Insolventierecht
Hoorcollege week 1
Wanneer en waarom faillissement?
- Art. 3:276 BW, schuldeiser kan verhaal halen.
- Concursus creditorium: er dient sprake te zijn van meerdere crediteuren,
maar de vorderingen lopen dan door elkaar als er geen duidelijke
wetgeving is.
- De Faillisementswet zorgt voor een gecoördineerd verhaal en voorkomt
conflicten tussen schuldeisers
- Door de activa gezamenlijk te verkopen wordt de meeste opbrengst
gehaald.
Faillietverklaring
‘Is er om concursus op te lossen’
- De eisen over de faillietverklaring vind je in art. 1 en 6 Fw.
‘Genoeg geld hebben is niet een criterium, enkel de toestand te hebben
opgehouden betalen.’
- Meervoud (pluraliteit) van schuldeisers is ook een eis. Dit kan worden
aangetoond met steunvorderingen. De beste manier om deze te vinden is
door te kijken naar de jaarrekening bij de KvK en dan de balans.
- 1 van de 2 vorderingen moet opeisbaar zijn.
- Solvabiliteit speelt dus geen rol als het gaat om de handeling van niet
betalen. Er vindt geen balanstest plaats maar een liquiditeitstest >
cashflowforecast (13 weken).
- Misbruik faillissementsaanvraag: als je al weet dat je bedrijf geen geld
meer heeft. Vaak doen eigenaren dit zelf. Als hier sprake van is kan de
verklaring ongedaan gemaakt worden. Deze regel is er om curatoren te
beschermen.
Rechtsmiddelen tegen faillietverklaring
- Verzet: binnen veertien dagen en wanneer de schuldenaar niet gehoord is.
‘ex tunc’.
- Hoger beroep: binnen acht dagen en ‘ex nunc’.
- Derdenverzet: art. 10 Fw, door belanghebbende.
- Cassatie: binnen acht dagen en heel pittig voor de advocaat daardoor.
Het faillissement in vier grote stappen;
1. De rechtbank spreekt een faillissement uit en benoemt een curator,
(faillietverklaring; art. 1 Fw )
2. die curator verzamelt al het vermogen en maakt het ten gelde, (beheer
en vereffening, art. 68 en 173 Fw e.v.)
3. daarna maakt hij maakt een lijst van de schuldeisers, (verificatie art. 108
Fw e.v.)
4.en deelt de opbrengst uit in de volgorde die in de wet staat (art. 179 Fw e.v.).
Actoren:
- Curator is doorgaans een advocaat en handelt ten behoeve van
schuldeisers, maatschappelijke belangen en belang failliet.
,In de eerste zes weken gaat de curator mensen ontslaan, onderzoek doen naar
doorstart en de onderneming voortzetten. Daarna zal onderzoek gedaan worden
naar oorzaken en aansprakelijkheden worden onderzocht en er wordt eventueel
geschikt.
- Failliete persoon is handelingsbekwaam, maar verliest het beheer en de
beschikking van zijn vermogen.
• Moet desgevraagd en pro-actief medewerking en inlichtingen verschaffen;
art. 105 Fw.
• Mag (formeel) woonplaats niet verlaten; art. 91 Fw.
• Rechtspersonen worden in de loop van het faillissement ontbonden; art.
2:19 lid 1 sub c BW.
- De Rechter-Commissaris verleent goedkeuring voor de handelingen van de
curator en is belast met toezicht en rechtspraak. Het is een
gespecialiseerde rechter. (art. 69 Fw)
Vier soorten schuldeisers
1. Boedelschuldeisers: mogen verhaal nemen op de boedel, maar als het
onderduidelijk is of er een negatieve boedel is kan de betaling wel worden
opgeschort.
2. Verifieerbare schuldeisers: deze eisers wachten de verificatie en uitdeling
af. Er zijn geen rechtsmaatregelen voor hen tijdens het faillissement, art.
26 Fw.
3. Niet-verifieerbare schuldeisers: moeten wachten tot het faillissement
voorbij is en kunnen verhaal nemen op het vermogen buiten of na het
faillissement.
4. Pand- en hypotheekhouders: kunnen rechten uitoefenen alsof er geen
faillissement was, art. 57 Fw. Zij krijgen betaling buiten de boedel om.
Einde faillissement
1. Vernietiging van het faillissementsvonnis na verzet of hoger beroep.
2. Omzetting in WSNP (bij een natuurlijk persoon)
3. Faillissementsakkoord, ongeveer 3%
4. Opheffing bij gebrek aan baten, ongeveer 73% van de faillissementen
Als opbrengst te weinig is om boedelschulden te betalen.
1. Vereenvoudigde afwikkeling
Als opbrengst genoeg voor boedelschulden, maar te weinig om aan
concurrenten toe te komen. Alleen preferente verifieerbare
vorderingen ontvangen een uitdeling.
