Financieel Management
Bedrijfseconomie voor het besturen van organisaties
Samenvatting H5 & H6
Bart Scholing
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 5 Kostprijsberekening…………….…………………………………………………………………………………………2
Hoofdstuk 6 Integralekostprijsmethode en variabelekostencalculatie ………………………………………………4
School Hanzehogeschool Groningen, University of Applied Sciences
Studie Technische Bedrijfskunde
Vak Financieel Management (Leerjaar 1, Thema 4)
Titel Bedrijfseconomie voor het besturen van organisaties (7 e druk)
Auteur A.W.W. Heezen
ISBN 9789001900083
Legenda
- Begrippen worden in het bolt weergegeven
- Synoniemen van een begrip worden schuin weergegeven
- (Aanvullende informatie wordt tussen haakjes weergegeven)
- Opsommingen worden weergegeven met streepjes (-)
,Hoofdstuk 5 Kostprijsberekening
5.1 Kostprijs en markt
Een goede kostprijsberekening is belangrijk voor het stellen van een redelijke prijs voor de
dienstverlening (voor een goede marge en anders klanten mogelijk naar alternatieve bedrijven). Bij
producten met een vaste verkoopprijs (bv. tarwe) zal de laagste kostprijs, de meeste winst opleveren.
5.2 Variabele en vaste kosten
5.2.1 Variabele kosten
Variabele kosten zijn kosten die niet veranderen ten gevolge van een verandering in de
bedrijfsdrukte (zolang de bedrijfsdrukte (de mate waarin de organisatie gebruik maakt van de
beschikbare capaciteit) binnen een bepaald gebied blijft) onder te verdelen in:
- Proportioneel variabele kosten zijn kosten waarbij de variabele kosten per eenheid gelijk
zijn, ongeacht de bedrijfsdrukte (recht evenredig verband, bv grondstoffen)
- Progressief stijgende variabele kosten zijn kosten waarbij de variabele kosten per eenheid
toenemen, naarmate de bedrijfsdrukte toeneemt (bv. extra kosten bij overwerken)
- Degressief stijgende variabele kosten zijn kosten waarbij de variabele kosten per eenheid
afnemen naar mate de bedrijfsdrukte toeneemt (bv. bij schaalvoordelen)
Figuur 5.1, 5.2 en 5.3
Variabele kosten kunnen ook trapsgewijs veranderen. Dit zijn kosten waarbij de toenamen van de
variabele kosten getrapt (met kleine sprongen) stijgen ten gevolge van een toename van de
productie. Figuur 5.4
5.2.2 Vaste kosten
Vaste kosten (constante kosten) zijn kosten die niet veranderen ten gevolge van een verandering in
de bedrijfsdrukte (zolang de bedrijfsdrukte binnen een bepaald gebied blijft, bv. huisvesting)
Voor het bepalen van de hoogte van de vaste kosten, wordt er gekeken naar het relevante
productiegebied (het productiegebied waarbinnen de werkelijke productie van een onderneming
zich in de regel bevindt). Uitbreiding van de productiecapaciteit zou bv. kunnen leiden tot een stijging
van de vaste kosten.
5.2.3 Gemengde kosten
Gemengde kosten zijn kosten die voor een deel uit vaste kosten en voor een deel uit variabele
kosten bestaan bv. elektriciteit (hebben een vast tarief, maar wordt bepaalt op omvang
elektriciteitsverbruik
, 5.3 Integrale kostprijs
Indien de kostprijs van een product wordt berekend, moeten daarin zowel de vaste als de variabele
kosten worden opgenomen de integrale kostprijs.
5.3.1 Kostprijsberekening bij een dienstverlenende organisatie
Bij zakelijke dienstverlening worden geen concrete producten maar diensten aan de cliënten
geleverd. Het overgrote gedeelte van ‘het product’ bestaat uit geleverde uren. Urenregistratie is de
basis voor de facturering aan de cliënt, de uitbetaling van lonen en de managementinformatie.
