bloedtoevoer bijzonder: kleine
slagaders voeren bloed af en aan. nierlichaampje/lichaamoje vanb
bloeddruk aanvoerende arteriole Malpighu: bestaat uit kapsel van
hoog. bowman en de glomerulus
filtraat: door hoge druk perst vloeistof nierbuisje, rest van nefron, 3cm lang en
en kleine stoffen uit het bloed. loopt kronkelend tot de lis van Henle
filtraat komt in kapsel van Bowan. na de lis van Henle kronkelt buisje door
naar de verzamelbuizen (wordt urine
verzameld)
GLOMERUS BESTAAN UIT:
door de nierslagader verkrijgt de nier voldoende
zuurstof. Vanuit aorta een linker en rechter
nierslagader welke via de nierpoort zich NEFRONEN
vertakken in kleinere slagaders die de nierfilters cortex
ZZUUUURRSST TOOF F NIERSCHORS
of nefronen voeden. buitenste gedeelte, licht
filteren en afvoeren van afvalstoffen Medulla
reguleren van bloedvolume roodbruin
NIEREN
reguleren zuur-base-evernwicht bevinden de nier
reguleren van de bloeddruk (door enzym FUNCTIES: NIERMERG piramides/mergpiramides. Punt wijst naar
renine te produceren) de nierkelken in de nierbekken en de
vit. D in actieve vorm omzetten piramides worden gescheiden door
stimuleren aanmaak bloedcellen (door afgifte nierkolommen.
erytropoëtine )
FILTEREN EN AFVOEREN NIERBEKKEN pyelum
AFVALSTOFFEN trechtervormige buis waar urine
in verzameld wordt om
afgevoerd te worden.
nierkelken: vertakkingen van het
nierbekken
URINE URINE URINEBUIS
MICTIE LEIDERS
VROUWEN
BLAAS
3 a 4 cm lang,
opening door vagina
vanuit nierbekken naar de waar urinebuis de blaas vervoert alleen urine
interne/externe urethrale glad, hol en gespierd, urine
blaas verlaat gevoeliger voor urineweginfecties:
sluitspier regelen wordt opgeslagen. 3 openingen:
2 buisjes, 25/30 cm lang, 6 mm verdikking gladde spier: opening bevind zich dicht bij anale
urinestroom. 2 urineleider openingen waar
dik onvrijwillige sluitspier: houd opening
uitrekken blaaswand zorgt urine de blaas in komt. 1 opening
lopen achter het buikvlies via urinebuis gesloten
voor activeren van de urinebuis naar buiten toe
nierpoort naar achterste deel waar urinebuis door de
rekreceptoren en impulsen blaaswand is een spierlaag en MANNEN
blaas bekkenbodem gaat
via ruggenmerg en kan uitrekken
vervoert urine van nieren naar gevormd door skeletspieren,
bekkenbodemzenuwen wordt urine in opgeslagen lengte circa 20 cm
blaas *urinetransport vrijwillig aangestuurd'
terug naar blaas --> volle blaas? 500 ml, 12,5 cm kruist de prostaat, sluitspier en de
mictiereflex, aandrang lang d.m.v. peristaltiek penis (met zijn zwellichamen)
urineren past meer dan een liter in urine stroomt niet terug uit vervoert urine en sperma
14.1 & 14.2
200/500 ml urine blaas door bedekte (vanwege
plooien baarmoederslijmvlies)
urineleider openingen
, lichtgeel tot lichtoranje
geel door de pigment lichte zoute geur ong. 6 (licht zuur)
overgebleven na afbraak hb door inwerking bacteriën veranderingen in de
donkerder naarmate de urine ontstaat een ammoniakgeur stofwisselingen/voedingsmid
meer opgeloste stoffen bevat geur kan ander zijn door delen kunnen pH veranderen
andere kleur kan door medicatie, voeding of ziekte bij urineweginfectie vaak
aandoening/ziekte basisch (net als vegetariërs)
KLEUR GEUR PH
filtraat bavat hetzelfde als bloedplasma
KENMERKEN: (behalve eiwitten), water, voedingsstoffen en
VERSCHILLEN URINE EN noodzakelijke ionen worden nog verwijderd.