6. Vereffening en uitdeling
7. Alle schuldeisers volledig betaald
Aansprakelijkheid curator
• Curator wordt van het ene op het andere moment verantwoordelijk voor
een bedrijf in grote moeilijkheden.
• Moet vaak met beperkte informatie beslissingen nemen die geen uitstel
kunnen dulden.
• Zit in een web van tegenstrijdige belangen.
• … dus wordt regelmatig aansprakelijk gesteld.
• Aansprakelijk stellen kan in twee varianten
o Qualitate qua, in diens hoedanigheid als curator in het faillissement
van …. Schadevergoeding is boedelschuld.
, o Pro se, persoonlijk. Schadevergoeding is persoonlijke schuld
(en verzekerd).
De Maclou-norm
• ‘Handelen zoals in redelijkheid mag worden verlangd van een over
voldoende inzicht en ervaring beschikkende curator die zijn taak
met nauwgezetheid en inzet verricht.’
• Mag rekening houden met maatschappelijke belangen, maar doelmatige
afwikkeling faillissement behoort daar niet toe; HR Mobell/Interplan.
• Onderscheid tussen ‘regels’ en beleidsvrijheid.
• Schenden van ‘regels’ is in beginsel onrechtmatig.
Persoonlijke aansprakelijkheid vereist bovendien persoonlijk verwijt; HR
Prakke/Gips en De Klerk/Hautvast.
• Verwijt kan erin liggen dat curator handelde terwijl hij het onjuiste van zijn
handelen inzag of moest inzien.
• Enkele veelvoorkomende casus:
o Omgang met onder eigendomsvoorbehoud geleverde goederen.
o Onrechtmatige inning van verpande vorderingen
o Onterecht procederen
Wet sanctionering natuurlijke personen
- Sociaal recht.
- Problematiek natuurlijke persoon.
- Zelf aanvragen, art. 285 Fw.
- Huidige toestand of toekomstige toestand.
- WSNP-verplichtingen naleven, heftig.
- 3 jaar te goeder trouw, art. 288 lid 1 sub b Fw.
- Na 1,5 jaar uitspraak regulier einde en verlenging bij niet nakomen van
plichten. Rechter kan ook ingangsdatum eerder vaststellen. HR 20
december 2024.
- Minimaal 6 maanden formele WSNP!
- Hierna: schone lei en niet langer verhaalsrecht.
Hoorcollege week 1
Wanneer en waarom faillissement?
- Art. 3:276 BW, schuldeiser kan verhaal halen.
- Concursus creditorium: er dient sprake te zijn van meerdere crediteuren,
maar de vorderingen lopen dan door elkaar als er geen duidelijke
wetgeving is.
- De Faillisementswet zorgt voor een gecoördineerd verhaal en voorkomt
conflicten tussen schuldeisers
- Door de activa gezamenlijk te verkopen wordt de meeste opbrengst
gehaald.
Faillietverklaring
‘Is er om concursus op te lossen’
- De eisen over de faillietverklaring vind je in art. 1 en 6 Fw.
‘Genoeg geld hebben is niet een criterium, enkel de toestand te hebben
opgehouden betalen.’
- Meervoud (pluraliteit) van schuldeisers is ook een eis. Dit kan worden
aangetoond met steunvorderingen. De beste manier om deze te vinden is
door te kijken naar de jaarrekening bij de KvK en dan de balans.
- 1 van de 2 vorderingen moet opeisbaar zijn.
- Solvabiliteit speelt dus geen rol als het gaat om de handeling van niet
betalen. Er vindt geen balanstest plaats maar een liquiditeitstest >
cashflowforecast (13 weken).
- Misbruik faillissementsaanvraag: als je al weet dat je bedrijf geen geld
meer heeft. Vaak doen eigenaren dit zelf. Als hier sprake van is kan de
verklaring ongedaan gemaakt worden. Deze regel is er om curatoren te
beschermen.
Rechtsmiddelen tegen faillietverklaring
- Verzet: binnen veertien dagen en wanneer de schuldenaar niet gehoord is.
‘ex tunc’.
- Hoger beroep: binnen acht dagen en ‘ex nunc’.
- Derdenverzet: art. 10 Fw, door belanghebbende.
- Cassatie: binnen acht dagen en heel pittig voor de advocaat daardoor.
Het faillissement in vier grote stappen;
1. De rechtbank spreekt een faillissement uit en benoemt een curator,
(faillietverklaring; art. 1 Fw )
2. die curator verzamelt al het vermogen en maakt het ten gelde, (beheer
en vereffening, art. 68 en 173 Fw e.v.)
3. daarna maakt hij maakt een lijst van de schuldeisers, (verificatie art. 108
Fw e.v.)
