Samenvatting Bedrijfseconomie voor de manager
Hoofdstuk 1: Rol van bedrijfseconomie voor de een manager
1.2 Doel van een organisatie
Ontwikkeling Het algemene organisatiedoel, ofwel de bestaansgrond van organisaties heeft zich de
afgelopen jaren voor de meeste organisaties ontwikkeld van winstmaximalisatie naar het
maximaliseren van welvaart of soms zelfs geluk.
MVO Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.
3P’s People, Planet, Profit.
People 1: Klanten en hun tevredenheid, klantentrouw, imagoverlies.
2: Medewerkers en hun tevredenheid, betere arbeidsomstandigheden, geen kinderarbeid.
Planet Alle aspecten rond duurzaamheid en milieu zoals CO²-uitstoot, energieverbruik,
afvalquota.
Profit ‘Oude’ doelstelling van het maximaliseren van het rendement of resultaat.
1.2.1 Effectief en efficiënt
Efficiënt Doelmatig, de dingen goed doen, geen onnodige verspilling.
Effectief Doel ook bereiken, de goede dingen doen, het moet gewenst effect bereiken.
1.2.2 Value Chain
Value Chain Waardeketen, afdelingen die bij het primaire proces zijn betrokken:
1: Research & Development (Onderzoek en Ontwikkeling)
2: Design (Vormgeving van product en productieproces)
3: Productie (Inkoop grondstoffen, personeelswerving, produceren en assembleren)
4: Marketing (Promotieactiviteiten en verkopen producten)
5: Distributie (leveren producten aan afnemers)
6: Klantenservice (After Sales)
Ondersteunende diensten Niet in de value chain. Facilitaire dienstverlening, personeelszaken, juridische zaken,
administratie, control, etc.
1.3 Besluitvormingsproces
Besluitvormingsproces 1: Identificeer probleem en de onzekerheden
2: Verzamel Informatie
3: Maak toekomstscenario’s
4: Beslis
5: Implementeer, evalueer en leer
,Demingcirkel (!) PDCA-cyclus of Plan-Do-Check-Act-cyclus, wordt continue doorlopen
1: Plan, doelen voor proces definiëren, afspreken
2: Do, proces uitvoeren, resultaten meten, doen
3: Check, gemeten resultaten vergelijken met doelen, evalueren
4: Act, indien nodig acties uitzetten om resultaten te verbeteren, ingrijpen
Risicomanagement (!) Risk management, manier om gevolgen van beslissingen te beheersen.
1: Risico-inventarisatie (welk soort risico’s?)
2: Risicoanalyse (wat is de kans, wat zijn de gevolgen of impact?)
3: Kwantitatieve beoordeling risico’s (wat is de waarde van elk risico?)
4: Optieanalyse (wat zijn de beheersingsstrategieën? Vermijden, verminderen,
overdragen/verzekeren, accepteren)
1.4 Betekenis van de bedrijfseconomie
Stakeholders De belanghebbenden bij de organisatie, zoals eigenaren, aandeelhouders, personeel,
klanten, banken, leveranciers
Deelgebieden bedrijfseconomie (!) 1: Bedrijfsadministratie
2: Financial accounting
3: Management accounting
4: Finance
1.4.1 Bedrijfsadministratie
Bedrijfsadministratie (financiële gegevens) registreren, administrateur, boekhouden
1.4.2 Financial Accounting
Financial Accounting Aandeelhouders, bank, leveranciers, klanten, overheid, organisaties willen (financiële)
informatie van de organisatie, externe verslaggeving, externe betrokkenen informeren,
registeraccountant, door externe in verband met betrouwbaarheid, getrouw beeld
werkelijkheid, jaarverslag
1.4.3 Management Accounting
Management Accounting interne verslaggeving, management adviseren
1.4.4 Finance
Finance financiering, aantrekken en beheersen vermogen, bepalen vermogensbehoefte
Credit Management Aantrekken van korte leningen
Cash Management Zorgen voor voldoende liquide middelen
Investeringsselectie Doorrekenen van de financiële aspecten van een mogelijke nieuwe investering
Treasury Credit Management, Cash Management en Investeringsselectie samen
,1.4.5 Financiële Functionarissen
Administrateur Registreert van nu gebeurt
Registeraccountant Controleert wat in het verleden is gedaan
Controller Adviseert over te nemen toekomstige beslissingen
Chief Financial Officer CFO, financieel directeur, verschil met controller: Onderhoudt meer externe contacten,
contacten met aandeelhouders, treasury taken en contacten met de Belastingdienst.
