Onderneming en arbeid
Week 1: Statutair bestuurder
- Benoeming (AvA: 2:132/242)
- Ontslag van de bestuurder
- Bezoldiging
- Aansprakelijkheid van bestuurders
er moet een rechtsgeldig benoemingsbesluit zijn hierdoor wordt
de SB rechtsgeldig vertegenwoordiger
Sprake van werknemer? Art. 7:610 BW: persoonlijke arbeid, loon en gezag
(gezagsverhouding tussen de vennootschap en de bestuurder? Hof
Arnhem-Leeuwarden (Volksbank))
Duale rechtsbetrekking: twee ‘banden’ die rechtsgeldig tot stand
moeten komen en rechtsgeldig beëindigd dienen te worden.
Vennootschapsrechtelijk ontslag (vro): wie mag benoemen, mag schorsen
en ontslaan (dus AvA of RvC):
1. Oproeping AvA met vermelding onderwerp ontslag (2:114/224 lid 1)
2. Op termijn van 15 (NV) of 8 (BV) dagen (2:115/225)
3. Statutair bestuurder heeft hoorrecht en adviesrecht (2:8 en 2:117 lid
4/7).
4. Bij niet-inachtneming: ontslagbesluit vernietigbaar of nietig
(2:8/14/15)
Arbeidsrechtelijk ontslag (aro): 15 april arresten: ‘ontslag in ontslag’
Eggenhuizen/Unidek: met vro-besluit is aro gegeven.
Uitzonderingen:
1. Wettelijk opzegverbod
2. Anders overeengekomen
Ciris/Bartelink: dit geldt ook voor ontslagname door statutair bestuurder.
Vragen over 15 april-arresten:
- Geldt de regel ook voor SB met overeenkomst van opdracht?
- Geldt de regel ook als er een ‘echte’ arbeidsovereenkomst is naast
SB-schap?
- Geldt de regel ook bij ontslag door de OK?
Arbeidsrechtelijk ontslag SB
Geen preventieve toets (7:671 lid 1 sub e BW) = ‘het is niet aan de
overheid’
, SB kan instemmen met opzegging, maar instemming niet herroepen
(7:670a lid 7 BW)
Herstel niet mogelijk 2:134 lid 3/2:244 lid 4
Wel herplaatsingsplicht en een redelijke grond 7:669 BW – veelal sub
b: ‘relatief snel aangenomen’ sanctie billijke vergoeding 7:682 lid
3 sub a BW
Opzegverboden wel van toepassing (zie Eggenhuizen/Unidek)
verzoek tot vernietiging 681
Opzegtermijn wel van toepassing – regelmatige opzegging mogelijk?
Relatie VRO en ARO
= bij vernietigen VRO is ARO ook van de baan (HR Lampe/Video-networks),
maar andersom niet (HR Sjardin/Sjartec)
Bezoldiging
= het loon/salaris dat werknemer ontvangt voor de verrichte arbeid
- AV stelt bezoldiging vast voor bestuurder BV 2:245
- AV stelt beleid bezoldiging vast voor bestuur NV 2:135
- OR mag standpunt geven 2:135 lid 2
- Zie voor beursgenoteerde NV: 2:135a
- OR heeft informatierecht 31d lid 2 WOR
Wet normering topinkomens (2013):
Topfunctionarissen in publieke en semipublieke sector
Maximum van 100% ministersalaris
Wanbeleid en aansprakelijkheid
- Taak bestuurder
- Interne aansprakelijkheid 2:9/7:661
- Externe aansprakelijkheid (derden) 6:162
Taak bestuurder
= het besturen van de vennootschap: art. 2:129/239 lid 1. Een bestuurder
moeten handelen in vennootschapsrechtelijk belang. Daarnaast heeft een
bestuurder met arbeidsrechtelijke status ook het recht om voor privé
belangen op te komen, het persoonlijk belang.
tegenstrijdig belang? Bestuurder moet zich onthouden van
beraadslaging en besluitvorming: HR Bruil: door omstandigheden niet in
staat met vereiste integriteit en objectiviteit te besluiten.
