Kennis blok 4 week 1
Bestuursrecht
Hoofdstuk 1 inleiding bestuursrecht
1.2 bestuursrecht
Het bestuursrecht bevat de regels die de overheid nodig heeft om te kunnen en mogen
besturen, de normen voor het overheidsbestuur die bij het besturen in acht moeten worden
genomen en de regels die de burger nodig heeft om tegen dit besturen te kunnen optreden.
Het algemeen bestuursrecht wordt in de Algemene wet bestuursrecht (Awb) behandeld. In
deze wet worden algemene regels gegeven over de rechtsbescherming, handhaving en
bijvoorbeeld de begrippen bestuursorgaan, delegatie, attributie, mandaat, besluit en
beschikking.
De Awb kent een aantal doelen:
o Meer eenheid brengen in de bestuursrechtelijke wetgeving
o De bestuursrechtelijke wetgeving systematiseren en vereenvoudigen
o Normen die in de rechtspraak zijn ontwikkeld codificeren (= opnemen in een wet)
Het bijzondere bestuursrecht richt zich op een bepaald onderdeel van het bestuursrecht. Het
betreft dan de diverse terreinen van het overheidszorg (belastingen, financiën, onderwijs,
milieu, sociale zekerheid, ruimtelijke ordening). Deze onderwerpen worden in speciale
(bijzondere) bestuursrechtelijke geregeld.
1.4 materieel en formeel bestuursrecht
Het materieel bestuursrecht bevat rechtsnormen waarin voor burgers en bestuursorganen
aanspraken of verplichtingen zijn opgenomen.
Onder formeel bestuursrecht verstaat men de procesrechtelijke regels die de burger nodig
heeft om tegen het optreden van de overheid iets te ondernemen.
1.5 bronnen van bestuursrecht
Het bestuursrecht kun je vinden het internationale recht, de nationale wetgeving,
jurisprudentie en het ongeschreven recht
1.6 kenmerken van het bestuursrecht
Een van de kenmerken van het bestuursrecht is dat voor overheidsoptreden het
legaliteitsbeginsel van toepassing is. Dit beginsel houdt onder andere in de bevoegdheden en
recht van de overheid om op te treden in de wet zijn terug te vinden. De bevoegdheid om als
overheid te handelen mag slechts voor zover de wettelijke regels en rechtsbeginselen dit
toestaan.
Een ander kenmerk van het bestuursrecht is het specialiteitsbeginsel. De overheid behartigt
vele algemene belangen. Het algemeen belang is een ruim begrip. Om te voorkomen dat de
overheid zich te gemakkelijk beroept op het dienen van het algemeen belang, wordt in de
wet telkens het specifieke belang aangegeven. Het specialiteitsbeginsel houdt in dat de
bevoegdheid van de overheid alleen kan worden aangewend voor het specifieke doel
waarvoor die wet is bedoeld. Dat doel is meteen ook de grens voor de
bevoegdheidsuitoefening. Indien de overheid zijn bevoegdheid voor een ander doel
aanwendt, is er sprake van detournement de pouvoir.
,1.7 gelede normstelling
Regelgeving komt op verschillende bestuurlijke niveaus tot stand, waarbij een lagere
regelgeving niet in strijd mag komen met een hogere.
Regelgeving op de verschillende niveaus:
1. Verdragen
2. Statuut
3. Grondwet
4. Wetten in formele zin
5. KB’s die regels bevatten (zoals AmvB’s)
6. Ministeriele regelingen (verordeningen)
7. Provinciale verordeningen
8. Gemeentelijke verordeningen en waterschapverordeningen
9. Beleidsregels
10. Vergunningsvoorschriften
Met gelede normstelling wordt bedoeld dat de toepasselijkheid van een rechtsregels niet
zomaar een wet is te vinden, maar in een combinatie van met elkaar samenhangende
regelingen.
1.8 openbare lichamen
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Overheidsmacht is verspreid over
verschillende niveaus.
Op elk van deze niveaus treffen we openbare lichamen aan:
o De staat
o De provincies
o De waterschappen
o De gemeenten
o De lichamen waaraan de grondwet verordenende bevoegdheid is verleend.
Deze openbare lichamen bezitten rechtspersoonlijkheid (art. 2:1 BW)
1.9 overheid en privaatrecht
De openbare lichamen bezitten rechtspersoonlijkheid. De overheid staat gelijk met een
natuurlijk persoon (art. 2:5 BW). De overheid kan allerlei overeenkomsten aangaan en
bijvoorbeeld eigenaar zijn van roerende en onroerende zaken.
Wanneer de overheid privaatrechtelijk handelt, moet zij rekening houden met het feit dat zij
handelt in het algemeen belang.