4.en deelt de opbrengst uit in de volgorde die in de wet staat (art. 179 Fw e.v.).
Actoren:
- Curator is doorgaans een advocaat en handelt ten behoeve van
schuldeisers, maatschappelijke belangen en belang failliet.
,In de eerste zes weken gaat de curator mensen ontslaan, onderzoek doen naar
doorstart en de onderneming voortzetten. Daarna zal onderzoek gedaan worden
naar oorzaken en aansprakelijkheden worden onderzocht en er wordt eventueel
geschikt.
- Failliete persoon is handelingsbekwaam, maar verliest het beheer en de
beschikking van zijn vermogen.
• Moet desgevraagd en pro-actief medewerking en inlichtingen verschaffen;
art. 105 Fw.
• Mag (formeel) woonplaats niet verlaten; art. 91 Fw.
• Rechtspersonen worden in de loop van het faillissement ontbonden; art.
2:19 lid 1 sub c BW.
- De Rechter-Commissaris verleent goedkeuring voor de handelingen van de
curator en is belast met toezicht en rechtspraak. Het is een
gespecialiseerde rechter. (art. 69 Fw)
Vier soorten schuldeisers
1. Boedelschuldeisers: mogen verhaal nemen op de boedel, maar als het
onderduidelijk is of er een negatieve boedel is kan de betaling wel worden
opgeschort.
2. Verifieerbare schuldeisers: deze eisers wachten de verificatie en uitdeling
af. Er zijn geen rechtsmaatregelen voor hen tijdens het faillissement, art.
26 Fw.
3. Niet-verifieerbare schuldeisers: moeten wachten tot het faillissement
voorbij is en kunnen verhaal nemen op het vermogen buiten of na het
faillissement.
4. Pand- en hypotheekhouders: kunnen rechten uitoefenen alsof er geen
faillissement was, art. 57 Fw. Zij krijgen betaling buiten de boedel om.
Einde faillissement
1. Vernietiging van het faillissementsvonnis na verzet of hoger beroep.
2. Omzetting in WSNP (bij een natuurlijk persoon)
3. Faillissementsakkoord, ongeveer 3%
4. Opheffing bij gebrek aan baten, ongeveer 73% van de faillissementen
Als opbrengst te weinig is om boedelschulden te betalen.
1. Vereenvoudigde afwikkeling
Als opbrengst genoeg voor boedelschulden, maar te weinig om aan
concurrenten toe te komen. Alleen preferente verifieerbare
vorderingen ontvangen een uitdeling.
6. Vereffening en uitdeling
7. Alle schuldeisers volledig betaald
Aansprakelijkheid curator
• Curator wordt van het ene op het andere moment verantwoordelijk voor
een bedrijf in grote moeilijkheden.
• Moet vaak met beperkte informatie beslissingen nemen die geen uitstel
kunnen dulden.
• Zit in een web van tegenstrijdige belangen.
• … dus wordt regelmatig aansprakelijk gesteld.
• Aansprakelijk stellen kan in twee varianten
o Qualitate qua, in diens hoedanigheid als curator in het faillissement
van …. Schadevergoeding is boedelschuld.
, o Pro se, persoonlijk. Schadevergoeding is persoonlijke schuld
(en verzekerd).
De Maclou-norm
• ‘Handelen zoals in redelijkheid mag worden verlangd van een over
voldoende inzicht en ervaring beschikkende curator die zijn taak
met nauwgezetheid en inzet verricht.’
• Mag rekening houden met maatschappelijke belangen, maar doelmatige
afwikkeling faillissement behoort daar niet toe; HR Mobell/Interplan.
• Onderscheid tussen ‘regels’ en beleidsvrijheid.
• Schenden van ‘regels’ is in beginsel onrechtmatig.
Persoonlijke aansprakelijkheid vereist bovendien persoonlijk verwijt; HR
Prakke/Gips en De Klerk/Hautvast.
• Verwijt kan erin liggen dat curator handelde terwijl hij het onjuiste van zijn
handelen inzag of moest inzien.
• Enkele veelvoorkomende casus:
o Omgang met onder eigendomsvoorbehoud geleverde goederen.
o Onrechtmatige inning van verpande vorderingen
o Onterecht procederen
Wet sanctionering natuurlijke personen
- Sociaal recht.
- Problematiek natuurlijke persoon.
- Zelf aanvragen, art. 285 Fw.
- Huidige toestand of toekomstige toestand.
- WSNP-verplichtingen naleven, heftig.
- 3 jaar te goeder trouw, art. 288 lid 1 sub b Fw.
- Na 1,5 jaar uitspraak regulier einde en verlenging bij niet nakomen van
plichten. Rechter kan ook ingangsdatum eerder vaststellen. HR 20
december 2024.
- Minimaal 6 maanden formele WSNP!
- Hierna: schone lei en niet langer verhaalsrecht.
