Samenvatting H4 en H6 Belastingrecht voor Bachelors en Masters; HBO Accountancy

Inkomstenbelasting

Hoofdstuk 4 Inkomstenbelasting Winst
Staking van de onderneming
De winst bij de staking van de onderneming wordt bepaald volgens de normale
regels van de winstberekening van met name art. 3.8 en 3.25 Wet IB.
Totaalwinst, art. 3.8 Wet IB:
 Jaarwinsten (art. 3.25 Wet IB) +
 Stakingswinst (art. 3.58 Wet IB):
 WEV (waarde economisch verkeer) – BW (boekwaarde) + Fiscale
Reserves + Desinvesteringsbijtelling
Het begrip staking is niet met zo veel woorden in de wet omschreven, maar het gaat
om situaties waarin de ondernemer ophoudt om voor zijn eigen rekening een
onderneming te drijven.
Van een gedeeltelijke staking is sprake in de volgende gevallen:
- De inbreng van een onderneming in een vennootschap onder firma;
- Een duurzame belangrijke inkrimping van het bedrijf;
- Overdracht van een zelfstandig onderdeel van de onderneming.
Belangrijke punten:
 Bij gehele of gedeeltelijke staking wordt meestal stakingswinst behaald.
 Afrekening over stakingswinst kan soms worden voorkomen door
doorschuifmogelijkheden.
 Mogelijkheid voor omzetting stakingswinst en/of FOR in lijfrente.

Stakingswinst en stakingsfaciliteiten
Begrip Stakingswinst
Stakingswinst is de winst die wordt behaald met of bij de staking van de
onderneming. De stakingswinst bestaat uit de volgende onderdelen:
- stille reserves;
Dit ontstaat doordat de boekwaarde van de zaken die in de onderneming (zoals
onroerende zaken) aanwezig zijn verschilt van de waarde in het economisch
verkeer.
- goodwill;
Dit is de meerwaarde die een bestaand bedrijf heeft boven de som van zijn delen (de
aanwezige bezittingen en schulden naar hun waarde in het economisch verkeer).
- vrijval van fiscale reserves
- desinvesteringsbijtelling


1

, Inkomstenbelasting
Stakingsfaciliteiten
Bij staking gelden een aantal stakingsfaciliteiten:
- De stakingsaftrek
Als een ondernemer zijn onderneming staakt, behaalt hij stakingswinst. Hij mag dan
gebruikmaken van de stakingsaftrek (art. 3.79 Wet IB).
De stakingsaftrek bedraagt maximaal € 3.630 en geldt alleen voor een ondernemer,
dus bijvoorbeeld niet voor een stille vennoot.
- De mogelijkheid tot extra lijfrentepremieaftrek
De hoofdregel is dat de ondernemer fiscaal afrekent over de door hem behaalde
stakingswinst.
Bij het afsluiten van een lijfrente mag de ondernemer de premie of koopsom onder
voorwaarden in aftrek brengen op zijn belastbaar inkomen. De lijfrente-uitkeringen
zijn namelijk in het jaar van ontvangst belast in box 1. Een lijfrente is een aanspraak
op vaste en gelijkmatige periodieke uitkeringen volgens een
levensverzekeringsovereenkomst (art. 1.7 Wet IB).
De omzetting van de oudedagsreserve is geregeld in art. 3.70 lid 1 en 3.128 Wet IB.
De oudedagsreserve kan bij staking worden omgezet in een lijfrente, maar dit kan
ook al tijdens het ondernemerschap.
De omzetting in een lijfrente van stakingswinst die is behaald bij een volledige of
gedeeltelijke staking, is geregeld in art. 3.129 Wet IB.
De lijfrente mag worden bedongen bij een professionele verzekeraar of bank, maar
bij staking mag dit ook bij degene die de onderneming overneemt (art. 3.126 lid 1
sub a ten 2e Wet IB).
- Doorschuifregelingen voor een aantal situaties
In bepaalde gevallen kan een ondernemer zijn onderneming overdragen aan een
ander, zonder dat hij hoeft af te rekenen over de stakingswinst. Dit wordt een
geruisloze doorschuiving genoemd.
Voor de volgende stakingsvormen bestaan er doorschuiffaciliteiten:
- Overdracht aan een medeondernemer of werknemer;
- Overgang van de onderneming door overlijden;
- Ontbinding van de huwelijksgoederengemeenschap;
- Bedrijfsbeëindiging, gevolgd door het starten van een nieuwe onderneming;
- Overdracht van de onderneming aan een eigen nv of bv.