De overheid die als ‘burger; optreedt, moet rekening houden met de algemene beginselen
van behoorlijk bestuur (art. 3:1 lid 2 Awb en art. 3:14 BW)
, 1.10 communicatie met de overheid
Communicatie tussen burgers en overheid kan op allerlei manieren plaatsvinden: schriftelijk,
mondeling en ook digitaal. Burgers kunnen zich direct in verbinding stellen met de overheid.
Maar burgers kunnen ook gebruikmaken van gemachtigden, zoals een advocaat.
De Algemene wet bestuursrecht kent daarvoor enkele regels. Volgens art. 2:1 lid 1 Awb kan
eenieder zich in het verkeer met bestuursorganen laten bijstaan of door een gemachtigde
laten vertegenwoordigen. De overheid mag bijstand of vertegenwoordiging weigeren als
tegen de persoon ernstige bezwaren bestaan. Dat mag niet als een advocaat bijstand
verleent of vertegenwoordiger is (art. 2:2 Awb)
De mogelijkheid om per post met de overheid te communiceren blijft; de Awb heeft burgers
en bedrijven de keuze tussen papieren en de digitale weg.
Je kunt twee soorten van communicatie onderscheiden:
1. Berichten aan de overheid
2. Berichten van de overheid in een berichteninbox
Ad 1: Voor berichten aan de overheid geldt:
1. Recht op het elektronisch inzenden van een bericht in het kader van een formele
(wettelijk geregelde) procedure. Veel bestuursorganen openen alleen de mogelijkheid
tot elektronische communicatie als ze daar zelf gemak van hebben. De overheid
bepaalt welke elektronische weg hiervoor wordt opgesteld.
2. Verplichte ontvangstbevestiging van een elektronisch bericht aan de overheid.
3. Recht op afschrift van ingevoerde gegevens in een webformulier.
4. Verbod op niet-verplichte gegevens afdwingen in een webformulier.
5. Verlengende indieningstermijn bij storing.
Ad 2: voor berichten van de overheid in een berichteninbox geldt:
1. Verplichte notificatie bij plaatsing van een bericht in een berichteninbox.
2. Opnemen van essentiële informatie in een notificatie
3. Langs andere weg contact opnemen als een notificatie niet kan worden bezorgd.
4. Bewijslast rond de ontvangst en de verzending met een berichteninbox berust bij het
bestuursorgaan; de burger krijgt recht op afschriften van de loggevens.
Bestuursrecht
Hoofdstuk 1 inleiding bestuursrecht
1.2 bestuursrecht
Het bestuursrecht bevat de regels die de overheid nodig heeft om te kunnen en mogen
besturen, de normen voor het overheidsbestuur die bij het besturen in acht moeten worden
genomen en de regels die de burger nodig heeft om tegen dit besturen te kunnen optreden.
Het algemeen bestuursrecht wordt in de Algemene wet bestuursrecht (Awb) behandeld. In
deze wet worden algemene regels gegeven over de rechtsbescherming, handhaving en
bijvoorbeeld de begrippen bestuursorgaan, delegatie, attributie, mandaat, besluit en
beschikking.
De Awb kent een aantal doelen:
o Meer eenheid brengen in de bestuursrechtelijke wetgeving
o De bestuursrechtelijke wetgeving systematiseren en vereenvoudigen
o Normen die in de rechtspraak zijn ontwikkeld codificeren (= opnemen in een wet)
Het bijzondere bestuursrecht richt zich op een bepaald onderdeel van het bestuursrecht. Het
betreft dan de diverse terreinen van het overheidszorg (belastingen, financiën, onderwijs,
milieu, sociale zekerheid, ruimtelijke ordening). Deze onderwerpen worden in speciale
(bijzondere) bestuursrechtelijke geregeld.
1.4 materieel en formeel bestuursrecht
Het materieel bestuursrecht bevat rechtsnormen waarin voor burgers en bestuursorganen
aanspraken of verplichtingen zijn opgenomen.
Onder formeel bestuursrecht verstaat men de procesrechtelijke regels die de burger nodig
heeft om tegen het optreden van de overheid iets te ondernemen.
1.5 bronnen van bestuursrecht
Het bestuursrecht kun je vinden het internationale recht, de nationale wetgeving,
jurisprudentie en het ongeschreven recht
1.6 kenmerken van het bestuursrecht
Een van de kenmerken van het bestuursrecht is dat voor overheidsoptreden het
legaliteitsbeginsel van toepassing is. Dit beginsel houdt onder andere in de bevoegdheden en
recht van de overheid om op te treden in de wet zijn terug te vinden. De bevoegdheid om als
overheid te handelen mag slechts voor zover de wettelijke regels en rechtsbeginselen dit
toestaan.