FILTRAAT: urine blijft over na stap 2 en 3, bevat
stikstofhoudende afvalstoffen, onnodige en
overtollige stoffen.
URINE
bij een urineproductie tussen de 100
OLIGURIE URINE iedere 24 uur ong. 1,0 tot 1,8L
en 400ml per dag
bestaat uit 95% uit water
ureum, creatinine, urinezuur, ionen.
minder geconcentreerd bij hoge vochtinname,
14.1
plaspillen of nierfalen.
bij minder dan 100ml urine per dag
ANURIE geconcentreerder bij onvoldoende vochtinname,
bijv. als bloeddruk glomeruli te laag
STAPPEN koorts, nierbekkenontsteking
is of als gevolg van een acute VORMING VAN: zit GEEN eiwit, glucose, bacteriën, bloedcellen,
ontsteking (reactie bloedtransfusie
pus en bilirubine in.
of verwondingen nieren)
HEROPNAME DOOR UITSCHEIDING
FILTRATIE DOOR DE CELLEN VAN DOOR DE CELLEN
DE GLOMERULI NIERBUISJE VAN NIERBUISJE
vocht (filtraat) wordt uit de bloedvaten geperst, filtraat bevat ook nuttige stoffen sommige stoffen stromen van
waarbij eiwitten en vetten achterblijven. (water, glucose, aminozuren en peritubulaire haarvaten
filtraat lijkt op bloedplasma ionen), deze nemen de nieren weer naar de nierbuisjes, of vanuit
alleen bij problemen glomeruli komen eiwitten en op (tubulaire heropname), nierbuisjes in filtraat terecht.
bloedcellen in urine in nierbuisje wordt dit teruggeleid belangrijk voor verwijderen
Oligurie/anurie via de peritubulaire haarvaten naar stoffen (zoals medicijnen en
het bloed creatinine).
, meer functies, bijv.
gladde spieren zorgen voor doorgang
5.1 skeletspieren verantwoordelijk voor:
bij bewegingen trekken
skeletspieren aan botten, zo
als bijproduct van
contractie genereren
stoffen inwendige lichaamsopeningen
(bijv. pupillen)
5.2 uiten van emoties
algemene mobiliteit zorgen voor stabiele
lichaamshouding
stabiliseren ze ook de
gewrichten.
spieractiviteiten warmte.
bijv. klappertanden: hier
haren overeind door gladde spieren
skeletspieren zorgen voor beschermende
5.5
reageren op veranderingen ook pezen belangrijk hierbij komt warmte bij vrij laag voor inwendige organen
BEWEGING HOUDING/LICHAAMS- GEWRICHTEN WARMTE AANVULLENDE
PRODUCEREN POSITIE HANDHAVEN STABILISEREN STABILISEREN FUNCTIES
onvrijwillig, langwerpig: spiervezels
stuwen stoffen langs bepaalde wegen.
spoelvormig, eenkernig, weinig
na zenuwimpuls kan de spiervezel samentrekken.
endomysium
efferente neuron (motorische eenheid) geleiden van
2 lagen: een cirkelvormige en
FUNCTIES centrale zenuwstelsel naar spieren
lengterichting STIMULATIE/SAMENTREKKEN
GLAD SPIERWEEFSEL neuromusculaire overgang --> overgang neuron
contractie langzaam en DWARSGESTREEPT WEEFSEL
naar spiervezel (zitten neurotransmitters)
voortdurend.
acetylcholine: specifieke neurotransmitter die
skeletspieren aanstuurt
op 1 plaats: in het hart
dwarsgestreept, eenkernig, HARTSPIERWEEFSEL SOORTEN SPIEREN EFFECT
LICHAAMSBEWEGING spierinactiviteit leidt tot spierzwakte-
onvrijwillig. afname --> atrofie
trekt redelijk constant samen spieractiviteit zorgt voor spieromvang,
spierkracht en uithoudingsvormogen.
