Samenvatting Socialezekerheidsrecht
Week 1
de (historische) ontwikkeling van ons sociaal zekerheidsstelsel in grote lijnen schetsen;
Historische ontwikkeling
Sinds 1854 bestond de Armenwet. In deze wet was de rol van de overheid zeer beperkt. De
kerken en de gegoede burgerij trokken zich het lot van de armen aan, hetzij uit naastenliefde,
hetzij omdat deze notabelen vonden dat zij dat aan hun stand verplicht waren.
In het begin van de 20ste eeuw ontstond de Ongevallenwet (1901)
Deze wet was bedoeld voor het opvangen van de gevolgen van bedrijfsongevallen in de
industrie. Dit was de eerste sociale verzekering waarbij de overheid aan werkgevers de
verplichting oplegde een premie te betalen om op die manier werklieden in gevaarlijke
bedrijven te verzekeren tegen de gevolgen van bedrijfsongevallen.
In 1929 trad de Ziektewet (ZW) in werking.
Deze wet keerde bij ziekte gedurende een aantal maanden een uitkering van 80% van het
loon uit aan arbeiders in vaste dienst.
… tot en met de Tweede Wereldoorlog gebeurde er niet veel op het gebied van de sociale zekerheid,
behalve de Steunregeling aan werklozen (jaren ’30) en de Kinderbijslagwet (1939)…
Na de Tweede Wereldoorlog ging de ontwikkeling van de sociale zekerheid sneller. Dit kwam
mede door internationale verdragen, zoals het EVRM en het Europees Sociaal Handvest (ESH).
Niet langer werd het individu zelf verantwoordelijk gehouden voor de ellendige
omstandigheden waarin hij soms verkeerde, maar erkend werd dat op de overheid de plicht
rustte om de bestaanszekerheid van de burger te garanderen.
Belangrijke begrippen
o Solidariteit
− De sociale zekerheid zorgt ervoor dat de sociale risico’s, die een individu loopt, zo veel
mogelijk worden verdeeld over alle werknemers en werkgevers of zelfs over alle inwoners
van Nederland.
− Een belangrijk uitgangspunt van sociale zekerheid is dan ook collectiviteit en solidariteit: het
door middel van wetgeving gezamenlijk dragen van de individuele risico’s.
o Verzorgingsstaat
− Een belangrijk uitgangspunt van de Nederlandse sociale zekerheid is dat de overheid een
belangrijke rol speelt bij het opvangen van de verschillende sociale risico’s
verzorgingsstaat.
− De overheid speelde niet altijd een belangrijke rol op het gebied van sociale zekerheid.
o Inkomenszekerheid
− Het fundament van de sociale zekerheid is in de eerste plaats inkomenszekerheid bij
inkomensderving. Wanneer het inkomen wegvalt, zorgt een aantal wetten ervoor dat een
uitkering wordt ontvangen waardoor het verlies aan inkomen opgevangen wordt.
− De sociale zekerheid garandeert een inkomen op minimumniveau in de situatie dat het
inkomen lager is dan het geldende sociale minimum.
− Koppeling: stijgt het minimumloon, dan stijgen ook de uitkeringen.
Week 1
de (historische) ontwikkeling van ons sociaal zekerheidsstelsel in grote lijnen schetsen;
Historische ontwikkeling
Sinds 1854 bestond de Armenwet. In deze wet was de rol van de overheid zeer beperkt. De
kerken en de gegoede burgerij trokken zich het lot van de armen aan, hetzij uit naastenliefde,
hetzij omdat deze notabelen vonden dat zij dat aan hun stand verplicht waren.
In het begin van de 20ste eeuw ontstond de Ongevallenwet (1901)
Deze wet was bedoeld voor het opvangen van de gevolgen van bedrijfsongevallen in de
industrie. Dit was de eerste sociale verzekering waarbij de overheid aan werkgevers de
verplichting oplegde een premie te betalen om op die manier werklieden in gevaarlijke
bedrijven te verzekeren tegen de gevolgen van bedrijfsongevallen.
In 1929 trad de Ziektewet (ZW) in werking.
Deze wet keerde bij ziekte gedurende een aantal maanden een uitkering van 80% van het
loon uit aan arbeiders in vaste dienst.
… tot en met de Tweede Wereldoorlog gebeurde er niet veel op het gebied van de sociale zekerheid,
behalve de Steunregeling aan werklozen (jaren ’30) en de Kinderbijslagwet (1939)…
Na de Tweede Wereldoorlog ging de ontwikkeling van de sociale zekerheid sneller. Dit kwam
mede door internationale verdragen, zoals het EVRM en het Europees Sociaal Handvest (ESH).
Niet langer werd het individu zelf verantwoordelijk gehouden voor de ellendige
omstandigheden waarin hij soms verkeerde, maar erkend werd dat op de overheid de plicht
rustte om de bestaanszekerheid van de burger te garanderen.
Belangrijke begrippen
o Solidariteit
− De sociale zekerheid zorgt ervoor dat de sociale risico’s, die een individu loopt, zo veel
mogelijk worden verdeeld over alle werknemers en werkgevers of zelfs over alle inwoners
van Nederland.
− Een belangrijk uitgangspunt van sociale zekerheid is dan ook collectiviteit en solidariteit: het
door middel van wetgeving gezamenlijk dragen van de individuele risico’s.
o Verzorgingsstaat
− Een belangrijk uitgangspunt van de Nederlandse sociale zekerheid is dat de overheid een
belangrijke rol speelt bij het opvangen van de verschillende sociale risico’s
verzorgingsstaat.
− De overheid speelde niet altijd een belangrijke rol op het gebied van sociale zekerheid.
o Inkomenszekerheid
− Het fundament van de sociale zekerheid is in de eerste plaats inkomenszekerheid bij
inkomensderving. Wanneer het inkomen wegvalt, zorgt een aantal wetten ervoor dat een
uitkering wordt ontvangen waardoor het verlies aan inkomen opgevangen wordt.
− De sociale zekerheid garandeert een inkomen op minimumniveau in de situatie dat het
inkomen lager is dan het geldende sociale minimum.
− Koppeling: stijgt het minimumloon, dan stijgen ook de uitkeringen.