Een ander kenmerk van het bestuursrecht is het specialiteitsbeginsel. De overheid behartigt
vele algemene belangen. Het algemeen belang is een ruim begrip. Om te voorkomen dat de
overheid zich te gemakkelijk beroept op het dienen van het algemeen belang, wordt in de
wet telkens het specifieke belang aangegeven. Het specialiteitsbeginsel houdt in dat de
bevoegdheid van de overheid alleen kan worden aangewend voor het specifieke doel
waarvoor die wet is bedoeld. Dat doel is meteen ook de grens voor de
bevoegdheidsuitoefening. Indien de overheid zijn bevoegdheid voor een ander doel
aanwendt, is er sprake van detournement de pouvoir.
,1.7 gelede normstelling
Regelgeving komt op verschillende bestuurlijke niveaus tot stand, waarbij een lagere
regelgeving niet in strijd mag komen met een hogere.
Regelgeving op de verschillende niveaus:
1. Verdragen
2. Statuut
3. Grondwet
4. Wetten in formele zin
5. KB’s die regels bevatten (zoals AmvB’s)
6. Ministeriele regelingen (verordeningen)
7. Provinciale verordeningen
8. Gemeentelijke verordeningen en waterschapverordeningen
9. Beleidsregels
10. Vergunningsvoorschriften
Met gelede normstelling wordt bedoeld dat de toepasselijkheid van een rechtsregels niet
zomaar een wet is te vinden, maar in een combinatie van met elkaar samenhangende
regelingen.
1.8 openbare lichamen
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Overheidsmacht is verspreid over
verschillende niveaus.
Op elk van deze niveaus treffen we openbare lichamen aan:
o De staat
o De provincies
o De waterschappen
o De gemeenten
o De lichamen waaraan de grondwet verordenende bevoegdheid is verleend.
Deze openbare lichamen bezitten rechtspersoonlijkheid (art. 2:1 BW)
1.9 overheid en privaatrecht
De openbare lichamen bezitten rechtspersoonlijkheid. De overheid staat gelijk met een
natuurlijk persoon (art. 2:5 BW). De overheid kan allerlei overeenkomsten aangaan en
bijvoorbeeld eigenaar zijn van roerende en onroerende zaken.
Wanneer de overheid privaatrechtelijk handelt, moet zij rekening houden met het feit dat zij
handelt in het algemeen belang.
De overheid die als ‘burger; optreedt, moet rekening houden met de algemene beginselen
van behoorlijk bestuur (art. 3:1 lid 2 Awb en art. 3:14 BW)
, 1.10 communicatie met de overheid
Communicatie tussen burgers en overheid kan op allerlei manieren plaatsvinden: schriftelijk,
mondeling en ook digitaal. Burgers kunnen zich direct in verbinding stellen met de overheid.
Maar burgers kunnen ook gebruikmaken van gemachtigden, zoals een advocaat.
De Algemene wet bestuursrecht kent daarvoor enkele regels. Volgens art. 2:1 lid 1 Awb kan
eenieder zich in het verkeer met bestuursorganen laten bijstaan of door een gemachtigde
laten vertegenwoordigen. De overheid mag bijstand of vertegenwoordiging weigeren als
tegen de persoon ernstige bezwaren bestaan. Dat mag niet als een advocaat bijstand
verleent of vertegenwoordiger is (art. 2:2 Awb)
De mogelijkheid om per post met de overheid te communiceren blijft; de Awb heeft burgers
en bedrijven de keuze tussen papieren en de digitale weg.
Je kunt twee soorten van communicatie onderscheiden:
1. Berichten aan de overheid
2. Berichten van de overheid in een berichteninbox
Ad 1: Voor berichten aan de overheid geldt:
1. Recht op het elektronisch inzenden van een bericht in het kader van een formele
(wettelijk geregelde) procedure. Veel bestuursorganen openen alleen de mogelijkheid
tot elektronische communicatie als ze daar zelf gemak van hebben. De overheid
bepaalt welke elektronische weg hiervoor wordt opgesteld.
2. Verplichte ontvangstbevestiging van een elektronisch bericht aan de overheid.
3. Recht op afschrift van ingevoerde gegevens in een webformulier.
4. Verbod op niet-verplichte gegevens afdwingen in een webformulier.
5. Verlengende indieningstermijn bij storing.
Ad 2: voor berichten van de overheid in een berichteninbox geldt:
1. Verplichte notificatie bij plaatsing van een bericht in een berichteninbox.
2. Opnemen van essentiële informatie in een notificatie
3. Langs andere weg contact opnemen als een notificatie niet kan worden bezorgd.
4. Bewijslast rond de ontvangst en de verzending met een berichteninbox berust bij het
bestuursorgaan; de burger krijgt recht op afschriften van de loggevens.
