Hoofdstuk 1 – Bijzondere opdrachten
1.1 Wat is een bijzondere opdracht?
Bijzondere opdrachten zijn alle andere opdrachten dan opdrachten inzake
jaarrekeningcontroles, beoordelingsopdrachten of samenstellingsopdrach-
ten.
1.2 Wat zijn de vijf criteria waaraan een assuranceopdracht moet
voldoen?
De vijf criteria voor een assuranceopdracht zijn opgenomen in het stra-
mien:
• de betrokkenheid van drie partijen namelijk een accountant, een ve-
rantwoordelijke partij en de beoogde gebruikers
• een geschikt onderzoeksobject
• geschikte criteria
• voldoende en geschikte assuranceinformatie
• een schriftelijk assurancerapport in de vorm die passend is voor een
opdracht met een redelijke mate dan wel een beperkte mate van zeker-
heid
1.3 Noem twee bijzondere opdrachten die geen assuranceopdracht
zijn.
Dit zijn de aan assurance verwante opdrachten: verrichten van specifiek
overeengekomen werkzaamheden (Standaard 4400N) en samenstel-
lingsopdrachten (4410). Ook de transactiegerelateerde adviesdiensten
(Standaard 5500N) en de zuivere adviesopdrachten zijn geen assuranceop-
drachten.
1.4 Aan welke regelgeving moet de accountant voldoen als sprake is
van een zuivere adviesopdracht?
Bij deze opdrachten is de accountant alleen gebonden aan de Verordening
gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA) en mogelijk de Verordening
inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO)
als hij ook een controleopdracht uitvoert bij dezelfde klant.
1.5 Geef het verschil in werkzaamheden tussen een controleopdracht
en een beoordelingsopdracht.
Bij een controleopdracht zijn de werkzaamheden gericht op het verkrijgen
van een redelijke mate van zekerheid en bij een beoordelingsopdracht op
het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid. Dit betekent dat de
omvang en aard van werkzaamheden minder uitgebreid en diepgaand is.
Onder andere beoordeelt de accountant bij een beoordelingsopdracht al-
leen de opzet en bestaan van interne beheersingsmaatregelen, maar toetst
Bijzondere opdrachten | 1
, de accountant bij een beoordelingsopdracht niet of deze ook in continuïteit
werken.
1.6 Zijn opdrachten gericht op werkzaamheden inzake historische
financiële informatie altijd als assuranceopdrachten aan te merken?
Nee, dat hoeft niet. Het is afhankelijk van de gevraagde mate van zeker-
heid van de opdrachtgever. Een samenstellingsopdracht gaat bijvoorbeeld
over historische financiële informatie, maar de accountant verstrekt geen
zekerheid en dus is de opdracht niet aan te merken als een assuranceop-
dracht.
1.7 Met welke tendenties moet de accountant rekening houden bij een
kredietbeoordelingsonderzoek waarbij de accountant de prognoses
van de onderneming beoordeelt ten behoeve van de bank?
De aanwezige belangen van de opdrachtgever zijn bepalend voor de ten-
denties in het onderzoeksobject. In dit geval zal de opdrachtgever mogelijk
de verwachtingen over resultaten, omzet en solvabiliteit te rooskleurig
willen voorstellen.
1.8 Onder welke voorwaarden kan de accountant externe deskundigen
inschakelen bij de werkzaamheden in het kader van een bijzondere
opdracht?
De voorwaarden zijn dat de externe deskundige over de benodigde compe-
tentie (niveau van deskundigheid), capaciteiten en objectiviteit beschikt die
noodzakelijk zijn voor de opdrachtuitoefening.
1.9 Noem vier verschillende soorten rapportages die de accountant kan
verstrekken na voltooiing van zijn bijzondere opdracht.
• Controleverklaring
• Beoordelingsverklaring
• Assurancerapport
• Onderzoeksrapport
• Rapport van feitelijke bevindingen
• Samenstellingsverklaring
• Adviesrapport
1.10 Als bij een bijzondere opdracht sprake is van een schriftelijke
rapportage aan de opdrachtgever, hoe kan de accountant dan
met het oog op zijn vertrouwelijkheid (geheimhoudingsplicht)
voorkomen dat partijen buiten de doelgroep ongevraagd
kennisnemen van de rapportage?
Dan kan de accountant een bepaling opnemen in het assurancerapport dat
het gebruik ervan beperkt is tot die gebruikers en/of tot dat doel (‘beperkte
verspreidingskring’).
Bijzondere opdrachten | 2
, Hoofdstuk 2 – Controle beginbalans
– Standaard 510
2.1 Wat is het doel van de controle van de beginbalans in het kader van
de eerste jaarrekeningcontrole?
Het doel van de controle van de beginbalans is om de beginpositie van de
activa en passiva duidelijk te krijgen en daarmee impliciet de afgrenzing
van het resultaat tussen voorgaand boekjaar en eerste controlejaar. De be-
ginbalans geldt als uitgangspunt voor de controle van de jaarrekening van
het daaropvolgende boekjaar.
2.2 Wat zijn de controlerichtingen bij de controle van de beginbalans?
Uitgaande van het vastellen van de minimumpositie van het verantwoorde
eigen vermogen zijn de controlerichtingen juistheid (positieve controlerich-
ting) voor de activa en volledigheid (negatieve controlerichting) voor de
passiva. Afhankelijk van aanwezige tendenties of bijzondere omstandighe-
den, vast te stellen middels risicoanalyse, kunnen andere controlerichting-
en noodzakelijk zijn.
2.3 Waarom heeft het de voorkeur dat als alleen de beginbalans wordt
gecontroleerd, het resultaat als onderdeel van het (ongedeeld)
eigen vermogen wordt opgenomen in de balans?
