Rule of law
Concept dat veel lijkt op principe van rechtsstaat.
Ontstaan in Engeland, wordt ook wel Common Law (gemeenschappelijk recht) genoemd.
Het parlement in Engeland is de hoogste bron van recht, waardoor het parlement hoogste
macht heeft (sovereignty of parliament).
Rule of law heeft geen grondwet.
Idee van hoger recht bestaat niet, anders is de staat niet meer soeverein.
De rechtsstaat heeft wel een grondwet welke niet gemakkelijk te wijzigen is (Rigid
Constitution).
In tegenstelling tot de rechtsstaat is democratie bij Rule of Law erg van belang.
De heerschappij van het recht (parlement) wordt democratisch gekozen.
Rechtsstaat
Zowel de burgers als de overheid zijn gebonden aan het recht.
Bedoeld om overheidsmacht in te perken.
Volgens de rechtsstaat (constitutionele staat) hoeft een staat niet per se democratisch te zijn,
zolang de rechtsstaat voldoet aan formele en materiele aspecten.
In de formele vorm ontbreekt de rechtvaardigheid, na WO II maakten landen grondrechten.
Er ontstaat rechtvaardigheid.
Formele aspecten:
- Scheiding der machten
- Legaliteitsbeginsel
- Onafhankelijkheid van rechterlijke macht
Materiele aspecten
- Grondrechten
Klassieke en sociale grondrechten.
Voorbeeld
Nazi Duitsland: voldeed aan eisen rechtsstaat, maar er ontbrak rechtvaardigheid in de
wetten.
Na WO II werd gedacht hoe je dat voortaan kunt voorkomen. Dus er is iets fundamenteels
verkeerd aan de rechtsstaat.
Er werd een nieuw concept van rechtsstaat bedacht. Er kwamen grondrechten bij,
Vanaf toen werd het een materiële rechtstaat, omdat er ook iets inhoudelijks werd
toegevoegd.
Doel van Rule of Law en rechtsstaat
- Burgers beschermen tegen de overheid.
, Verschillen Rule of Law en rechtsstaat
- Rule of Law: rechtmatigheid, parlement mag zelf weten waar ze wetten over
maken.
- Rechtsstaat: wetmatigheid (NL), pas wet maken als je het mag maken.
- Rule of Law: wel machtenscheiding maar Parliament heeft hoogste gezag.
- Rechtsstaat: machtenscheiding, maar vallen allemaal onder de Grondwet.
- Rule of Law: Parliament staat bovenaan.
- Rechtsstaat: Grondwet staat bovenaan.
- Rule of Law: geen grondrechten, maar minimum eisen van rechtvaardigheid.
- Rechtsstaat: hebben bijna altijd geschreven Grondwet, met grondrechten.
- Rule of Law: gaat vanuit dat volk meest macht in handen heeft door soevereiniteit
van parlement, want zij zijn democratisch gekozen.
- Rechtsstaat: je kunt een rechtsstaat zijn zonder dat je democratisch bent.
Hoe zorg je ervoor dat parlement niet letterlijk alles doet wat ze wil?.
Door restricties (beperkingen) te maken.
De wet geeft restricties, dus geen wetmatigheid zoals in NL (pas iets doen wanneer je het
mag doen).
In Engeland moet je rechtmatig handelen. Zolang je maar binnen de grenzen van de wet
blijft.
Als ze een nieuwe wet maken, dan maken ze telkens nieuwe restricties.
Telkens weer een nieuwe grens in de wet waar de overheid zich aan moet houden.
Waarom zo een vertrouwen in het sovereignty of parliament?
Parlement brengt volkswil tot uitdrukking, aangezien ze democratisch zijn verkozen.
Het feit dat in rule of law landen het parlement soeverein is, impliceert dat democratie
onlosmakelijk is van rule of law.
ELKE rule of law land is democratisch, maar niet elke rechtsstaat is democratisch.
Wat moet je doen om democratisch te worden?
Democratiebeginsel bij de beginselen van klassieke rechtsstaat toevoegen. Dan moet je o.a.
kiesrecht in de grondrechten opnemen.
Overeenkomsten Rule of Law en rechtsstaat
- Op fundamenteel niveau zijn ze allebei bedoeld om overheidsmacht te beperken.
- Beide gaan uit van machtenscheiding, legaliteitsbeginsel en fundamentele
rechten.
**echter bij Rule of Law zijn er geen grondrechten, maar wel minimum eisen van
rechtvaardigheid. Bv. rechtszekerheid, verbod van willekeur etc.