Interne aansprakelijkheid
,2:9 BW: bestuurder draagt verantwoordelijkheid voor de algemene gang
van zaken. Hij is voor het geheel aansprakelijk terzake van onbehoorlijk
bestuur, tenzij hem mede gelet op de aan anderen toebedeelde
taken geen ernstig verwijt kan worden gemaakt en hij niet nalatig is
geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen van onbehoorlijk
bestuur af te wenden.
Ernstig verwijt = HR Staleman/van de Ven (aard activiteiten, daarbij
horende risico’s, taakverdeling binnen bestuur, aanwezige informatie,
inzicht en zorgvuldigheid van de behoorlijk bestuurder), HR Berghuizer
papierfabriek (de omstandigheid dat bestuurder heeft gehandeld in strijd
met statutaire bepalingen geldt als zwaarwegende omstandigheid en
vestigt in beginsel aansprakelijkheid)
Ratio: bestuurder moet risico’s nemen: HR NOM rov. 5.3.
Werknemersaansprakelijkheid
Grondslag: 7:661 ‘opzet of bewuste roekeloosheid’
Tegenhanger van 7:658 HR City Tax/De Boer: norm moet op dezelfde
wijze worden uitgelegd
Geen omzeiling door vordering op basis van 7:611 of 6:162: normen
worden ingekleurd door 7:661 (HR Nutsbedrijf Westland NV).
Alternatieve grondslagen voor aansprakelijkheid:
- 2:9 BW voor handelen als bestuurder
- 7:661 BW voor handelen als werknemer
Externe aansprakelijkheid
= voor derden in het algemeen moet er gekeken worden naar 6:162 BW.
Zie o.a. HR NOM waarbij de norm voor de aansprakelijkheid van een
bestuurder wordt genoemd: ‘persoonlijk en ernstig verwijt’. Daarnaast is
een relevant gezichtspunt of het gaat om voorzienbare schade en of het
handelen van de persoon in hoedanigheid als bestuurder is gedaan of in
privé.
Externe aansprakelijkheid bij faillissement
art. 2:138/248 BW: onbehoorlijke taakvervulling + belangrijk oorzaak
van faillissement
Er zijn bepaalde bewijsvermoedens voor de curator:
- Geen deugdelijke administratie: jaarrekening niet op tijd openbaar
(2:394 BW) of niet voldaan aan de boekhoudplicht (2:10 BW).
, kan ook van toepassing zijn bij de feitelijk (niet statutair) bestuurder
(2:138/248 lid 7 BW).
Week 2: Arbeid in concernverband
Groepsaansprakelijkheid: zie begrip “groep” in 2:24b:
- Economische eenheid, waarin rechtspersonen en vennootschappen
(= groepsmaatschappijen) die;
- Organisatorisch zijn verbonden (onder centrale leiding)
Grondslag verbondenheid
- Juridisch (aandelenbezit, statutaire voorzieningen, overeenkomst) of
- Feitelijk (bijv. centrale administratie, personeelsbeleid,
gestructureerd overleg, dubbelfuncties)
Motieven o.m.
1. Bedrijfseconomische/organisatorische;
2. Bescherming;
3. Risicobeperking en -spreiding;
4. Fiscale overwegingen.
Risico’s o.m.
1. Concernbelang kan ten koste gaan van belang groepsmaatschappij;
2. Identiteitsverwarring (schijn van kredietwaardigheid);
3. Mogelijkheden resultaat groepsmaatschappij beïnvloeden.
Wie is de formele werkgever?
- De wederpartij van de werknemer: 7:610BW
- Wezen gaat voor schijn wanneer de feitelijke uitvoering van aanvang
of niet correspondeert met schriftelijk gemaakte afspraken (HR van
der Male/Den Hoedt en HR Stichting Thuiszorg Amsterdam) bij
twijfel wordt gekeken naar de feitelijke situatie.
- Heersende opvatting: niet het concern, maar de groepsmaatschappij
waarmee de werknemer heeft gecontracteerd, is de werkgever.
de werkgever is juridisch gezien de specifieke vennootschap
waarmee de werknemer het contract heeft gesloten, ook al maakt
die vennootschap deel uit van een groter concern.
Uitzondering: soms is er sprake van een personeels-BV: een van de
groepsmaatschappijen van het concern neemt de werknemers in dienst en
stelt deze ter beschikking van andere groepsmaatschappijen.