2

, Inkomstenbelasting
Kleine overzicht van de vormen van staking



3. Overlijden van de
2. Liquidatie ondernemer art. 3.58
en 3.62 Wet IB




4. Ontbinding van de
huwelijksgemeenschap
1. Bedrijfsoverdracht
van de ondernemer
art. 3.59 Wet IB
Vormen
van staking
(1)


Overige gevallen
van
eindafrekening
art. 3.60 en 3.61
Staking gevolgd Wet IB
Overdracht
door start
onderneming
nieuwe
aan eigen bv art.
onderneming art.
3.65 Wet IB
3.64 Wet IB

Vormen
van
staking (2)

3

, Inkomstenbelasting
Overdracht van de onderneming
De meest gewone vormen van staking zijn overdracht van de onderneming en de
liquidatie van de onderneming. Bij de overdracht van de onderneming blijft de
onderneming weliswaar bestaan, maar wordt deze in het vervolg voor rekening van
iemand anders gedreven.
Bij een bedrijfsoverdracht waarbij de koopsom in termijnen zal worden betaald, is het
mogelijk om uitstel van betaling te krijgen voor de belasting over de stakingswinst.
Dit uitstel is te verkrijgen voor de duur van maximaal 10 jaar voor de nog niet
ontvangen termijnen.
Bij de ontvangst van elk termijn, vervalt het uitstel voor een evenredig gedeelte. Dit
is geregeld in art. 25 lid 18 Invorderingswet.
Als een ondernemer zijn bedrijf verkoopt aan een derde, is er geen reden om te
twijfelen aan de zakelijkheid van de overdrachtsprijs.
Naast de verkoop van de onderneming en het sluiten van het bedrijf zijn er ook nog
andere manieren om tot een bedrijfsoverdracht te komen. Dit zijn de volgende
varianten:
- Verhuur van de onderneming;
Als de onderneming als geheel wordt verhuurd, is er geen sprake van een
overdracht of staking van een onderneming. Er is dan alleen maar sprake van een
andere wijze van bedrijfsuitoefening.
o De verhuurder en de huurder zijn beiden ondernemer.
- Verkoop tegen een winstrecht.
De verkoop tegen een winstrecht houdt in dat de overdragende partij zijn
onderneming overdraagt tegen het recht op een bepaald deel van het
bedrijfsresultaat van de overnemer gedurende een bepaalde periode, in plaats van
tegen een vaste verkoopprijs.
o Direct afrekenen
o Uitstel van winstneming
Overdracht aan medeondernemer of werknemer
Bij overdracht van de onderneming aan een medefirmant of -maat of aan een
werknemer, hoeft de overdragende ondernemer niet af te rekenen over de
stakingswinst als een verzoek wordt ingediend om de onderneming geruisloos door
te schuiven naar de opvolger (art. 3.63 Wet IB).
Geruisloze doorschuiving
Met name met het oog op de financierbaarheid van bedrijfsopvolging, is de
doorschuiving naar medeondernemers/ werknemers in de wet opgenomen.
 Bij een geruisloze doorschuiving gaat de onderneming of een gedeelte
daarvan over van de ene belastingplichtige naar de andere, zonder fiscale
afrekening over de stille reserves.

4