DWARSGESTREEPT SPIERVERMOEIDHEID EN
ZUURSTOFTEKORT
verpakt in organen: skeletspieren. spiervermoeidheid en
bedekken skelet, vormen zuurstoftekort treed op als
lichaamscontouren (sixpack) spieren lange tijd intensief
langwerpige, cilindrische, 5.5 ONTWIKKELING
SPIERVEZELS gebruikt wordt (spier kan
meerkernige cellen (spiervezels) stoppen met samentrekken)
'vrijwillig', bewust aan te sturen. goede bloedtoevoer is nodig
(maar ook bij reflexen) endomysium: bindweefsel om elke spiervezel
voor zuurstof bij spieren om ze
kan met grote kracht perimysium: bindweefselomhulsel rond enkele omhulde
lang te kunnen gebruiken.
samentrekken, wel snek vermoeid. spiervezels --> daardoor wordt spierbundel gevord per gebied wordt het spierstelsel van een embryo opgebouwd, daarna
bij weinig zuurstof hoopt
bindweefsel epimysium: bindweefsel rond verschillende spierbundels zenuwen aangelegd.
melkzuur (afvalproduct) op in
versterkt/ondersteund spier --> uiteinden epimysium steken voorbij de spier uit en gaan na geboorte bewegingen baby reflexen, later pas spieren zelf kunnen
de spier (gevoel spierpijn).
beschermd voor scheuren over in een peesplaat (hecht spier indirect aan bot, beheren. (van boven naar beneden).
kraakbeen of andere bindweefsellaag.) halverwege puberteit ontwikkeling spiercontrole bereikt.
Prikkelbaarheid: vermogen om prikkel te ontvangen en goede doorbloeding en voeding zorgen voor gezond skeletspieren.
op te reageren spieren worden atrofisch als ze niet gebruikt worden.
Contractiliteit: vermogen spiervezels krachtig kunnen hoe ouder we worden, hoe minder spierweefsel (en dus lichaams
verkorten : <-> extensibiliteit (om uit te rekken) gewicht). bij 80 jaar neemt spierkracht ook af
, Ventrale: (ribben, hoofd, armen) bewegingen heupgewricht
grote borstspier (m. pectoralis major) grote bilspier (m. gluteus maximus)
-bedekt borstbeen, schoudergordel & eerste 6 ribben. aanhechting bij opperarmbeen, wand voorzijde oksel, voor adductie en buiging arm. middelste bilspier (m. gluteus medius)
tussenribspieren (extern/intern) heup-lendenspier (m. iliopsoas) bestaat uit: de darmbeenspier (m. iliacus) en de grote lendenspier (m. psoas major)
-liggen diep tussen de ribben, belangrijk voor het ademen (brengen ribbenkast omhoog en drukken deze in) Adductorspieren
spieren buikgordel: (ingewanden/wervelkolom) bewegingen kniegewricht
rechte buikspier (m. rectus abdominis) - van schaambeen naar ribbenkast, buigen wervelkolom, perst buikinhoud samen (bevalling) De hamstringgroep: de tweehoofdige dijspier (m. biceps femoris), de halfvliezige spier (m. semimembranosus) en de halfpezige spier (m.
externe schuine buikspier (m. obliquus externus abdominis) - lateraal bij buik, hecht aan darmbeen, voor zijdelings/buiging wervelkolom semitendinosus).
interne ,, (m. obliquus internus abdominis) - loopt precies andersom: omhoog, wel dezelfde functie. De kleermakerspier (m. sartorius)
dwarse buikspier (m. transversus abdominis) - diepste spier in buikwand, spiervezels lopen horizontaal, drukt buikinhoud samen. De vierhoofdige dijspier (m. quadriceps) bestaat uit vier spieren: de rechte dijspier (m. rectus femoris), de middelste brede spier (m. vastus
dorsale: (wervelkolom) medialis), de brede zijspier (m. vastus lateralis) en de brede middenspier (m. vastus intermedius).