Week 1: Statutair bestuurder
- Benoeming (AvA: 2:132/242)
- Ontslag van de bestuurder
- Bezoldiging
- Aansprakelijkheid van bestuurders
er moet een rechtsgeldig benoemingsbesluit zijn hierdoor wordt
de SB rechtsgeldig vertegenwoordiger
Sprake van werknemer? Art. 7:610 BW: persoonlijke arbeid, loon en gezag
(gezagsverhouding tussen de vennootschap en de bestuurder? Hof
Arnhem-Leeuwarden (Volksbank))
Duale rechtsbetrekking: twee ‘banden’ die rechtsgeldig tot stand
moeten komen en rechtsgeldig beëindigd dienen te worden.
Vennootschapsrechtelijk ontslag (vro): wie mag benoemen, mag schorsen
en ontslaan (dus AvA of RvC):
1. Oproeping AvA met vermelding onderwerp ontslag (2:114/224 lid 1)
2. Op termijn van 15 (NV) of 8 (BV) dagen (2:115/225)
3. Statutair bestuurder heeft hoorrecht en adviesrecht (2:8 en 2:117 lid
4/7).
4. Bij niet-inachtneming: ontslagbesluit vernietigbaar of nietig
(2:8/14/15)
Arbeidsrechtelijk ontslag (aro): 15 april arresten: ‘ontslag in ontslag’
Eggenhuizen/Unidek: met vro-besluit is aro gegeven.
Uitzonderingen:
1. Wettelijk opzegverbod
2. Anders overeengekomen
Ciris/Bartelink: dit geldt ook voor ontslagname door statutair bestuurder.
Vragen over 15 april-arresten:
- Geldt de regel ook voor SB met overeenkomst van opdracht?
- Geldt de regel ook als er een ‘echte’ arbeidsovereenkomst is naast
SB-schap?
- Geldt de regel ook bij ontslag door de OK?
Arbeidsrechtelijk ontslag SB
Geen preventieve toets (7:671 lid 1 sub e BW) = ‘het is niet aan de
overheid’
, SB kan instemmen met opzegging, maar instemming niet herroepen
(7:670a lid 7 BW)
Herstel niet mogelijk 2:134 lid 3/2:244 lid 4
Wel herplaatsingsplicht en een redelijke grond 7:669 BW – veelal sub
b: ‘relatief snel aangenomen’ sanctie billijke vergoeding 7:682 lid
3 sub a BW
Opzegverboden wel van toepassing (zie Eggenhuizen/Unidek)
verzoek tot vernietiging 681
Opzegtermijn wel van toepassing – regelmatige opzegging mogelijk?
Relatie VRO en ARO
= bij vernietigen VRO is ARO ook van de baan (HR Lampe/Video-networks),
maar andersom niet (HR Sjardin/Sjartec)
Bezoldiging
= het loon/salaris dat werknemer ontvangt voor de verrichte arbeid
- AV stelt bezoldiging vast voor bestuurder BV 2:245
- AV stelt beleid bezoldiging vast voor bestuur NV 2:135
- OR mag standpunt geven 2:135 lid 2
- Zie voor beursgenoteerde NV: 2:135a
- OR heeft informatierecht 31d lid 2 WOR
Wet normering topinkomens (2013):
Topfunctionarissen in publieke en semipublieke sector
Maximum van 100% ministersalaris
Wanbeleid en aansprakelijkheid
- Taak bestuurder
- Interne aansprakelijkheid 2:9/7:661
- Externe aansprakelijkheid (derden) 6:162
Taak bestuurder
= het besturen van de vennootschap: art. 2:129/239 lid 1. Een bestuurder
moeten handelen in vennootschapsrechtelijk belang. Daarnaast heeft een
bestuurder met arbeidsrechtelijke status ook het recht om voor privé
belangen op te komen, het persoonlijk belang.
tegenstrijdig belang? Bestuurder moet zich onthouden van
beraadslaging en besluitvorming: HR Bruil: door omstandigheden niet in
staat met vereiste integriteit en objectiviteit te besluiten.
