Hoorcolleges samenvattingen blok B Hogeschool Utrecht

Samenvatting kennistoets



Pijn en pijnverwerking
Voorbereiding stellingen:
- Als je pijn voelt is er altijd iets beschadigt
 Niet waar
- Mensen die veel of langdurig pijn hebben stellen zich aan
 Niet waar
Je hebt zelf invloed op de pijn die je voelt
 Gedeeltelijk wel, pijnervaring is namelijk ook afhankelijk van je
cognities, emotie en gedrag. Dat kan je zelf beinvloeden
- Je kan pijn voelen zonder dat er schade is in het lichaam
 Ja dat kan.
- Pijn is een mulitidimensioneel symptoom waar veel factoren op van invloed
zijn
 Waar
- Wat je z egt als therapeut kan een negatieve invloed hebben op de
pijnervaring van je patient
 Ja, door een patient bijvoorbeeld ongerust te maken over de klacht,
komt weer door de emotie.


Definitie van pijn
Pijn is een onplezierige sensorische en emotionele ervaring, geassocieerd met
actuele of potentiele weefselschade.
Pijn is dus niet enkel een sensorische ervaring, maar ook met name een
emotionele, pijn wordt dus niet altijd veroorzaakt door actuele schade.
De beleving van pijn is voor ieder persoon en op elk moment anders. Er is een
verschil in de pijnprikkel die door de zenuwen wordt doorgegeven en de pijn die
uiteindelijk wordt waargenomen.
(pijngewaarwoording). Pijngewaardording is afhankelijk van emotie, cognietie,
gedrag en context.

Acute pijn = ontstaan bij weefselbeschadiging door mechanische, chemische of
thermische prikkel (noxische prikkel)

Chronische pijn = langdurig aanhoudende pijn, waarbij de bron van
weefselschade niet meer op de voorgrond ligt. Of door aanhoudende
weefelschade bijv, artrose. Maar meestal door functionele veranderingen in het
CZS

Verschillende soorten pijn:
- Nociceptieve pijn -> bij weefselschade
- Neuropatische pijn -> zenuwweefsel, bijvoorbeeld inklemming (perifeer) of
schade aan neuronen (centraal)
- Nociplastische pijn -> centrale sensatie = pijn die ontstaat door
veranderingen in het CZS, zonder directe relatie met weefselschade.

,Hoe je met pijn omgaat verschilt per situatie en per persoon


Primaire en secundaire pijn
Primaire pijn = nocische prikkel wordt via snelle, dikke, gemyeliniseerde A delta-
vezels naar het ruggenmerg geleidt. Is niet te dempen.
- Pijn wordt direct gevoeld
- Scherpe pijn
- Is duidelijk gelokaliseerd
- Pijn stop wanneer beschadigde prikkel wordt opgeheven
- A delta vezels zorgen als snelst geleidende nociceptieve vezels voor een
terugtrekreflex
- Hoe groot de schade is wordt duidelijk door deze vezel aangegeven

Secundaire pijn = pijn die wordt veroorzaakt door de prikkeling van andere vrij
zenuwuiteinden door ontstekingsmediatoren (komen vrij uit kapotte cellen en
cellen van het afweersysteem door ontstekingsreactie, als gevolg van
weefselschade). Prikkel wordt doorgegeven naar het ruggenmerg via lanzame,
dunne ongemyeliniseerde C-vezels
- Doffe, zeurende pijn
- Minder goed te lokaliseren
- De pijn wordt sterk beinvloed oor emoties’
- De pijn blijft aanwezig zolang de ontstekingsreactie duurt
- Pijn kan minder worden door bv. Op iets anders te concentreren

Perifere sensisatie

,C-vezels geven vanuit distale uiteinden een speciale stof af in het weefsel,
‘substance-P’. deze stof stimuleert het lokale ontstekingsproces in beschadigd
weefsel door axonreflex (zorgt ervoor dat prikkel via aftakkingen terug het
weefsel inwordt geleid, waar nog meer substance-P wordt
afgegeven). Hierdoor wordt de pijn ook gevoeld in het gebied
rondom het beschadigde weefsel. Substance-P zorgt ook voor
verlaging van de prikkeldrempel van C-vezels en stimuleert C-
vezels om zelf actiepotentiale op te wekken. Door de lage
prikkeldrempel is er verhoogde gevoeligheid voor pijn =
hyperalgesie. En door uitbreiding van het onstekingsgebied
worden niet-nociceptieve prikkels (bijv. tast) ook als pijnlijk
ervaren – allodynie = Er is sprake van een heftige reactie op een
prikkel die licht pijnlijk is, zoals bijvoorbeeld heftige pijn bij een
speldenprik.