monnikskapspieren (mm. trapezius) - van nek naar bovendeel romp, schouderblad & strekken het hoofd (antagonist bb-sb-tp) bewegingen bij de enkel en voet:
brede rugspieren (mm. latissimus dorsi) - 2 platte spieren bij onderrug, bij kracht arm naar beneden (zwemmen) voorste scheenbeenspier (m. tibialis anterior)
rugstrekker (m. erector spinae) - 3 spierkolommen over gehele lengte wervelkolom. strekken rug, weerstand vooroverbuigen lange teenstrekker (m. extensor digitorum longus)
ledenspieren (mm. quadratus lumborum) - dorsale buikwand, alle spieren samenwerken: strekking lendenwervelkolom. kuitbeenspier (bestaande uit de m. peroneus longus en m. peroneus brevis)
deltaspieren (mm. deltoideus) - driehoekig, vromen rondingen schouder, voor abductie van de armen De oppervlakkige kuitspier (m. gastrocnemius)
scholspier (m. soleus)
ONDERSTE
ROMPSPIEREN
LEDEMATEN
BOVENSTE
LEDEMATEN
HOOFD & ANATOMIE
schouder: grote borstsouer, brede rugspier en de deltaspier
HALSSPIEREN 5 BASISREGELS ellebooggewricht
SPIERACTIVITEIT 1. brachialis (m. brachialis)
2. tweehoofdige bovenarmspier (m. biceps brachii)
gezichtsspieren-kauwspieren 1. meeste spieren overbruggen sws één gewricht. 3. opperarm-spaakbeenspier (m. brachioradialis)
1. voorhoofdspier (m. frontalis) 2. grootste deel van spier ligt boven gewricht 4. triceps (m. triceps brachii)
- wenkbrouwen, schedel
2. oogkringspier (m. orbicularis oculi)
(proximaal).
3. Skeletspieren hebben oorsprong (origo) en
SPIEREN pols en vingers.
5. ulnaire handbuiger (m. flexor carpi ulnaris)
- ogen dichtdoen, turen, knipperen aanhechting (insertie). 6. radiale handbuiger (m. flexor carpi radialis)
3. mondkringspier (m. orbicularis oris) 4. Skeletspieren kunnen alleen trekken 7. diepe vingerbuiger (m. flexor digitorum profundus)
- mond sluiten, tuiten lippen (contraheren), niet duwen. 8. ulnaire handstrekker (m. extensor carpi ulnaris)
4. wangspier (m. buccinator) 5. Een skeletspier beweegt tijdens het 9. radiale handstrekker (m. extensor carpi radialis)
- maakt wang plat, samendrukt voedsel samentrekken van de aanhechting naar de BEWEGINGEN/ 10. gemeenschappelijke vingerstrekker (m. extensor digitorum communis)
5. grote jukspier (m. zygimaticus major) INTERACTIES (Zie blz 115)
oorsprong.
-uit mondhoek tot jukbeen, 'glimlachspier'
6. wangkauwspier (m. masseter)
-hoeken/tilt onderkaak, om kaak te sluiten
7. slaapspier (m. temporalis)
-slaapbeen, aan onderkaak, synergist wangspier
SOORTEN
LICHAAMSBEWEINGEN
5.3 & 5.4 INTERACTIES VAN
SKELETSPIEREN IN
HET LICHAAM
halsspieren
8. huidspier van hals (m. platysma)
- van borstspieren richting mond. mondhoeken naar
beneden spieren kunnen alleen trekken als ze aanspannen (kunnen niet duwen)
elke spier zit op minstens 2 punten vast, aanhechting (bewegend) beweegt naar oorsprong (vast)
9. borstbeen-sleutelbeen-tepelspier er is altijd een spier die een omgekeerd effect heeft ten opzichte van
tijdens contractie. (kunnen uitwisselbaar zijn bij sommige acties) (zie blz 108!!)
(m. sternocleidomastoideus) een andere. (meerdere werken samen)
flexie (buiging van gewricht waarbij 2 botten dichterbij komen): dorsaalflexie & anteflexie
-tweekoppige spier aan beide zijde nek. een aan agonist: spier die verantwoordelijk is voor bepaalde beweging
borstbeen en ander aan sleutelbeen en hecht zich
rotatie (draaiing rond zijn lente-as) abductie (verplaatsen ledemaat van de middellijn/mediane vlak.
adductie (tegenovergestelde abductie) circumductie (combi buigen, strekken, abductie en adductie. antagonisten: spier met tegenovergestelde werking
aan slaapbeen. samen samentrekken: hoofd
als 1 actief is, is de andere ontspannen.
