Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
Bart Bossink, Enno Masurel (eerste druk)
1. Maatschappelijk verantwoord ondernemen
Een milieulabel is een visueel en/of tekstueel symbool voor een duurzaam product, duurzame dienst
of duurzaam bedrijf.
a. MVO als dé manier van ondernemen
MVO ofwel duurzame bedrijfsvoering heeft te maken met een combinatie van:
- Economische doelen= profit
- Sociale doelen= people
- Ecologische doelen= planet
Drie bedrijven onderscheidbaar:
- Koplopers, hebben van MVO hun kernactiviteit gemaakt, is overal herken- en zichtbaar.
- Het peloton, aantal aspecten van MVO in hun bedrijfsvoering verwerkt, geen kernactiviteit
- Achterblijvers, MVO is niet van belang/zij doen er niet of nauwelijks aan, wel de wet- en
regelgeving
b. Afbakening van het begrip MVO
MVO is het leiden van een organisatie door het maken van vrijwillige, gebalanceerde keuzes tussen
de economische, sociale en ecologische aspecten van de bedrijfsvoering/sociaal
ondernemen/maatschappelijk betrokken ondernemen/duurzaam ondernemen. Vier kernmerken:
- Vrijwilligheid, door vrijwillig ondernemen kan een bedrijf zich positief onderscheiden
‘beyond compliance’, het gaat verder dan de verplichtingen die wet- en regelgeving
opleggen. Standaarden van de International Sandardization Organisatization kunnen
richtlijnen geven voor het inrichten van MVO.
- Commerciële of niet-winstgevende organisatie
- Gebalanceerde keuzes, keuzes moeten aansluiten bij de doelstellingen, ze maken dus deel uit
van de strategie. Balanceren is het maken van een afweging tussen de ppp-aspecten.
- Economische, sociale en ecologische aspecten van de bedrijfsvoering: winstgevendheid, groei,
apt/werknemers, omwonenden/milieu.
MVO kan van toepassing zijn op winstgedreven organisaties en niet-winstgedreven organisaties.
c. MVO en het midden- en kleinbedrijf
Voordeel MVO bij MKB: zit dicht op de klanten en is sterk betrokken bij de lokale en regionale
omgeving. Hierdoor kunnen MBK-ondernemingen op hun eigen specifieke wijze vormgeven aan
MVO. Middelgrote bedrijven maximaal 250 personen in dienst. Kleine bedrijven 10 tot 50 personen
en microbedrijven (ook zzp’ers) tot 10 werkzame personen. Andere verschillen tussen grote
bedrijven:
- Cruciale en centrale rol van ondernemer (vaak manager én eigenaar)
- Regionale en lokale inbedding (stakeholders komen vaak uit directe omgeving)
- Gerichtheid op korte termijn (opereert minder strategish flexibel)
- Inbreng van familiebelangen
- Platte organisatie
- Informele omgangsvormen ( veel besluiten, vaak zonder strakke regels)
d. Voorbeelden van bedrijven die maatschappelijk verantwoord ondernemen
Apple: eisen tov leveranciers dat de omstandigheden waaronder hun werknemers die Apple-
producten fabriceren, veilig zijn. Deze leveranciers vaak afkomstig uit lagelonenlanden:
ontwikkelingslanden(armoede en schaarste) en emerging economies (voormalige
ontwikkelingslanden die in toenemende mate marktgericht zijn en een hoge economische groei
nastreven). Reden voor deze leveranciers: kostprijs producten is laag, wetgeving is vaak minder strikt
dan in Westerse landen. Verder verricht Apple MVO-beleid door regelmatig audits doorvoeren en
materialen en assistentie van onderwijs verschaffen bij leveranciers.
, e. Impact van MVO-beleid op het bedrijf
Greenwashing: bedrijf brengt niet in de praktijk wat zij belooft en predikt slechts dat de werkwijzen
duurzaam zijn, zonder werkelijk te verduurzamen.
De verantwoordelijkheid voor resultaten van het management van duurzaamheid ligt bij de
werkmaatschappij (de lijn organisatie), waarbij de duurzaamheidsafdeling van het hoofdkantoor (de
staffunctie) ondersteunend optreedt.
Duurzaamheidsindicator: aspect of variabele van de bedrijfsvoering die inzicht verschaft in het MVO-
gehalte van de bedrijfsvoering. Bijv. aspect van bedrijfsvoering: economisch, indicator:
werkgelegenheid, maat: aantal gecreëerde vaste banen.