Investor Relations Contacten met aandeelhouders
,Hoofdstuk 2: Werking van drie financiële overzichten
2.1 Indeling van organisaties
3 indelingen organisaties 1: Typologiemodel van Starreveld
2: Profit- versus Non-profit0organisaties
3: Rechtsvormen
Typologiemodel van Starreveld 1: Handelsorganisaties (goederenbeweging, geen omzettingsproces)
2: Productieorganisaties (vooral technisch omzettingsproces)
3: Land- en mijnbouworganisaties (specifieke goederenbeweging en omzetting)
4: Dienstverleningsorganisaties
1. Zekere mate goederenbeweging (restaurants veilingen,
transportbedrijven)
2. Met beschikbaarstelling van ruimte (hotels, zwembaden,
personenvervoer)
3. Met verkopen van uren (advocatenkantoren, adviesbureaus,
schoonmaakorganisaties)
5: Financiële dienstverleningsorganisaties (banken, verzekeringsmaatschappijen)
Profit- vs. non-profitorganisaties Wel- of geen winstoogmerk als primaire doel, geen winst naar eigenaren of
aandeelhouders maar gebruik te verwezenlijking maatschappelijk doel
2.2.3 Rechtsvormen
Rechtsvorm Bepaald o.a. de aansprakelijkheid, soort en hoogte belastingen, zeggenschap binnen
organisatie en kapitaalinbreng.
Rechtsvormen 1: Eenmanszaak
2: BV (besloten vennootschap)
3: NV (naamloze vennootschap)
Non-profit rechtsvormen 1: Vereniging
2: Stichting
2.3 Externe en interne stakeholders
2.3.1 Externe Stakeholders
Financial accounting Ook: Externe verslaggeving aan externe stakeholders
1: Afleggen verantwoording door leiding organisatie (management, directie, raad van
bestuur) aan eigenaren van onderneming over het gevoerde beleid.
2: Verstrekken informatie aan derden voor neme van beslissingen
Over al dan niet voortzetten van de relatie met de organisatie
5 kenmerken externe verslaggeving 1: Informatie bedoeld om terug te kijken (verantwoorden)
2: Moet betrouwbaar zijn (juistheid en volledigheid)
3: Periodieke verstrekking
4: Globale informatie
5: Veelal conform wet- en regelgeving
Denk aan: Jaarverslag, jaarrekening, overige gegevens, kasstroomoverzicht
, Jaarverslag Directie- of bestuursverslag met mededelingen over financiële toestand op balansdatum,
gang van zaken over afgelopen jaar, bijzondere gebeurtenissen na einde boekjaar en
verwachtingen komend jaar (investeren, personeel, overnames)
Jaarrekening Bestaat uit balans, resultatenrekening en toelichtingen erop. Geeft informatie over
vermogenspositie, resultaten en activiteiten van organisatie. Balans in samenstelling en
aanwending vermogen. Resultatenrekening in verandering en omvang eigen vermogen.
Overige gegevens Accountantsverklaring, resultaatbestemming, zeggenschap, etc.
Kasstroomoverzicht Niet verplicht. Verschaft inzicht in verandering van de liquide middelen.
2.3.2 Rol van een accountant
Typen accountantsverklaringen (!) 1: Unqualified opinion (goedgekeurde (accountants)verklaring)
2: Qualified opinion (verklaring met beperking)
3: Disclaimer of opinion (verklaring van oordeelonthouding)
4: Adverse opinion (afkeurende verklaring)
2.3.3 Belastingdienst
Omzetbelasting Over de omzet, Bruto Toegevoegde Waarde (BTW)
Inkomstenbelasting Over inkomen medewerkers
Vennootschapsbelasting Over het resultaat bij BV of NV
2.3.4 Interne stakeholders
Management accounting Interne verslaggeving aan interne stakeholders, doel is ondersteunen van management bij
nemen beslissingen.
‘[…] een continu verbeterproces voor plannen, ontwerpen, toetsen en toepassen van
zowel niet-financiële als financiële informatiesystemen, dat toegevoegde waarde creëert.
Geeft richting aan managementactiviteiten, motiveert het gedrag en ondersteund en
levert de culturele normen en waarden nodig voor strategische, tactische en operationele
doelstellingen van organisatie te bereiken.’
5 kenmerken interne verslaggeving 1: Informatie bedoeld om vooruit te kijken
2: Moet betrouwbaar zijn (tijdigheid)
3: Wordt continu en ad hoc verstrekt
4: Gedetailleerde informatie
5: Veelal op basis van relevante gegevens
Bedrijfsadministratie Administratie, boekhouding, financiële en niet-financiële informatie. ERP(Enterprise
Resource Planning) Software.
GIGO Garbage In Garbage Out
Voorcalculatie Vooraf, verwachting, begroting. Centraal bij management accounting.
Balans wordt voorgecalculeerde balans
Resultatenrekening wordt resultatenbegroting
Liquiditeitenoverzicht wordt liquiditeitenbegroting
Nacalculatie Achteraf, werkelijkheid. Centraal bij financial accounting.