buigen, aan 1 kant is hoofd kantelen. ook als je inversie/eversie - bewegingen van de voet
synergisten: spieren met dezelfde werking
moeite hebt met ademhalen. supinatie/pronatie - bewegingen spaakbeen en ellepijp
slagaders voeren bloed af en aan. nierlichaampje/lichaamoje vanb
bloeddruk aanvoerende arteriole Malpighu: bestaat uit kapsel van
hoog. bowman en de glomerulus
filtraat: door hoge druk perst vloeistof nierbuisje, rest van nefron, 3cm lang en
en kleine stoffen uit het bloed. loopt kronkelend tot de lis van Henle
filtraat komt in kapsel van Bowan. na de lis van Henle kronkelt buisje door
naar de verzamelbuizen (wordt urine
verzameld)
GLOMERUS BESTAAN UIT:
door de nierslagader verkrijgt de nier voldoende
zuurstof. Vanuit aorta een linker en rechter
nierslagader welke via de nierpoort zich NEFRONEN
vertakken in kleinere slagaders die de nierfilters cortex
ZZUUUURRSST TOOF F NIERSCHORS
of nefronen voeden. buitenste gedeelte, licht
filteren en afvoeren van afvalstoffen Medulla
reguleren van bloedvolume roodbruin
NIEREN
reguleren zuur-base-evernwicht bevinden de nier
reguleren van de bloeddruk (door enzym FUNCTIES: NIERMERG piramides/mergpiramides. Punt wijst naar
renine te produceren) de nierkelken in de nierbekken en de
vit. D in actieve vorm omzetten piramides worden gescheiden door
stimuleren aanmaak bloedcellen (door afgifte nierkolommen.
erytropoëtine )
FILTEREN EN AFVOEREN NIERBEKKEN pyelum
AFVALSTOFFEN trechtervormige buis waar urine
in verzameld wordt om
afgevoerd te worden.
nierkelken: vertakkingen van het
nierbekken
URINE URINE URINEBUIS
MICTIE LEIDERS
VROUWEN
BLAAS
3 a 4 cm lang,
opening door vagina
vanuit nierbekken naar de waar urinebuis de blaas vervoert alleen urine
interne/externe urethrale glad, hol en gespierd, urine
blaas verlaat gevoeliger voor urineweginfecties:
sluitspier regelen wordt opgeslagen. 3 openingen:
2 buisjes, 25/30 cm lang, 6 mm verdikking gladde spier: opening bevind zich dicht bij anale
urinestroom. 2 urineleider openingen waar
dik onvrijwillige sluitspier: houd opening
uitrekken blaaswand zorgt urine de blaas in komt. 1 opening
lopen achter het buikvlies via urinebuis gesloten
voor activeren van de urinebuis naar buiten toe
nierpoort naar achterste deel waar urinebuis door de
rekreceptoren en impulsen blaaswand is een spierlaag en MANNEN
blaas bekkenbodem gaat
via ruggenmerg en kan uitrekken
vervoert urine van nieren naar gevormd door skeletspieren,
bekkenbodemzenuwen wordt urine in opgeslagen lengte circa 20 cm
blaas *urinetransport vrijwillig aangestuurd'
terug naar blaas --> volle blaas? 500 ml, 12,5 cm kruist de prostaat, sluitspier en de
mictiereflex, aandrang lang d.m.v. peristaltiek penis (met zijn zwellichamen)
urineren past meer dan een liter in urine stroomt niet terug uit vervoert urine en sperma
14.1 & 14.2
200/500 ml urine blaas door bedekte (vanwege
plooien baarmoederslijmvlies)
urineleider openingen
, lichtgeel tot lichtoranje
geel door de pigment lichte zoute geur ong. 6 (licht zuur)
overgebleven na afbraak hb door inwerking bacteriën veranderingen in de
donkerder naarmate de urine ontstaat een ammoniakgeur stofwisselingen/voedingsmid
meer opgeloste stoffen bevat geur kan ander zijn door delen kunnen pH veranderen
andere kleur kan door medicatie, voeding of ziekte bij urineweginfectie vaak
aandoening/ziekte basisch (net als vegetariërs)
KLEUR GEUR PH
filtraat bavat hetzelfde als bloedplasma
KENMERKEN: (behalve eiwitten), water, voedingsstoffen en
VERSCHILLEN URINE EN noodzakelijke ionen worden nog verwijderd.