Maatschappelijk verantwoorde leider: iemand die een innerlijke plicht voelt om te doen wat is en het
slechte probeert te verwijderen. Vaak dilemma’s: netelig vraagstuk.
f. Achtergronden van het duurzaamheidsdenken
- 1972: Limits to growth van de club van Rome (industriële revolutie)
- Our common future van de brundtland-commissie (duurzame ontwikkeling)
- Oprichting van het global reporting initiative (duurzaamheidsrapportages)
- Publicatie van cannibals with forks van elkington (people planet profit)
- Publicatie van cradle to cradle van MCdonough en Brangart (hergebruik)
g. Ondernemerschap
Ondernemen: actief oprichten en/of leiding geven aan eigen bedrijf. Het creëren, ontdekken en
exploiteren van waard toevoegende kansen.
h. Motivatie om te investeren in duurzaamheid
- Intrinsieke motivatie: vanuit het bedrijf zelf. De leiding van het bedrijf kiest er zelf voor om
aan MVO te doen, al dan niet in overleg met de werknemers
- Extrinsieke motivatie: deze komt vanuit de externe omgeving. Eén of meerdere stakeholders
zetten het bedrijf ertoe aan om MVO-gericht te opereren. Externe/omgevingsdruk kan een
rol spelen bij het vrijwillig besluit van de organisatie.
i. Opbouw van dit boek
Vier pijlers waarmee in een organisatie kan worden ingericht en bestuurd:
- Verantwoordelijkheid
- Strategie
- Innovatie
- Interactief
Verantwoordelijkheid staat voor de verantwoordelijkheid die de organisatie draagt om de belangen
van zijn stakeholders te dienen.
2. Overheidsinvloed op MVO-beleid
a. Onderlinge afhankelijkheid van overheid en bedrijfsleven
De laatste jaren heeft de overheid maatregelen genomen. Bijv. om de gloeilamp uit te bannen.
Meeste welvarende landen: nationaal milieubeleid, sociaal beleid, beleid gericht op duurzame
ontwikkeling. In Nederland is dit bij wet geregeld in artikel 21 GW.
Traditionele economieën: gericht op economische groei, deze ontwikkelen zich steeds meer naar
duurzame economieën waar sociale en ecologische bescherming en groei veel aandacht krijgen, en
waarin overheid, bedrijven, organisaties en instanties proberen samen te werken op dit vlak.
b. Koersbepalende rol van de overheid
In een milieubeleidsplan definieert de overheid de toekomstige richting van het land. Ministerie van
VROM (volkshuisvesting, ruimtelijke ordering en milieubeheer) beschrijft in NMP1 wat we verstaan
onder een duurzaamheidsbeleid en beschreven beleidslijnen:
- Integraal ketenbeheer, gericht op het sluiten van stofkringlopen en het binnen aanvaardbare
grenzen blijven van afvalstromen
- Energie-extensivering, reduceren van het gebruik van eindige energiebronnen
- Kwaliteitsbevordering, gericht op verdubbeling van de tijd dat grondstoffen,
kapitaalgoederen en producten in de economische productie- en consumptiecyclus
Bart Bossink, Enno Masurel (eerste druk)
1. Maatschappelijk verantwoord ondernemen
Een milieulabel is een visueel en/of tekstueel symbool voor een duurzaam product, duurzame dienst
of duurzaam bedrijf.
a. MVO als dé manier van ondernemen
MVO ofwel duurzame bedrijfsvoering heeft te maken met een combinatie van:
- Economische doelen= profit
- Sociale doelen= people
- Ecologische doelen= planet
Drie bedrijven onderscheidbaar:
- Koplopers, hebben van MVO hun kernactiviteit gemaakt, is overal herken- en zichtbaar.
- Het peloton, aantal aspecten van MVO in hun bedrijfsvoering verwerkt, geen kernactiviteit
- Achterblijvers, MVO is niet van belang/zij doen er niet of nauwelijks aan, wel de wet- en
regelgeving
b. Afbakening van het begrip MVO
MVO is het leiden van een organisatie door het maken van vrijwillige, gebalanceerde keuzes tussen
de economische, sociale en ecologische aspecten van de bedrijfsvoering/sociaal
ondernemen/maatschappelijk betrokken ondernemen/duurzaam ondernemen. Vier kernmerken:
- Vrijwilligheid, door vrijwillig ondernemen kan een bedrijf zich positief onderscheiden
‘beyond compliance’, het gaat verder dan de verplichtingen die wet- en regelgeving
opleggen. Standaarden van de International Sandardization Organisatization kunnen
richtlijnen geven voor het inrichten van MVO.
- Commerciële of niet-winstgevende organisatie
- Gebalanceerde keuzes, keuzes moeten aansluiten bij de doelstellingen, ze maken dus deel uit
van de strategie. Balanceren is het maken van een afweging tussen de ppp-aspecten.
- Economische, sociale en ecologische aspecten van de bedrijfsvoering: winstgevendheid, groei,
apt/werknemers, omwonenden/milieu.