Hoofdstuk 1: Rol van bedrijfseconomie voor de een manager
1.2 Doel van een organisatie
Ontwikkeling Het algemene organisatiedoel, ofwel de bestaansgrond van organisaties heeft zich de
afgelopen jaren voor de meeste organisaties ontwikkeld van winstmaximalisatie naar het
maximaliseren van welvaart of soms zelfs geluk.
MVO Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.
3P’s People, Planet, Profit.
People 1: Klanten en hun tevredenheid, klantentrouw, imagoverlies.
2: Medewerkers en hun tevredenheid, betere arbeidsomstandigheden, geen kinderarbeid.
Planet Alle aspecten rond duurzaamheid en milieu zoals CO²-uitstoot, energieverbruik,
afvalquota.
Profit ‘Oude’ doelstelling van het maximaliseren van het rendement of resultaat.
1.2.1 Effectief en efficiënt
Efficiënt Doelmatig, de dingen goed doen, geen onnodige verspilling.
Effectief Doel ook bereiken, de goede dingen doen, het moet gewenst effect bereiken.
1.2.2 Value Chain
Value Chain Waardeketen, afdelingen die bij het primaire proces zijn betrokken:
1: Research & Development (Onderzoek en Ontwikkeling)
2: Design (Vormgeving van product en productieproces)
3: Productie (Inkoop grondstoffen, personeelswerving, produceren en assembleren)
4: Marketing (Promotieactiviteiten en verkopen producten)
5: Distributie (leveren producten aan afnemers)
6: Klantenservice (After Sales)
Ondersteunende diensten Niet in de value chain. Facilitaire dienstverlening, personeelszaken, juridische zaken,
administratie, control, etc.
1.3 Besluitvormingsproces
Besluitvormingsproces 1: Identificeer probleem en de onzekerheden
2: Verzamel Informatie
3: Maak toekomstscenario’s
4: Beslis
5: Implementeer, evalueer en leer
,Demingcirkel (!) PDCA-cyclus of Plan-Do-Check-Act-cyclus, wordt continue doorlopen
1: Plan, doelen voor proces definiëren, afspreken
2: Do, proces uitvoeren, resultaten meten, doen
3: Check, gemeten resultaten vergelijken met doelen, evalueren
4: Act, indien nodig acties uitzetten om resultaten te verbeteren, ingrijpen
Risicomanagement (!) Risk management, manier om gevolgen van beslissingen te beheersen.
1: Risico-inventarisatie (welk soort risico’s?)
2: Risicoanalyse (wat is de kans, wat zijn de gevolgen of impact?)
3: Kwantitatieve beoordeling risico’s (wat is de waarde van elk risico?)
4: Optieanalyse (wat zijn de beheersingsstrategieën? Vermijden, verminderen,
overdragen/verzekeren, accepteren)
1.4 Betekenis van de bedrijfseconomie
Stakeholders De belanghebbenden bij de organisatie, zoals eigenaren, aandeelhouders, personeel,
klanten, banken, leveranciers
Deelgebieden bedrijfseconomie (!) 1: Bedrijfsadministratie
2: Financial accounting
3: Management accounting
4: Finance
1.4.1 Bedrijfsadministratie
Bedrijfsadministratie (financiële gegevens) registreren, administrateur, boekhouden
1.4.2 Financial Accounting
Financial Accounting Aandeelhouders, bank, leveranciers, klanten, overheid, organisaties willen (financiële)
informatie van de organisatie, externe verslaggeving, externe betrokkenen informeren,
registeraccountant, door externe in verband met betrouwbaarheid, getrouw beeld
werkelijkheid, jaarverslag
1.4.3 Management Accounting
Management Accounting interne verslaggeving, management adviseren
1.4.4 Finance
Finance financiering, aantrekken en beheersen vermogen, bepalen vermogensbehoefte
Credit Management Aantrekken van korte leningen
Cash Management Zorgen voor voldoende liquide middelen
Investeringsselectie Doorrekenen van de financiële aspecten van een mogelijke nieuwe investering
Treasury Credit Management, Cash Management en Investeringsselectie samen
,1.4.5 Financiële Functionarissen
Administrateur Registreert van nu gebeurt
Registeraccountant Controleert wat in het verleden is gedaan
Controller Adviseert over te nemen toekomstige beslissingen
Chief Financial Officer CFO, financieel directeur, verschil met controller: Onderhoudt meer externe contacten,
contacten met aandeelhouders, treasury taken en contacten met de Belastingdienst.