FILTRAAT: urine blijft over na stap 2 en 3, bevat
stikstofhoudende afvalstoffen, onnodige en
overtollige stoffen.
URINE
bij een urineproductie tussen de 100
OLIGURIE URINE iedere 24 uur ong. 1,0 tot 1,8L
en 400ml per dag
bestaat uit 95% uit water
ureum, creatinine, urinezuur, ionen.
minder geconcentreerd bij hoge vochtinname,
14.1
plaspillen of nierfalen.
bij minder dan 100ml urine per dag
ANURIE geconcentreerder bij onvoldoende vochtinname,
bijv. als bloeddruk glomeruli te laag
STAPPEN koorts, nierbekkenontsteking
is of als gevolg van een acute VORMING VAN: zit GEEN eiwit, glucose, bacteriën, bloedcellen,
ontsteking (reactie bloedtransfusie
pus en bilirubine in.
of verwondingen nieren)
HEROPNAME DOOR UITSCHEIDING
FILTRATIE DOOR DE CELLEN VAN DOOR DE CELLEN
DE GLOMERULI NIERBUISJE VAN NIERBUISJE
vocht (filtraat) wordt uit de bloedvaten geperst, filtraat bevat ook nuttige stoffen sommige stoffen stromen van
waarbij eiwitten en vetten achterblijven. (water, glucose, aminozuren en peritubulaire haarvaten
filtraat lijkt op bloedplasma ionen), deze nemen de nieren weer naar de nierbuisjes, of vanuit
alleen bij problemen glomeruli komen eiwitten en op (tubulaire heropname), nierbuisjes in filtraat terecht.
bloedcellen in urine in nierbuisje wordt dit teruggeleid belangrijk voor verwijderen
Oligurie/anurie via de peritubulaire haarvaten naar stoffen (zoals medicijnen en
het bloed creatinine).
, meer functies, bijv.
gladde spieren zorgen voor doorgang
5.1 skeletspieren verantwoordelijk voor:
bij bewegingen trekken
skeletspieren aan botten, zo
als bijproduct van
contractie genereren
stoffen inwendige lichaamsopeningen
(bijv. pupillen)
5.2 uiten van emoties
algemene mobiliteit zorgen voor stabiele
lichaamshouding
stabiliseren ze ook de
gewrichten.
spieractiviteiten warmte.
bijv. klappertanden: hier
haren overeind door gladde spieren
skeletspieren zorgen voor beschermende
5.5
reageren op veranderingen ook pezen belangrijk hierbij komt warmte bij vrij laag voor inwendige organen
BEWEGING HOUDING/LICHAAMS- GEWRICHTEN WARMTE AANVULLENDE
PRODUCEREN POSITIE HANDHAVEN STABILISEREN STABILISEREN FUNCTIES
onvrijwillig, langwerpig: spiervezels
stuwen stoffen langs bepaalde wegen.
spoelvormig, eenkernig, weinig
na zenuwimpuls kan de spiervezel samentrekken.
endomysium
efferente neuron (motorische eenheid) geleiden van
2 lagen: een cirkelvormige en
FUNCTIES centrale zenuwstelsel naar spieren
lengterichting STIMULATIE/SAMENTREKKEN
GLAD SPIERWEEFSEL neuromusculaire overgang --> overgang neuron
contractie langzaam en DWARSGESTREEPT WEEFSEL
naar spiervezel (zitten neurotransmitters)
voortdurend.
acetylcholine: specifieke neurotransmitter die
skeletspieren aanstuurt
op 1 plaats: in het hart
dwarsgestreept, eenkernig, HARTSPIERWEEFSEL SOORTEN SPIEREN EFFECT
LICHAAMSBEWEGING spierinactiviteit leidt tot spierzwakte-
onvrijwillig. afname --> atrofie
trekt redelijk constant samen spieractiviteit zorgt voor spieromvang,
spierkracht en uithoudingsvormogen.
