Hoorcollege 1 biomedische kennis
Hoofdstuk 3.1
Buitenbaarmoederlijke zwangerschap/extra-uteriene graviditeit/ EUG: als een bevruchte
eicel zich buiten het baarmoederslijmvlies inplant
Tubaire graviditeit: zwangerschap gelegen in de eileider (meestal)
Abdominale graviditeit: zwangerschap gelegen in de buikholte (soms)
Ovariële graviditeit: zwangerschap gelegen in de eiderstok
Cervicale graviditeit: zwangerschap gelegen in de baarmoederhals (heel zelden)
Interstitiële graviditeit: zwangerschap in de wand van de eileider (tuba) en passeert de
uteruswand
Oorzaken buitenbaarmoederlijke zwangerschap
- Resttoestanden van een eerder doorgemaakte infectie zoals adnexitis (ontsteking
eileider en eierstok en peritonitis
Infectie veroorzaakt beschadiging/verlies van het trilhaarepitheel van de eileider,
vernauwingen of vergroeiingen van de eileiders.
- Afwijkingen van de vrucht
Symptomen buitenbaarmoederlijke zwangerschap
- Amenorroe (dagen-weken en kan zelfs ontbreken) = afwezigheid van ten minste 3
menstruele perioden in de vruchtbare leeftijd
- Subjectieve zwangerschapsverschijnselen, positieve zwangerschapsreactie (urine)
en verhoogde HCG-waarden
- Bloedverlies (afstoten delen van de decidua uit de uterus)
- Buikpijn (oorzaak is een zwangerschap in de tuba en/of bloedverlies naar de
buikholte)
Diagnostiek
- HCG vitaal of niet? Lokalisatie vaststellen m.b.v. vaginale echoscopie
- Echoscopie vrij vocht in de holte van Douglas
- Laparoscopie: plaats zwangerschap vaststellen (moet wel groot genoeg zijn!)
Meestal treedt er in de tuba een tubaire abortus op vrucht is niet vitaal en de
hormoonspiegels DALEN bloeding door afstoting van de decidua (soms in zijn
geheel = decidual cast, lijkt op een spontane abortus maar hierbij bevinden zich geen
vlokken in het afgesloten endometrium).
Vrucht zelf kan ook bloedverlies veroorzaken door de tubaire abortus bloed
sijpelt naar de buikholte toenemende pijn.
Soms treedt een tubaruptuur op: zwangerschap is nog vitaal en zit in het nauwe
deel van de tuba – zeer snel ruim bloedverlies in de buikholte (shock en acute
buik)
Beloop
Tubaire graviditeit: bevrucht eicel ontwikkelt zich in de eileider of sterft af (geen
beschadiging). ZELDEN duurt de ontwikkeling >3 maanden. Vaginaal onderzoek: soms een
adnexturmor zichtbaar (pijnlijk).
Symptomen van ‘acute buik’ = peritoneumprikkeling t.g.v. sterke bloeding in de
buikholte
- Spontane buikpijn
- Sterke drukpijn
- Schouderpijn (prikkeling diafragma)
- Braken
- Loze aandrang tot defecatie
- Zeer pijnlijk vaginaal onderzoek
, - Bewegen van de cervix (slingerpijn) en drukken op de Douglas holte zijn erg pijnlijk
Symptomen acuut inwendig bloedverlies:
- Bleekheid
- Snelle pols
- RR-daling
- Neiging tot collaps en verschijnselen van shock door bloedverlies en
peritoneumprikkeling
Behandeling: VOOR operatie en behandeling wordt er gestreefd naar een stabiele circulatie
(infuus)
Laparoscopie operatief ingrijpen: het zwangerschapsproduct verwijderen (bv. incisie) –
kan vaak ook laparoscopisch gedaan worden maar soms is laparotomie noodzakelijk of
moet de gehele tuba worden verwijderd.
Alternatief = behandeling met methotrexaat (licht cytostaticum) – mits er nog geen
ontwikkeling is (HCG <3000 IU/L).
Methotrexaat iv. 1 week om de dag afgewisseld met foliumzuur
Resusnegatieve vrouwen krijgen een IM-injectie met anti-D toegediend ter preventie van de
ontwikkeling van resusantistoffen bij de MOEDER.