Investor Relations Contacten met aandeelhouders
,Hoofdstuk 2: Werking van drie financiële overzichten
2.1 Indeling van organisaties
3 indelingen organisaties 1: Typologiemodel van Starreveld
2: Profit- versus Non-profit0organisaties
3: Rechtsvormen
Typologiemodel van Starreveld 1: Handelsorganisaties (goederenbeweging, geen omzettingsproces)
2: Productieorganisaties (vooral technisch omzettingsproces)
3: Land- en mijnbouworganisaties (specifieke goederenbeweging en omzetting)
4: Dienstverleningsorganisaties
1. Zekere mate goederenbeweging (restaurants veilingen,
transportbedrijven)
2. Met beschikbaarstelling van ruimte (hotels, zwembaden,
personenvervoer)
3. Met verkopen van uren (advocatenkantoren, adviesbureaus,
schoonmaakorganisaties)
5: Financiële dienstverleningsorganisaties (banken, verzekeringsmaatschappijen)
Profit- vs. non-profitorganisaties Wel- of geen winstoogmerk als primaire doel, geen winst naar eigenaren of
aandeelhouders maar gebruik te verwezenlijking maatschappelijk doel
2.2.3 Rechtsvormen
Rechtsvorm Bepaald o.a. de aansprakelijkheid, soort en hoogte belastingen, zeggenschap binnen
organisatie en kapitaalinbreng.
Rechtsvormen 1: Eenmanszaak
2: BV (besloten vennootschap)
3: NV (naamloze vennootschap)
Non-profit rechtsvormen 1: Vereniging
2: Stichting
2.3 Externe en interne stakeholders
2.3.1 Externe Stakeholders
Financial accounting Ook: Externe verslaggeving aan externe stakeholders
1: Afleggen verantwoording door leiding organisatie (management, directie, raad van
bestuur) aan eigenaren van onderneming over het gevoerde beleid.
2: Verstrekken informatie aan derden voor neme van beslissingen
Over al dan niet voortzetten van de relatie met de organisatie
5 kenmerken externe verslaggeving 1: Informatie bedoeld om terug te kijken (verantwoorden)
2: Moet betrouwbaar zijn (juistheid en volledigheid)
3: Periodieke verstrekking
4: Globale informatie
5: Veelal conform wet- en regelgeving
Denk aan: Jaarverslag, jaarrekening, overige gegevens, kasstroomoverzicht
, Jaarverslag Directie- of bestuursverslag met mededelingen over financiële toestand op balansdatum,
gang van zaken over afgelopen jaar, bijzondere gebeurtenissen na einde boekjaar en
verwachtingen komend jaar (investeren, personeel, overnames)
Jaarrekening Bestaat uit balans, resultatenrekening en toelichtingen erop. Geeft informatie over
vermogenspositie, resultaten en activiteiten van organisatie. Balans in samenstelling en
aanwending vermogen. Resultatenrekening in verandering en omvang eigen vermogen.
Overige gegevens Accountantsverklaring, resultaatbestemming, zeggenschap, etc.
Kasstroomoverzicht Niet verplicht. Verschaft inzicht in verandering van de liquide middelen.
2.3.2 Rol van een accountant
Typen accountantsverklaringen (!) 1: Unqualified opinion (goedgekeurde (accountants)verklaring)
2: Qualified opinion (verklaring met beperking)
3: Disclaimer of opinion (verklaring van oordeelonthouding)
4: Adverse opinion (afkeurende verklaring)
2.3.3 Belastingdienst
Omzetbelasting Over de omzet, Bruto Toegevoegde Waarde (BTW)
Inkomstenbelasting Over inkomen medewerkers
Vennootschapsbelasting Over het resultaat bij BV of NV
2.3.4 Interne stakeholders
Management accounting Interne verslaggeving aan interne stakeholders, doel is ondersteunen van management bij
nemen beslissingen.
‘[…] een continu verbeterproces voor plannen, ontwerpen, toetsen en toepassen van
zowel niet-financiële als financiële informatiesystemen, dat toegevoegde waarde creëert.
Geeft richting aan managementactiviteiten, motiveert het gedrag en ondersteund en
levert de culturele normen en waarden nodig voor strategische, tactische en operationele
doelstellingen van organisatie te bereiken.’
5 kenmerken interne verslaggeving 1: Informatie bedoeld om vooruit te kijken
2: Moet betrouwbaar zijn (tijdigheid)
3: Wordt continu en ad hoc verstrekt
4: Gedetailleerde informatie
5: Veelal op basis van relevante gegevens
Bedrijfsadministratie Administratie, boekhouding, financiële en niet-financiële informatie. ERP(Enterprise
Resource Planning) Software.
GIGO Garbage In Garbage Out
Voorcalculatie Vooraf, verwachting, begroting. Centraal bij management accounting.
Balans wordt voorgecalculeerde balans
Resultatenrekening wordt resultatenbegroting
Liquiditeitenoverzicht wordt liquiditeitenbegroting
Nacalculatie Achteraf, werkelijkheid. Centraal bij financial accounting.