DWARSGESTREEPT SPIERVERMOEIDHEID EN
ZUURSTOFTEKORT
verpakt in organen: skeletspieren. spiervermoeidheid en
bedekken skelet, vormen zuurstoftekort treed op als
lichaamscontouren (sixpack) spieren lange tijd intensief
langwerpige, cilindrische, 5.5 ONTWIKKELING
SPIERVEZELS gebruikt wordt (spier kan
meerkernige cellen (spiervezels) stoppen met samentrekken)
'vrijwillig', bewust aan te sturen. goede bloedtoevoer is nodig
(maar ook bij reflexen) endomysium: bindweefsel om elke spiervezel
voor zuurstof bij spieren om ze
kan met grote kracht perimysium: bindweefselomhulsel rond enkele omhulde
lang te kunnen gebruiken.
samentrekken, wel snek vermoeid. spiervezels --> daardoor wordt spierbundel gevord per gebied wordt het spierstelsel van een embryo opgebouwd, daarna
bij weinig zuurstof hoopt
bindweefsel epimysium: bindweefsel rond verschillende spierbundels zenuwen aangelegd.
melkzuur (afvalproduct) op in
versterkt/ondersteund spier --> uiteinden epimysium steken voorbij de spier uit en gaan na geboorte bewegingen baby reflexen, later pas spieren zelf kunnen
de spier (gevoel spierpijn).
beschermd voor scheuren over in een peesplaat (hecht spier indirect aan bot, beheren. (van boven naar beneden).
kraakbeen of andere bindweefsellaag.) halverwege puberteit ontwikkeling spiercontrole bereikt.
Prikkelbaarheid: vermogen om prikkel te ontvangen en goede doorbloeding en voeding zorgen voor gezond skeletspieren.
op te reageren spieren worden atrofisch als ze niet gebruikt worden.
Contractiliteit: vermogen spiervezels krachtig kunnen hoe ouder we worden, hoe minder spierweefsel (en dus lichaams
verkorten : <-> extensibiliteit (om uit te rekken) gewicht). bij 80 jaar neemt spierkracht ook af
, Ventrale: (ribben, hoofd, armen) bewegingen heupgewricht
grote borstspier (m. pectoralis major) grote bilspier (m. gluteus maximus)
-bedekt borstbeen, schoudergordel & eerste 6 ribben. aanhechting bij opperarmbeen, wand voorzijde oksel, voor adductie en buiging arm. middelste bilspier (m. gluteus medius)
tussenribspieren (extern/intern) heup-lendenspier (m. iliopsoas) bestaat uit: de darmbeenspier (m. iliacus) en de grote lendenspier (m. psoas major)
-liggen diep tussen de ribben, belangrijk voor het ademen (brengen ribbenkast omhoog en drukken deze in) Adductorspieren
spieren buikgordel: (ingewanden/wervelkolom) bewegingen kniegewricht
rechte buikspier (m. rectus abdominis) - van schaambeen naar ribbenkast, buigen wervelkolom, perst buikinhoud samen (bevalling) De hamstringgroep: de tweehoofdige dijspier (m. biceps femoris), de halfvliezige spier (m. semimembranosus) en de halfpezige spier (m.
externe schuine buikspier (m. obliquus externus abdominis) - lateraal bij buik, hecht aan darmbeen, voor zijdelings/buiging wervelkolom semitendinosus).
interne ,, (m. obliquus internus abdominis) - loopt precies andersom: omhoog, wel dezelfde functie. De kleermakerspier (m. sartorius)
dwarse buikspier (m. transversus abdominis) - diepste spier in buikwand, spiervezels lopen horizontaal, drukt buikinhoud samen. De vierhoofdige dijspier (m. quadriceps) bestaat uit vier spieren: de rechte dijspier (m. rectus femoris), de middelste brede spier (m. vastus
dorsale: (wervelkolom) medialis), de brede zijspier (m. vastus lateralis) en de brede middenspier (m. vastus intermedius).
