook voor mensachtigen, nieuwe mensachtigen van het verleden zijn
recentelijk ontdekt.
Classificatie van diversiteit van leven:
Er is bias in wat onderzocht is (techniek en interesse)
Classificatie is belangrijk omdat
Methode om biodiversiteit in kaart te kunnen brengen
Nieuwe soorten getoetst aan wat al bekend is
Onderzoekers van evolutie:
Alfred Russel Wallace:
Is een van de grondleggers van de evolutie
Wallace-line => denkbeeldige lijn die de zoögeografische regio’s van Azië en Australië van
elkaar scheidt
Charles Darwin:
Een van de grondleggers van de evolutie
Boeken:
o The Voyage of the Beagle
o The Origin of Spiecies
o The Descent of Man
Is naar Zuid-Amerika, Australië en veel eilanden in de Atlantische, Grote en Indische
oceaan gereisd.
Wilberforce VS Huxley: “Als u van de aap afstamt, is het dan via uw grootvader of via uw
grootmoeder?”
Jan Lever: “De essentie van het levensaspect ligt in zijn specifieke gestructureerdheid, deze is “in den
beginne” geschapen en is, voortdurend onder Gods leiding, langs een lijn van voor ons
onwaarschijnlijke, maar wel natuurlijke processen, daar zij als mogelijkheid (noodzakelijkheid zou
men ook kunnen zeggen) in de schepping gegeven was, gerealiseerd.” Intelligent design
Ingrediënten voor evolutie volgens Darwin
,Fenotype
Selectie acteert op het fenotype:
Omgeving zorgt voor selectiedruk
o Fenotype geeft de variatie onder selectie
Genetica is de basis voor erfelijke variatie
Fenotype de waarneembare eigenschappen van een organisme, zoals uiterlijk, gedrag en
fysiologische kenmerken.
Variatie in fenotypes kan ontstaan door genetische verschillen en omgevingsfactoren. Tijdens de
natuurlijke selectie kunnen bepaalde fenotypes voordelig zijn, waardoor ze meer kans hebben om
door te geven aan de volgende generatie. Fitness verschillen resulteren in verandering van
genotype frequenties
Darwin’s theorie van “descent with modification”
Tangled bank hypothese:
- Door Darwin
- Theorie die verklaart waarom seksueel voortplanten voordelig kan zijn voor organismen.
- In een ruimtelijk heterogeen milieu loont het voor de ouders om de genetische diversiteit te
maximaliseren, daarmee is verzekerd dat tenminste een deel van de nakomelingen zal
overleven.
- Zorgen samen voor evolutie:
o External tangled bank => Selection drift een evolutionair proces waarbij de
frequentie van allelen (genvarianten) in een populatie verandert door willekeurige
gebeurtenissen, vooral in kleine populaties.
o Internal tangled bank => Molecular reorganisation herstructurering van moleculen
binnen een stof.
,Jean-Baptiste Lamarck:
Uitvinder van het concept evolutie
Philosophie zoologique:
o Organen die niet gebruikt worden verdwijnen, organen die nodig zijn ontwikkelen
zich.
o Tijdens het leven verworven eigenschappen worden doorgegeven aan de
nakomelingen.
Transformational evolution organismen evolueren geleidelijk over generaties, waarbij
ze specifieke eigenschappen ontwikkelen als reactie op veranderingen in hun omgeving.
Soorten veranderen door opeenvolgende aanpassingen in hun individuele
eigenschappen, zonder dat er splitsing van soorten plaatsvindt.
o VS Darwin zijn variational evolution
Darwin:
Variational evolution variatie binnen een populatie, gevolgd door natuurlijke selectie
Gregor Mendel (1822-1884) beschreef de principes van de transmissiegenetica, maar Darwin had
daar geen weet van
Discrete overerving in plaats van “blending inheritance”
1920-1930 de nieuwe synthese: ontwikkeling van de populatiegenetica
Door mutatie ontstaan nieuwe varianten van genen (allelen)
Evolutie is verandering van allelfrequenties door selectie en drift
Evolutie is verandering (van soort/populatie) van allelfrequenties door de tijd heen
Typen bewijsmateriaal voor evolutie:
De eenheid van het leven op moleculaire schaal
Gelijkenissen en verschillen tussen soorten
Fossielen
Overeenkomsten in embryologische ontwikkeling
Rudimentaire structuren
Evolutie in actie
Overeenkomsten in embryologische ontwikkeling Ernst Haeckel (1834-1919):
introduceerde de evolutietheorie in Duitsland:
Biogenetische grondwet
o De ontogenie (=ontwikkeling van een individu) is een verkorte herhaling van de
fylogenie
o Tijdens de embryonale ontwikkeling doorloopt een organisme alle evolutionaire
voorstadia
o Aan de embryologische ontwikkeling kun je de evolutionaire geschiedenis aflezen
, o Theorie staat ter discussie; te simplistisch
Rudimentaire structuren
“Evolutie prutst als een ketellapper, ontwerpt niet als een ingenieur”
Voorbeeld:
o Merkwaardig verloopt van de strottenhoofdzenuw bij de mens
o In de loop van de evolutie is het hart vanuit de kop naar beneden gezakt, en de
zenuw is in feite mee gezakt om de aorta heen.
Evolutie in actie
Voorbeeld:
o Evolutie Biston betularia in industrieel gebied
o Motten werden steeds donkerder door een mutatie die voordeliger was in deze
omgeving
o Een door mens geïnduceerde evolutie
Voorbeeld 2:
o Antibiotica-resistentie
Nog meer voorbeelden:
o Insecticidenresistentie bij insecten
o Metaaltolerantie bij planten en dieren
o Variatie is vachtkleur bij muizen
o Tolerantie van mens tegen HIV
o Dieren en planten aangepast aan leven in stad
o Lactosetolerantie bij mens
o Evolutie van mens door pandemie?
Kunnen we nog niet weten
Hoorcollege 2: Systematiek en classificatie
Soorten worden op verschillende manieren ontdekt:
Expedities, nieuwe sampling en monitoring technieken
DNA-onderzoek, niet eerder omschreven soorten
o Om te kijken of er unieke DNA is
Nieuwe inzichten over splitsing
o Voorheen werd gedacht dat het 1 soort was, maar nu er gekeken is naar de DNA-
sequentie kwamen ze erachter dat het toch een andere soort is.
o Dit geldt ook voor mensachtigen, nieuwe mensachtigen van het verleden zijn
recentelijk ontdekt.
Classificatie van diversiteit van leven:
Er is bias in wat onderzocht is (techniek en interesse)
Classificatie is belangrijk omdat
Methode om biodiversiteit in kaart te kunnen brengen
Nieuwe soorten getoetst aan wat al bekend is