Abortus/miskraam = spontaan eindigen van de zwangerschap VOOR 16 weken
amenorroe - komt het vaakst voor bij <12 weken amenorroe.
10-15% van de intra-uteriene zwangerschappen eindigt in een spontane abortus (totaal >50)
Bekende oorzaken van een spontane abortus:
- Afwijking van de vrucht (meest) – chromosale afwijkingen primaire vruchtdood
(embryo sterft af) maar de ontwikkeling van de placenta en vruchtzak gaat nog
wekenlang door! = missed abortion zwangerschapshormoon POSITIEF
- Hormonale stoornissen
- Uterusafwijkingen
- Ziekten – infectieziekten en systemische lupus erythematodes
- Trauma (zeldzaam)
Abortus imminens/dreigende abortus: bloedverlies uit de gesloten cervix uteri in de 1e
helft van de zwangerschap – bij 50% volgt een abortus!
Echografie foetale hartactiviteit (vanaf 6 weken amenorroe) = relatief goede prognose
Vaak is de oorzaak onbekend (soms gynaecologisch), als de zwangerschap behouden blijft
is de prognose meestal goed.
Abortus in gang: cervix uteri staat open en is verkort.
- Pijnlijke uteruscontracties
- Toename bloedverlies met stolsels – veel: vacuümcurettage
Behandeling: spontane beloop afwachten
Zodra de vrouw het stukje weefsel verliest moeten de klachten direct verminderen. Als dit
NIET gebeurt: waarschijnlijk een abortus incompletus
Abortus completus/ volledige abortus: vruchtzak wordt volledig uitgestoten na een
toename van bloedverlies en pijn – dit vermindert direct en behandeling is niet nodig.
Abortus incompletus/onvolledige abortus: deel van de vruchtzak/placenta is
achtergebleven in de uterus – bloeding blijf aanhouden en uteruskrampen gaan niet geheel
over – cervix blijft open en laat een vinger toe curettage = noodzakelijk!
Kan gepaard gaan met chronisch bloedverlies
Veroorzaakt verhoogd infectierisico
Hoofdstuk 3.1
Buitenbaarmoederlijke zwangerschap/extra-uteriene graviditeit/ EUG: als een bevruchte
eicel zich buiten het baarmoederslijmvlies inplant
Tubaire graviditeit: zwangerschap gelegen in de eileider (meestal)
Abdominale graviditeit: zwangerschap gelegen in de buikholte (soms)
Ovariële graviditeit: zwangerschap gelegen in de eiderstok
Cervicale graviditeit: zwangerschap gelegen in de baarmoederhals (heel zelden)
Interstitiële graviditeit: zwangerschap in de wand van de eileider (tuba) en passeert de
uteruswand
Oorzaken buitenbaarmoederlijke zwangerschap
- Resttoestanden van een eerder doorgemaakte infectie zoals adnexitis (ontsteking
eileider en eierstok en peritonitis
Infectie veroorzaakt beschadiging/verlies van het trilhaarepitheel van de eileider,
vernauwingen of vergroeiingen van de eileiders.
- Afwijkingen van de vrucht
Symptomen buitenbaarmoederlijke zwangerschap
- Amenorroe (dagen-weken en kan zelfs ontbreken) = afwezigheid van ten minste 3
menstruele perioden in de vruchtbare leeftijd
- Subjectieve zwangerschapsverschijnselen, positieve zwangerschapsreactie (urine)
en verhoogde HCG-waarden
- Bloedverlies (afstoten delen van de decidua uit de uterus)
- Buikpijn (oorzaak is een zwangerschap in de tuba en/of bloedverlies naar de
buikholte)
Diagnostiek
- HCG vitaal of niet? Lokalisatie vaststellen m.b.v. vaginale echoscopie
- Echoscopie vrij vocht in de holte van Douglas
- Laparoscopie: plaats zwangerschap vaststellen (moet wel groot genoeg zijn!)
Meestal treedt er in de tuba een tubaire abortus op vrucht is niet vitaal en de
hormoonspiegels DALEN bloeding door afstoting van de decidua (soms in zijn
geheel = decidual cast, lijkt op een spontane abortus maar hierbij bevinden zich geen
vlokken in het afgesloten endometrium).