Verwerking op ruggenmergniveau
A delta vezels en C-vezels hebben hun cellichamen in de spinale ganglien
(ophopingen van zenuwcellen van het cellichaam) en treden via de achter wortels
het ruggenmerg binnen. Daar schakelen ze over op interneuronen die de
pijnprikkels kunnen beinvloeden en zo ook de pijngewaarwording. A delta vezels
schakelen 1 keer over in het ruggenmerg en C-vezels meerdere keren.

Het signaal van C-vezels kan hierdoor worden geinvloed door andere
zenuwvezels. Dit mechanisme heet de ‘poorttheorie of ‘gate control theory’van
melzack en wall

- Interneuronen kunnen pijnprikkels naar de hersenen inhiberen (remmen)
- C-vezels schakelen over op interneuronen en zorgen voor minder inhibitie.
De poort voor pijn staat wijd open
- Andere zenuwvezels die op inhiberende neuronen overschakelen, zoals
dikke tastvezels (a beta vezels), doen de poort voor pijn weer wat dichter
omdat zij voor gaan op de C-vezels. (daarom helpt het om te wrijven als je
bijvoorbeeld je teen stoot)
- Enkefaline wordt afgegeven door de hersenen om de pijn prikkel te
dempen/ remmen, dit gebeurt als het niet nodig is om de prikkel zo groot
te maken

De C vezels gaan via het emotionele systeem van de hersenen, hierdoor
is het dus dat je bij pijn moet huilen of boos bent. Secundaire pijn!!

‘wind-up’
Er zijn interneuronen in het ruggenmerg die bij herhaalde prikkel steeds
gevoeliger worden (wind-up), wide dynamic range- of WDR-neuronen. Ze
reageren op allerlei soorten prikkels. Ze reageren alleen op sterk of snel achter
elkaar komende pijnprikkels die binnenkomen via C-vezels. De WDR-neuronen
worden dan ook steeds gevoeliger en geven steeds een sterker signaal af aan de
hersenen.

Centrale sensatie
Activatie van WDR neuronen zorgt voor het vrijkomen van substance p waardoor
de pijnprikkel wordt verspreid in het ruggenmerg. De pijn wordt daardoor in een
groter gebied in het lichaam gevoeld. Ook hyperalgesie en allodynie vinden weer
plaats. Dit proces neemt af wanneer de perifere pijnprikkel afneemt.

, Als dit proces verstoord raakt, en de ‘wind up’op termijn niet afmeent, kunnen er
veranderingen plaatsvinden in de structuur van de neuronen, waardoor de prikkel
steeds makkelijker kan worden doorgegeven. Wanneer er vaak herhaling
plaatsvind van een prikkel kan deze verandering ook optreden in andere
neuronen. Als dit te lang duur kunnen de veranderingen permanent worden bij
WDR neuronen. Er onstaat zo continue centrale sensatie. Waarschijnlijk de
oorzaak van chronische pijn.

Verbindingen met hogere hersencentra

Sensibele informatie loopt via 2 baansystemen vanuit het ruggenmerg naar de
thalamus naar de hersenen:
- Gnostische sensibiliteit (fijne tast en houdings- en bewegingszin)-> achter
in het ruggenmerg in de achterstrengbanen
- Vitale sensibiliteit -> aan de voor- en zijkant van het ruggenmerg via de
tractus spinothalamicus anterior en
lateralis.
De banen
- Tractus spinothalamicus anterior =
voornamelijk grove tast
- Tractus spinothalamicus lateralis =
voornamelijk temperatuur en pijn,
afkomstig van de A delta vezels en C-
vezels

De weg van A delta vezels
Vanuit het ruggenmerg wordt de informatie
naar de thalamus en vervolgens naar de
hersenschors geleid. Via de meest laterale
lopende vezels binnen de tractus
spinothalamicus lateralis, ook wel
neospinothalamicus genoemd. De informatie
loopt met de achterste banen mee met het
neoniveau, naar de hersenschors. Zo kan de
precieze locatie en ernst van de pijn worden
waargenomen




de weg van de C-vezels
vanuit het ruggenmeerg wordt de informatie naar
de thalamus en naar andere hersengebieden geleid,
zoals het limbische systeem (emotionele hersenen)
en de hersenstam (FR). Via het voorste deel van de
tractus spinothalamicus lateralis, ook wel
paleospinothalamicus genoemd, naar het limbische
systeem. In het limbische systeem vind interpretatie
en betekenisgeving van de pijn plaats. Ook