Interne aansprakelijkheid
,2:9 BW: bestuurder draagt verantwoordelijkheid voor de algemene gang
van zaken. Hij is voor het geheel aansprakelijk terzake van onbehoorlijk
bestuur, tenzij hem mede gelet op de aan anderen toebedeelde
taken geen ernstig verwijt kan worden gemaakt en hij niet nalatig is
geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen van onbehoorlijk
bestuur af te wenden.
Ernstig verwijt = HR Staleman/van de Ven (aard activiteiten, daarbij
horende risico’s, taakverdeling binnen bestuur, aanwezige informatie,
inzicht en zorgvuldigheid van de behoorlijk bestuurder), HR Berghuizer
papierfabriek (de omstandigheid dat bestuurder heeft gehandeld in strijd
met statutaire bepalingen geldt als zwaarwegende omstandigheid en
vestigt in beginsel aansprakelijkheid)
Ratio: bestuurder moet risico’s nemen: HR NOM rov. 5.3.
Werknemersaansprakelijkheid
Grondslag: 7:661 ‘opzet of bewuste roekeloosheid’
Tegenhanger van 7:658 HR City Tax/De Boer: norm moet op dezelfde
wijze worden uitgelegd
Geen omzeiling door vordering op basis van 7:611 of 6:162: normen
worden ingekleurd door 7:661 (HR Nutsbedrijf Westland NV).
Alternatieve grondslagen voor aansprakelijkheid:
- 2:9 BW voor handelen als bestuurder
- 7:661 BW voor handelen als werknemer
Externe aansprakelijkheid
= voor derden in het algemeen moet er gekeken worden naar 6:162 BW.
Zie o.a. HR NOM waarbij de norm voor de aansprakelijkheid van een
bestuurder wordt genoemd: ‘persoonlijk en ernstig verwijt’. Daarnaast is
een relevant gezichtspunt of het gaat om voorzienbare schade en of het
handelen van de persoon in hoedanigheid als bestuurder is gedaan of in
privé.
Externe aansprakelijkheid bij faillissement
art. 2:138/248 BW: onbehoorlijke taakvervulling + belangrijk oorzaak
van faillissement
Er zijn bepaalde bewijsvermoedens voor de curator:
- Geen deugdelijke administratie: jaarrekening niet op tijd openbaar
(2:394 BW) of niet voldaan aan de boekhoudplicht (2:10 BW).
, kan ook van toepassing zijn bij de feitelijk (niet statutair) bestuurder
(2:138/248 lid 7 BW).
Week 2: Arbeid in concernverband
Groepsaansprakelijkheid: zie begrip “groep” in 2:24b:
- Economische eenheid, waarin rechtspersonen en vennootschappen
(= groepsmaatschappijen) die;
- Organisatorisch zijn verbonden (onder centrale leiding)
Grondslag verbondenheid
- Juridisch (aandelenbezit, statutaire voorzieningen, overeenkomst) of
- Feitelijk (bijv. centrale administratie, personeelsbeleid,
gestructureerd overleg, dubbelfuncties)
Motieven o.m.
1. Bedrijfseconomische/organisatorische;
2. Bescherming;
3. Risicobeperking en -spreiding;
4. Fiscale overwegingen.
Risico’s o.m.
1. Concernbelang kan ten koste gaan van belang groepsmaatschappij;
2. Identiteitsverwarring (schijn van kredietwaardigheid);
3. Mogelijkheden resultaat groepsmaatschappij beïnvloeden.
Wie is de formele werkgever?
- De wederpartij van de werknemer: 7:610BW
- Wezen gaat voor schijn wanneer de feitelijke uitvoering van aanvang
of niet correspondeert met schriftelijk gemaakte afspraken (HR van
der Male/Den Hoedt en HR Stichting Thuiszorg Amsterdam) bij
twijfel wordt gekeken naar de feitelijke situatie.
- Heersende opvatting: niet het concern, maar de groepsmaatschappij
waarmee de werknemer heeft gecontracteerd, is de werkgever.
de werkgever is juridisch gezien de specifieke vennootschap
waarmee de werknemer het contract heeft gesloten, ook al maakt
die vennootschap deel uit van een groter concern.
Uitzondering: soms is er sprake van een personeels-BV: een van de
groepsmaatschappijen van het concern neemt de werknemers in dienst en
stelt deze ter beschikking van andere groepsmaatschappijen.