Kostprijsberekening Flynth (voorbeeld boek blz. 208)
1. Kan de medewerker alle werkzaamheden uitvoeren of is specialisatie?
2. Kunnen alle uren gedeclareerd worden aan cliënten
a. Totale uren bestaan uit de directe uren, gewerkte uren en afwezige uren, deze
moeten in het uurtarief worden verrekend
3. Kunnen alle werkzaamheden op uur basis worden gefactureerd of worden er ook vaste
prijsafspraken gemaakt?
4. Waaruit bestaan de kosten van de dienstverlening?
5. Hoe wordt de kostprijs van een direct uur van een medewerker vastgesteld?
6. Hoe wordt het uurtarief dat aan de cliënt in rekening wordt gebracht, vastgesteld?
5.3.2 Normale en werkelijke productie
Kostprijs kan worden berekend door de integrale kosten te delen door de werkelijke
productieomvang (voorbeeld blz. 213). Hoge productie lage vaste kosten per eenheid lage
kostprijs. Lage productie hoge vaste kosten per eenheid hoge kostprijs.
De normale bezetting (normale productie) een bedrijf (of bedrijfsonderdeel) is de gemiddelde
productieomvang gedurende een aantal toekomstige jaren.
5.3.3 Standaardkosten
De standaardkostprijs wordt gebruikt om onder andere de doelmatigheid van het productie- en
verkoopproces van een onderneming te beoordelen. Niet alle uitgaven van de onderneming worden
in de standaardkostprijs van de onderneming opgenomen. Verspillingen worden bv. rechtstreeks ten
laste van het resultaat gebracht. Rationele capaciteit is de productiecapaciteit van de machine. Het
verschil tussen de rationele capaciteit en de normale productie noemen we rationele overcapaciteit.
(voorbeeld 5.3 blz. 215)
De Standaardkostprijs van een product is gelijk aan de gemiddelde toegestane kosten per product.
Dit gemiddelde wordt berekend door de toegestane kosten bij een normale productie te delen door
de normale productie. Voor formule blz. 217. + voorbeeld blz. 218. Bij de delingscalculatie worden
de totale productiekosten door de totale (normale) productie om de fabricagekostprijs te berekenen.
De delingscalculatie is alleen toepasbaar als er sprake is van één homogeen product.
Bedrijfseconomie voor het besturen van organisaties
Samenvatting H5 & H6
Bart Scholing
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 5 Kostprijsberekening…………….…………………………………………………………………………………………2
Hoofdstuk 6 Integralekostprijsmethode en variabelekostencalculatie ………………………………………………4
School Hanzehogeschool Groningen, University of Applied Sciences
Studie Technische Bedrijfskunde
Vak Financieel Management (Leerjaar 1, Thema 4)
Titel Bedrijfseconomie voor het besturen van organisaties (7 e druk)
Auteur A.W.W. Heezen
ISBN 9789001900083
Legenda
- Begrippen worden in het bolt weergegeven
- Synoniemen van een begrip worden schuin weergegeven
- (Aanvullende informatie wordt tussen haakjes weergegeven)
- Opsommingen worden weergegeven met streepjes (-)
,Hoofdstuk 5 Kostprijsberekening
5.1 Kostprijs en markt
Een goede kostprijsberekening is belangrijk voor het stellen van een redelijke prijs voor de
dienstverlening (voor een goede marge en anders klanten mogelijk naar alternatieve bedrijven). Bij
producten met een vaste verkoopprijs (bv. tarwe) zal de laagste kostprijs, de meeste winst opleveren.
