Hoorcollege 1 Inleiding in de cariologie
Cariës (tandbederf)
Hoe ontstaat het?
Hoe ziet het eruit?
Hoe kan het worden?
Opbouw Molaar
Opbouw van de tand kindertand volwassentand
Gebitsontwikkeling
Doorbraak melkgebit: 6 maanden
Wisselen vanaf 6 jaar (doorbraak van de molaren)
Globaal proces cariës
1. Voedingsstoffen gaan de plaque in
2. Fermentatie koolhydraten
3. Productie (melk) zuur
4. Zuur dringt het glazuur binnen
5. Glazuur lost op
Voedingsstoffen gaan de plaque in
Er zitten bacterien die hiervan houden.
Bacterien gaan suikers afbreken en produceren
zuur.
Zuren treden binnen in glazuur à demineralisatie
Duurt 3-4 jaar voordat gaatje echt een gaatje is.
Buffer in speeksel herstelt de omgeving weer à
regulatie pH
,Oorzaken van cariës
Tand, plaque en substraat moeten aanwezig zijn om gaatje te laten ontstaan.
Relatie tussen plaque en multiple biologische determinanten die invloed hebben op
de ontwikkeling van een laesie
Hoe dikker de plaque en hoe langer de plaque aanwezig is, hoe schadelijker het is.
Je kan wel een beginnende laesie vullen, maar het probleem is daarmee niet
opgelost à de ziekte cariës gaat gewoon door
Stabiele arrested laesie: een gaatje dat stabiel is en niet gevuld hoeft te worden
(donker van kleur)
Cariës: een kwestie van evenwicht
Ziekmakende factoren Beschermende factoren
Zuur producerende bacteriën Goede mondhygiëne
Frequente suikerconsumptie Fluoride
Weinig speeksel Speeksel
Belangrijke factoren
Plaque Mondhygiëne (frequentie, effectiviteit)
Voeding à Suikerconsumptie (frequentie, hoeveelheid)
Fluoride Fluoridebasisadvies
Speeksel
, Basisadvies cariëspreventie
• Basisadvies Mondhygiëne
• Basisadvies Voeding
• Basisadvies Fluoride
Als al deze adviezen worden opgevolgd zou er geen cariës meer moeten zijn.
Basisadvies mondhygiëne
0-1 jaar 1x per dag poetsen, vanaf 1 jaar 2x per dag minimaal 2 minuten poetsen met
de juiste tandpasta. Ouders en verzorgers adviseren om kinderen tot 10 jaar na te
poetsen à (motoriek van kinderen niet volledig, belang zien ze niet, wisselfases)
Basisadvies voeding
• Maximaal 7x per dag eten of drinken. Dit zijn 3 hoofdmaaltijden en maximaal 4
tussendoortjes per dag
• Een uur voor het tandenpoetsen geen zure producten eten of drinken (door
aanwezige zuren = aantasting glazuur)
• Geen voeding of dranken na het laatste tandenpoetsen of mee naar bed nemen
Basisadvies fluoride
• 0 tot 1 jaar 1x per dag poetsen met fluoride peutertandpasta
(vanaf doorbreken eerste tandjes) 500 – 750 ppm
• 1 t/m 4 jaar 2x per dag poetsen met fluoride peutertandpasta
500 – 750 ppm
• 5 jaar en ouder 2x per dag poetsen met fluoride tandpasta voor kinderen/
volwassenen
1000 – 1500 ppm
Basisadvies wordt uitgevoerd, maar toch gaatjes?!
Aanvullend advies cariëspreventie:
• Verbeteren mondhygiëne (= basisadvies)
• Suikergebruik verminderen à Voedingsdagboek meegeven
• Extra fluoride (in overleg met tandarts of mondhygiënist): extra poetsen/spoelen
Eventueel:
• Kauwgom met xylitol (verhoogde speekselvloed dus betere buffer)
• Sealant bij kinderen
Sealen
Beschermaagje op fissuren van
de kiezen van kinderen, want
lastig schoon te houden
Glazuur kinderen is vatbaarder
voor cariës
Cariës (tandbederf)
Hoe ontstaat het?
