Basis van bedrijfseconomie voor non-financials
Hoofdstuk 9: Kostengedrag
9.1 Variabele en vaste kosten
Kosten op basis van de relatie met de hoogte van het bedrijfsactiviteiten kunnen ingedeeld
worden in een tweetal hoofdgroepen: vaste en variabele kosten
- vaste kosten of constante kosten veranderen niet als de volume van de
bedrijfsactiviteiten toe- of afneemt
- bijvoorbeeld: de afschrijvingskosten van een gebouw of een computer
- variabele kosten veranderen als het volume van de bedrijfsactiviteiten varieert
- bijvoorbeeld: de energiekosten van een kantoor nemen toe als er langer
wordt doorgewerkt
De indeling in vaste en variabele kosten is gebaseerd op het gedrag van de totale kosten; de
kosten per eenheid veranderen op een andere manier dan de totale kosten
- als de toename per eenheid steeds gelijk is, is er sprake van een lineair verband
tussen de totale en variabele kosten en het volume van de bedrijfsactiviteiten
- we spreken bij deze situatie van proportioneel variabele kosten (per
eenheid product blijven de variabele kosten steeds gelijk)
- in het geval van bijvoorbeeld de inkoopkosten van drank bij een hotel nemen de
variabele kosten minder dan evenredig toe met het volume, we spreken dan van
degressief variabele kosten
- hierbij nemen de totale kosten verhoudingsgewijs minder sterk doe dan het
volume van de bedrijfsactiviteiten
- degressief variabele kosten hebben tot gevolg dat de kosten per
eenheid een dalend verloop tonen
- in tegenstelling tot de inkoopkosten van drank nemen de bijvoorbeeld de
schoonmaakkosten meer dan evenredig toe met het volume, we spreken dan van
progressief variabele kosten
- hierbij nemen de totale kosten verhoudingsgewijs sterker toe dan het volume
van de bedrijfsactiviteiten
- progressief variabele kosten hebben tot gevolg dat de kosten per
eenheid een stijgende verloop vertonen
, De vaste kosten zijn de kosten die in een betreffende periode niet veranderen als het
volume van de bedrijfsactiviteiten verandert; het totaal van deze kosten is dus onafhankelijk
van de omvang van het volume
- het constante karakter van deze kosten houdt verband met het feit dat de kosten
worden veroorzaakt door productiemiddelen, waarvan het volume op korte termijn
niet kan worden aangepast aan de gevraagde hoeveelheid
- bijvoorbeeld een vast aantal kamers in een hotel
- de omvang van de capaciteit is dus bepalend voor het niveau van de
vaste kosten, ook wel de capaciteitskosten genoemd
- vaste kosten variëren dus niet met het volume van de bedrijfsactiviteiten, maar als
een bedrijf besluit om uit te breiden door een constante verhoogde vraag of omdat ze
meer willen produceren dan zullen de vaste kosten (bijv. huur groter pand) ook
toenemen
Verandering kosten en kosten per eenheid bij toename volume bedrijfsactiviteiten:
Type kosten Totale kosten Kosten per eenheid
Hoofdstuk 9: Kostengedrag
9.1 Variabele en vaste kosten
Kosten op basis van de relatie met de hoogte van het bedrijfsactiviteiten kunnen ingedeeld
worden in een tweetal hoofdgroepen: vaste en variabele kosten
- vaste kosten of constante kosten veranderen niet als de volume van de
bedrijfsactiviteiten toe- of afneemt
- bijvoorbeeld: de afschrijvingskosten van een gebouw of een computer
- variabele kosten veranderen als het volume van de bedrijfsactiviteiten varieert
- bijvoorbeeld: de energiekosten van een kantoor nemen toe als er langer
wordt doorgewerkt
De indeling in vaste en variabele kosten is gebaseerd op het gedrag van de totale kosten; de
kosten per eenheid veranderen op een andere manier dan de totale kosten
- als de toename per eenheid steeds gelijk is, is er sprake van een lineair verband
tussen de totale en variabele kosten en het volume van de bedrijfsactiviteiten
- we spreken bij deze situatie van proportioneel variabele kosten (per
eenheid product blijven de variabele kosten steeds gelijk)
- in het geval van bijvoorbeeld de inkoopkosten van drank bij een hotel nemen de
variabele kosten minder dan evenredig toe met het volume, we spreken dan van
degressief variabele kosten
- hierbij nemen de totale kosten verhoudingsgewijs minder sterk doe dan het
volume van de bedrijfsactiviteiten
- degressief variabele kosten hebben tot gevolg dat de kosten per
eenheid een dalend verloop tonen
- in tegenstelling tot de inkoopkosten van drank nemen de bijvoorbeeld de
schoonmaakkosten meer dan evenredig toe met het volume, we spreken dan van
progressief variabele kosten
- hierbij nemen de totale kosten verhoudingsgewijs sterker toe dan het volume
van de bedrijfsactiviteiten
- progressief variabele kosten hebben tot gevolg dat de kosten per
eenheid een stijgende verloop vertonen
, De vaste kosten zijn de kosten die in een betreffende periode niet veranderen als het
volume van de bedrijfsactiviteiten verandert; het totaal van deze kosten is dus onafhankelijk
van de omvang van het volume
- het constante karakter van deze kosten houdt verband met het feit dat de kosten
worden veroorzaakt door productiemiddelen, waarvan het volume op korte termijn
niet kan worden aangepast aan de gevraagde hoeveelheid
- bijvoorbeeld een vast aantal kamers in een hotel
- de omvang van de capaciteit is dus bepalend voor het niveau van de
vaste kosten, ook wel de capaciteitskosten genoemd
- vaste kosten variëren dus niet met het volume van de bedrijfsactiviteiten, maar als
een bedrijf besluit om uit te breiden door een constante verhoogde vraag of omdat ze
meer willen produceren dan zullen de vaste kosten (bijv. huur groter pand) ook
toenemen
Verandering kosten en kosten per eenheid bij toename volume bedrijfsactiviteiten:
Type kosten Totale kosten Kosten per eenheid