5.2 Variabele en vaste kosten
5.2.1 Variabele kosten
Variabele kosten zijn kosten die niet veranderen ten gevolge van een verandering in de
bedrijfsdrukte (zolang de bedrijfsdrukte (de mate waarin de organisatie gebruik maakt van de
beschikbare capaciteit) binnen een bepaald gebied blijft) onder te verdelen in:
- Proportioneel variabele kosten zijn kosten waarbij de variabele kosten per eenheid gelijk
zijn, ongeacht de bedrijfsdrukte (recht evenredig verband, bv grondstoffen)
- Progressief stijgende variabele kosten zijn kosten waarbij de variabele kosten per eenheid
toenemen, naarmate de bedrijfsdrukte toeneemt (bv. extra kosten bij overwerken)
- Degressief stijgende variabele kosten zijn kosten waarbij de variabele kosten per eenheid
afnemen naar mate de bedrijfsdrukte toeneemt (bv. bij schaalvoordelen)
Figuur 5.1, 5.2 en 5.3
Variabele kosten kunnen ook trapsgewijs veranderen. Dit zijn kosten waarbij de toenamen van de
variabele kosten getrapt (met kleine sprongen) stijgen ten gevolge van een toename van de
productie. Figuur 5.4
5.2.2 Vaste kosten
Vaste kosten (constante kosten) zijn kosten die niet veranderen ten gevolge van een verandering in
de bedrijfsdrukte (zolang de bedrijfsdrukte binnen een bepaald gebied blijft, bv. huisvesting)
Voor het bepalen van de hoogte van de vaste kosten, wordt er gekeken naar het relevante
productiegebied (het productiegebied waarbinnen de werkelijke productie van een onderneming
zich in de regel bevindt). Uitbreiding van de productiecapaciteit zou bv. kunnen leiden tot een stijging
van de vaste kosten.
5.2.3 Gemengde kosten
Gemengde kosten zijn kosten die voor een deel uit vaste kosten en voor een deel uit variabele
kosten bestaan bv. elektriciteit (hebben een vast tarief, maar wordt bepaalt op omvang
elektriciteitsverbruik
, 5.3 Integrale kostprijs
Indien de kostprijs van een product wordt berekend, moeten daarin zowel de vaste als de variabele
kosten worden opgenomen de integrale kostprijs.
5.3.1 Kostprijsberekening bij een dienstverlenende organisatie
Bij zakelijke dienstverlening worden geen concrete producten maar diensten aan de cliënten
geleverd. Het overgrote gedeelte van ‘het product’ bestaat uit geleverde uren. Urenregistratie is de
basis voor de facturering aan de cliënt, de uitbetaling van lonen en de managementinformatie.
Kostprijsberekening Flynth (voorbeeld boek blz. 208)
1. Kan de medewerker alle werkzaamheden uitvoeren of is specialisatie?
2. Kunnen alle uren gedeclareerd worden aan cliënten
a. Totale uren bestaan uit de directe uren, gewerkte uren en afwezige uren, deze
moeten in het uurtarief worden verrekend
3. Kunnen alle werkzaamheden op uur basis worden gefactureerd of worden er ook vaste
prijsafspraken gemaakt?
4. Waaruit bestaan de kosten van de dienstverlening?
5. Hoe wordt de kostprijs van een direct uur van een medewerker vastgesteld?
6. Hoe wordt het uurtarief dat aan de cliënt in rekening wordt gebracht, vastgesteld?
5.3.2 Normale en werkelijke productie
Kostprijs kan worden berekend door de integrale kosten te delen door de werkelijke
productieomvang (voorbeeld blz. 213). Hoge productie lage vaste kosten per eenheid lage
kostprijs. Lage productie hoge vaste kosten per eenheid hoge kostprijs.
De normale bezetting (normale productie) een bedrijf (of bedrijfsonderdeel) is de gemiddelde
productieomvang gedurende een aantal toekomstige jaren.
5.3.3 Standaardkosten
De standaardkostprijs wordt gebruikt om onder andere de doelmatigheid van het productie- en
verkoopproces van een onderneming te beoordelen. Niet alle uitgaven van de onderneming worden
in de standaardkostprijs van de onderneming opgenomen. Verspillingen worden bv. rechtstreeks ten
laste van het resultaat gebracht. Rationele capaciteit is de productiecapaciteit van de machine. Het
verschil tussen de rationele capaciteit en de normale productie noemen we rationele overcapaciteit.
(voorbeeld 5.3 blz. 215)
De Standaardkostprijs van een product is gelijk aan de gemiddelde toegestane kosten per product.
Dit gemiddelde wordt berekend door de toegestane kosten bij een normale productie te delen door
de normale productie. Voor formule blz. 217. + voorbeeld blz. 218. Bij de delingscalculatie worden
de totale productiekosten door de totale (normale) productie om de fabricagekostprijs te berekenen.
De delingscalculatie is alleen toepasbaar als er sprake is van één homogeen product.