Hoe ziet het eruit?
Hoe kan het worden?
Opbouw Molaar
Opbouw van de tand kindertand volwassentand
Gebitsontwikkeling
Doorbraak melkgebit: 6 maanden
Wisselen vanaf 6 jaar (doorbraak van de molaren)
Globaal proces cariës
1. Voedingsstoffen gaan de plaque in
2. Fermentatie koolhydraten
3. Productie (melk) zuur
4. Zuur dringt het glazuur binnen
5. Glazuur lost op
Voedingsstoffen gaan de plaque in
Er zitten bacterien die hiervan houden.
Bacterien gaan suikers afbreken en produceren
zuur.
Zuren treden binnen in glazuur à demineralisatie
Duurt 3-4 jaar voordat gaatje echt een gaatje is.
Buffer in speeksel herstelt de omgeving weer à
regulatie pH
,Oorzaken van cariës
Tand, plaque en substraat moeten aanwezig zijn om gaatje te laten ontstaan.
Relatie tussen plaque en multiple biologische determinanten die invloed hebben op
de ontwikkeling van een laesie
Hoe dikker de plaque en hoe langer de plaque aanwezig is, hoe schadelijker het is.
Je kan wel een beginnende laesie vullen, maar het probleem is daarmee niet
opgelost à de ziekte cariës gaat gewoon door
Stabiele arrested laesie: een gaatje dat stabiel is en niet gevuld hoeft te worden
(donker van kleur)
Cariës: een kwestie van evenwicht
Ziekmakende factoren Beschermende factoren
Zuur producerende bacteriën Goede mondhygiëne
Frequente suikerconsumptie Fluoride
Weinig speeksel Speeksel
Belangrijke factoren
Plaque Mondhygiëne (frequentie, effectiviteit)
Voeding à Suikerconsumptie (frequentie, hoeveelheid)
Fluoride Fluoridebasisadvies
Speeksel
, Basisadvies cariëspreventie
• Basisadvies Mondhygiëne
• Basisadvies Voeding
• Basisadvies Fluoride
Als al deze adviezen worden opgevolgd zou er geen cariës meer moeten zijn.
Basisadvies mondhygiëne
0-1 jaar 1x per dag poetsen, vanaf 1 jaar 2x per dag minimaal 2 minuten poetsen met
de juiste tandpasta. Ouders en verzorgers adviseren om kinderen tot 10 jaar na te
poetsen à (motoriek van kinderen niet volledig, belang zien ze niet, wisselfases)
Basisadvies voeding
• Maximaal 7x per dag eten of drinken. Dit zijn 3 hoofdmaaltijden en maximaal 4
tussendoortjes per dag
• Een uur voor het tandenpoetsen geen zure producten eten of drinken (door
aanwezige zuren = aantasting glazuur)
• Geen voeding of dranken na het laatste tandenpoetsen of mee naar bed nemen
Basisadvies fluoride
• 0 tot 1 jaar 1x per dag poetsen met fluoride peutertandpasta
(vanaf doorbreken eerste tandjes) 500 – 750 ppm
• 1 t/m 4 jaar 2x per dag poetsen met fluoride peutertandpasta
500 – 750 ppm
• 5 jaar en ouder 2x per dag poetsen met fluoride tandpasta voor kinderen/
volwassenen
1000 – 1500 ppm
Basisadvies wordt uitgevoerd, maar toch gaatjes?!
Aanvullend advies cariëspreventie:
• Verbeteren mondhygiëne (= basisadvies)
• Suikergebruik verminderen à Voedingsdagboek meegeven
• Extra fluoride (in overleg met tandarts of mondhygiënist): extra poetsen/spoelen
Eventueel:
• Kauwgom met xylitol (verhoogde speekselvloed dus betere buffer)
• Sealant bij kinderen
Sealen
Beschermaagje op fissuren van
de kiezen van kinderen, want
lastig schoon te houden
Glazuur kinderen is vatbaarder
voor cariës