MVO kan van toepassing zijn op winstgedreven organisaties en niet-winstgedreven organisaties.
c. MVO en het midden- en kleinbedrijf
Voordeel MVO bij MKB: zit dicht op de klanten en is sterk betrokken bij de lokale en regionale
omgeving. Hierdoor kunnen MBK-ondernemingen op hun eigen specifieke wijze vormgeven aan
MVO. Middelgrote bedrijven maximaal 250 personen in dienst. Kleine bedrijven 10 tot 50 personen
en microbedrijven (ook zzp’ers) tot 10 werkzame personen. Andere verschillen tussen grote
bedrijven:
- Cruciale en centrale rol van ondernemer (vaak manager én eigenaar)
- Regionale en lokale inbedding (stakeholders komen vaak uit directe omgeving)
- Gerichtheid op korte termijn (opereert minder strategish flexibel)
- Inbreng van familiebelangen
- Platte organisatie
- Informele omgangsvormen ( veel besluiten, vaak zonder strakke regels)
d. Voorbeelden van bedrijven die maatschappelijk verantwoord ondernemen
Apple: eisen tov leveranciers dat de omstandigheden waaronder hun werknemers die Apple-
producten fabriceren, veilig zijn. Deze leveranciers vaak afkomstig uit lagelonenlanden:
ontwikkelingslanden(armoede en schaarste) en emerging economies (voormalige
ontwikkelingslanden die in toenemende mate marktgericht zijn en een hoge economische groei
nastreven). Reden voor deze leveranciers: kostprijs producten is laag, wetgeving is vaak minder strikt
dan in Westerse landen. Verder verricht Apple MVO-beleid door regelmatig audits doorvoeren en
materialen en assistentie van onderwijs verschaffen bij leveranciers.
, e. Impact van MVO-beleid op het bedrijf
Greenwashing: bedrijf brengt niet in de praktijk wat zij belooft en predikt slechts dat de werkwijzen
duurzaam zijn, zonder werkelijk te verduurzamen.
De verantwoordelijkheid voor resultaten van het management van duurzaamheid ligt bij de
werkmaatschappij (de lijn organisatie), waarbij de duurzaamheidsafdeling van het hoofdkantoor (de
staffunctie) ondersteunend optreedt.
Duurzaamheidsindicator: aspect of variabele van de bedrijfsvoering die inzicht verschaft in het MVO-
gehalte van de bedrijfsvoering. Bijv. aspect van bedrijfsvoering: economisch, indicator:
werkgelegenheid, maat: aantal gecreëerde vaste banen.
Maatschappelijk verantwoorde leider: iemand die een innerlijke plicht voelt om te doen wat is en het
slechte probeert te verwijderen. Vaak dilemma’s: netelig vraagstuk.
f. Achtergronden van het duurzaamheidsdenken
- 1972: Limits to growth van de club van Rome (industriële revolutie)
- Our common future van de brundtland-commissie (duurzame ontwikkeling)
- Oprichting van het global reporting initiative (duurzaamheidsrapportages)
- Publicatie van cannibals with forks van elkington (people planet profit)
- Publicatie van cradle to cradle van MCdonough en Brangart (hergebruik)
g. Ondernemerschap
Ondernemen: actief oprichten en/of leiding geven aan eigen bedrijf. Het creëren, ontdekken en
exploiteren van waard toevoegende kansen.
h. Motivatie om te investeren in duurzaamheid
- Intrinsieke motivatie: vanuit het bedrijf zelf. De leiding van het bedrijf kiest er zelf voor om
aan MVO te doen, al dan niet in overleg met de werknemers
- Extrinsieke motivatie: deze komt vanuit de externe omgeving. Eén of meerdere stakeholders
zetten het bedrijf ertoe aan om MVO-gericht te opereren. Externe/omgevingsdruk kan een
rol spelen bij het vrijwillig besluit van de organisatie.
i. Opbouw van dit boek
Vier pijlers waarmee in een organisatie kan worden ingericht en bestuurd:
- Verantwoordelijkheid
- Strategie
- Innovatie
- Interactief
Verantwoordelijkheid staat voor de verantwoordelijkheid die de organisatie draagt om de belangen
van zijn stakeholders te dienen.
2. Overheidsinvloed op MVO-beleid
a. Onderlinge afhankelijkheid van overheid en bedrijfsleven
De laatste jaren heeft de overheid maatregelen genomen. Bijv. om de gloeilamp uit te bannen.
Meeste welvarende landen: nationaal milieubeleid, sociaal beleid, beleid gericht op duurzame
ontwikkeling. In Nederland is dit bij wet geregeld in artikel 21 GW.
Traditionele economieën: gericht op economische groei, deze ontwikkelen zich steeds meer naar
duurzame economieën waar sociale en ecologische bescherming en groei veel aandacht krijgen, en
waarin overheid, bedrijven, organisaties en instanties proberen samen te werken op dit vlak.
b. Koersbepalende rol van de overheid
In een milieubeleidsplan definieert de overheid de toekomstige richting van het land. Ministerie van
VROM (volkshuisvesting, ruimtelijke ordering en milieubeheer) beschrijft in NMP1 wat we verstaan
onder een duurzaamheidsbeleid en beschreven beleidslijnen:
- Integraal ketenbeheer, gericht op het sluiten van stofkringlopen en het binnen aanvaardbare
grenzen blijven van afvalstromen
- Energie-extensivering, reduceren van het gebruik van eindige energiebronnen
- Kwaliteitsbevordering, gericht op verdubbeling van de tijd dat grondstoffen,
kapitaalgoederen en producten in de economische productie- en consumptiecyclus