Vrucht zelf kan ook bloedverlies veroorzaken door de tubaire abortus bloed
sijpelt naar de buikholte toenemende pijn.
Soms treedt een tubaruptuur op: zwangerschap is nog vitaal en zit in het nauwe
deel van de tuba – zeer snel ruim bloedverlies in de buikholte (shock en acute
buik)
Beloop
Tubaire graviditeit: bevrucht eicel ontwikkelt zich in de eileider of sterft af (geen
beschadiging). ZELDEN duurt de ontwikkeling >3 maanden. Vaginaal onderzoek: soms een
adnexturmor zichtbaar (pijnlijk).
Symptomen van ‘acute buik’ = peritoneumprikkeling t.g.v. sterke bloeding in de
buikholte
- Spontane buikpijn
- Sterke drukpijn
- Schouderpijn (prikkeling diafragma)
- Braken
- Loze aandrang tot defecatie
- Zeer pijnlijk vaginaal onderzoek
, - Bewegen van de cervix (slingerpijn) en drukken op de Douglas holte zijn erg pijnlijk
Symptomen acuut inwendig bloedverlies:
- Bleekheid
- Snelle pols
- RR-daling
- Neiging tot collaps en verschijnselen van shock door bloedverlies en
peritoneumprikkeling
Behandeling: VOOR operatie en behandeling wordt er gestreefd naar een stabiele circulatie
(infuus)
Laparoscopie operatief ingrijpen: het zwangerschapsproduct verwijderen (bv. incisie) –
kan vaak ook laparoscopisch gedaan worden maar soms is laparotomie noodzakelijk of
moet de gehele tuba worden verwijderd.
Alternatief = behandeling met methotrexaat (licht cytostaticum) – mits er nog geen
ontwikkeling is (HCG <3000 IU/L).
Methotrexaat iv. 1 week om de dag afgewisseld met foliumzuur
Resusnegatieve vrouwen krijgen een IM-injectie met anti-D toegediend ter preventie van de
ontwikkeling van resusantistoffen bij de MOEDER.
Abortus/miskraam = spontaan eindigen van de zwangerschap VOOR 16 weken
amenorroe - komt het vaakst voor bij <12 weken amenorroe.
10-15% van de intra-uteriene zwangerschappen eindigt in een spontane abortus (totaal >50)
Bekende oorzaken van een spontane abortus:
- Afwijking van de vrucht (meest) – chromosale afwijkingen primaire vruchtdood
(embryo sterft af) maar de ontwikkeling van de placenta en vruchtzak gaat nog
wekenlang door! = missed abortion zwangerschapshormoon POSITIEF
- Hormonale stoornissen
- Uterusafwijkingen
- Ziekten – infectieziekten en systemische lupus erythematodes
- Trauma (zeldzaam)
Abortus imminens/dreigende abortus: bloedverlies uit de gesloten cervix uteri in de 1e
helft van de zwangerschap – bij 50% volgt een abortus!
Echografie foetale hartactiviteit (vanaf 6 weken amenorroe) = relatief goede prognose
Vaak is de oorzaak onbekend (soms gynaecologisch), als de zwangerschap behouden blijft
is de prognose meestal goed.
Abortus in gang: cervix uteri staat open en is verkort.
- Pijnlijke uteruscontracties
- Toename bloedverlies met stolsels – veel: vacuümcurettage
Behandeling: spontane beloop afwachten
Zodra de vrouw het stukje weefsel verliest moeten de klachten direct verminderen. Als dit
NIET gebeurt: waarschijnlijk een abortus incompletus
Abortus completus/ volledige abortus: vruchtzak wordt volledig uitgestoten na een
toename van bloedverlies en pijn – dit vermindert direct en behandeling is niet nodig.
Abortus incompletus/onvolledige abortus: deel van de vruchtzak/placenta is
achtergebleven in de uterus – bloeding blijf aanhouden en uteruskrampen gaan niet geheel
over – cervix blijft open en laat een vinger toe curettage = noodzakelijk!
Kan gepaard gaan met chronisch bloedverlies
Veroorzaakt verhoogd infectierisico