monnikskapspieren (mm. trapezius) - van nek naar bovendeel romp, schouderblad & strekken het hoofd (antagonist bb-sb-tp) bewegingen bij de enkel en voet:
brede rugspieren (mm. latissimus dorsi) - 2 platte spieren bij onderrug, bij kracht arm naar beneden (zwemmen) voorste scheenbeenspier (m. tibialis anterior)
rugstrekker (m. erector spinae) - 3 spierkolommen over gehele lengte wervelkolom. strekken rug, weerstand vooroverbuigen lange teenstrekker (m. extensor digitorum longus)
ledenspieren (mm. quadratus lumborum) - dorsale buikwand, alle spieren samenwerken: strekking lendenwervelkolom. kuitbeenspier (bestaande uit de m. peroneus longus en m. peroneus brevis)
deltaspieren (mm. deltoideus) - driehoekig, vromen rondingen schouder, voor abductie van de armen De oppervlakkige kuitspier (m. gastrocnemius)
scholspier (m. soleus)
ONDERSTE
ROMPSPIEREN
LEDEMATEN
BOVENSTE
LEDEMATEN
HOOFD & ANATOMIE
schouder: grote borstsouer, brede rugspier en de deltaspier
HALSSPIEREN 5 BASISREGELS ellebooggewricht
SPIERACTIVITEIT 1. brachialis (m. brachialis)
2. tweehoofdige bovenarmspier (m. biceps brachii)
gezichtsspieren-kauwspieren 1. meeste spieren overbruggen sws één gewricht. 3. opperarm-spaakbeenspier (m. brachioradialis)
1. voorhoofdspier (m. frontalis) 2. grootste deel van spier ligt boven gewricht 4. triceps (m. triceps brachii)
- wenkbrouwen, schedel
2. oogkringspier (m. orbicularis oculi)
(proximaal).
3. Skeletspieren hebben oorsprong (origo) en
SPIEREN pols en vingers.
5. ulnaire handbuiger (m. flexor carpi ulnaris)
- ogen dichtdoen, turen, knipperen aanhechting (insertie). 6. radiale handbuiger (m. flexor carpi radialis)
3. mondkringspier (m. orbicularis oris) 4. Skeletspieren kunnen alleen trekken 7. diepe vingerbuiger (m. flexor digitorum profundus)
- mond sluiten, tuiten lippen (contraheren), niet duwen. 8. ulnaire handstrekker (m. extensor carpi ulnaris)
4. wangspier (m. buccinator) 5. Een skeletspier beweegt tijdens het 9. radiale handstrekker (m. extensor carpi radialis)
- maakt wang plat, samendrukt voedsel samentrekken van de aanhechting naar de BEWEGINGEN/ 10. gemeenschappelijke vingerstrekker (m. extensor digitorum communis)
5. grote jukspier (m. zygimaticus major) INTERACTIES (Zie blz 115)
oorsprong.
-uit mondhoek tot jukbeen, 'glimlachspier'
6. wangkauwspier (m. masseter)
-hoeken/tilt onderkaak, om kaak te sluiten
7. slaapspier (m. temporalis)
-slaapbeen, aan onderkaak, synergist wangspier
SOORTEN
LICHAAMSBEWEINGEN
5.3 & 5.4 INTERACTIES VAN
SKELETSPIEREN IN
HET LICHAAM
halsspieren
8. huidspier van hals (m. platysma)
- van borstspieren richting mond. mondhoeken naar
beneden spieren kunnen alleen trekken als ze aanspannen (kunnen niet duwen)
elke spier zit op minstens 2 punten vast, aanhechting (bewegend) beweegt naar oorsprong (vast)
9. borstbeen-sleutelbeen-tepelspier er is altijd een spier die een omgekeerd effect heeft ten opzichte van
tijdens contractie. (kunnen uitwisselbaar zijn bij sommige acties) (zie blz 108!!)
(m. sternocleidomastoideus) een andere. (meerdere werken samen)
flexie (buiging van gewricht waarbij 2 botten dichterbij komen): dorsaalflexie & anteflexie
-tweekoppige spier aan beide zijde nek. een aan agonist: spier die verantwoordelijk is voor bepaalde beweging
borstbeen en ander aan sleutelbeen en hecht zich
rotatie (draaiing rond zijn lente-as) abductie (verplaatsen ledemaat van de middellijn/mediane vlak.
adductie (tegenovergestelde abductie) circumductie (combi buigen, strekken, abductie en adductie. antagonisten: spier met tegenovergestelde werking
aan slaapbeen. samen samentrekken: hoofd
als 1 actief is, is de andere ontspannen.
buigen, aan 1 kant is hoofd kantelen. ook als je inversie/eversie - bewegingen van de voet
synergisten: spieren met dezelfde werking
moeite hebt met ademhalen. supinatie/pronatie - bewegingen spaakbeen en ellepijp