In de periode vòòr de beginbalans is geen controle uitgevoerd, derhalve
kan er geen assurance worden gegeven bij het resultaat uit die periode.
2.4 Welke werkzaamheden moet de accountant minimaal
verrichten bij controle van de beginbalans als startpunt voor de
jaarrekeningcontrole (vorig boekjaar is niet gecontroleerd)?
In algemene zin vind je het antwoord op deze vraag terug in paragraaf
Werkzaamheden van dit hoofdstuk.
Omdat de aandacht voor de interne beheersing tijdens de niet-controle-
plichtige periode vaak beperkt is, voert de accountant vooral gegevensge-
richte werkzaamheden uit.
De werkzaamheden ten aanzien van de beginsaldi bestaan minimaal uit:
a. het opvragen en kennisnemen van de jaarrekening van het voorgaande
jaar inclusief de eventuele controleverklaring van de voorgaande ac-
countant
b. controle of de beginsaldi overeenkomen met de eindsaldi van voorgaand
jaar en of eventueel vergelijkende cijfers overeenkomen met het finan-
ciële overzicht van vorig jaar
c. vaststellen of de beginsaldi volgens passende grondslagen voor finan-
Controle beginbalans – Standaard 510 | 3
, ciële verslaggeving zijn opgesteld (bijvoorbeeld RJ of IFRS) en wijzi-
gingen hierin passend zijn verwerkt en toegelicht
d. uitvoeren van werkzaamheden in het lopende boekjaar om controlein-
formatie over de beginbalans te krijgen; een voorbeeld hiervan is afloo-
pcontrole in het lopende boekjaar om inzicht te krijgen in de waardering
van de post debiteuren in de beginbalans
e. uitvoeren van specifieke controlewerkzaamheden om controle-informa-
tie over de beginbalans te verkrijgen, zoals uitgebreide cijferanalyses en
detailcontroles (zie voorbeeld Detailcontroles). Deze cijferanalyses zijn
met name noodzakelijk als de opdracht tot controle na de datum van
de beginbalans is ontvangen. Bij voorraden worden, indien mogelijk, de
voorraden op het moment van opdrachtacceptatie geïnventariseerd en
vervolgens met behulp van verbandscontroles teruggerekend naar de
datum waarop de beginbalans betrekking heeft.
2.5 Welke werkzaamheden verricht de accountant ten aanzien van
de beginbalans als de jaarrekening vorig jaar door een andere
accountant is gecontroleerd?
De accountant start met de evaluatie van de onafhankelijkheid van de
vorige accountant. De accountant kan controle-informatie verkrijgen door
de werkdocumenten van de vorige accountant te evalueren. Wanneer de
vorige accountant een ander dan een goedkeurend oordeel heeft gegeven
bij de jaarrekening, dient de accountant te onderzoeken of de omstandig-
heden die tot dat andere oordeel hebben geleid nog steeds van belang zijn
voor de jaarrekening over het huidige boekjaar. In dat geval moet de ac-
countant zijn oordeel over het huidige boekjaar aanpassen. In de paragraaf
inzake overige aangelegenheden vermeldt de huidige accountant in ieder
geval dat de jaarrekening over het voorgaande boekjaar door een andere
accountant is gecontroleerd. Tevens wordt het soort oordeel van de vorige
accountant vermeld inclusief de reden waarom tot een ander dan goedkeu-
rend oordeel is gekomen.
2.6 Geef enkele voorbeelden van de wijze waarop de accountant activa
op volledigheid controleert.
Bijvoorbeeld door middel van verbandscontroles. Hij kan daartoe verban-
den leggen tussen afschrijvingskosten en de activea waar deze betrekking
op hebben. Andere voorbeelden zijn de verbanden tussen rentebaten en
leningen u/g of die tussen leningen en andere soorten financiering (bijvoor-
beeld financial lease) en de activa waarop deze betrekking hebben.
2.7 Geef enkele voorbeelden van andere bijzondere opdrachten waarbij
de accountant de balans controleert, vergelijkbaar met de controle
van de beginbalans.
Voorbeelden (kunnen) zijn:
• de balans op enig moment, ter verkrijging van financiering
Controle beginbalans – Standaard 510 | 4
1.1 Wat is een bijzondere opdracht?
Bijzondere opdrachten zijn alle andere opdrachten dan opdrachten inzake
jaarrekeningcontroles, beoordelingsopdrachten of samenstellingsopdrach-
ten.
1.2 Wat zijn de vijf criteria waaraan een assuranceopdracht moet
voldoen?
De vijf criteria voor een assuranceopdracht zijn opgenomen in het stra-
mien:
• de betrokkenheid van drie partijen namelijk een accountant, een ve-
rantwoordelijke partij en de beoogde gebruikers
• een geschikt onderzoeksobject
• geschikte criteria
• voldoende en geschikte assuranceinformatie
• een schriftelijk assurancerapport in de vorm die passend is voor een
opdracht met een redelijke mate dan wel een beperkte mate van zeker-
heid
1.3 Noem twee bijzondere opdrachten die geen assuranceopdracht
zijn.
Dit zijn de aan assurance verwante opdrachten: verrichten van specifiek
overeengekomen werkzaamheden (Standaard 4400N) en samenstel-
lingsopdrachten (4410). Ook de transactiegerelateerde adviesdiensten
(Standaard 5500N) en de zuivere adviesopdrachten zijn geen assuranceop-
drachten.
1.4 Aan welke regelgeving moet de accountant voldoen als sprake is
van een zuivere adviesopdracht?
Bij deze opdrachten is de accountant alleen gebonden aan de Verordening
gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA) en mogelijk de Verordening
inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO)
als hij ook een controleopdracht uitvoert bij dezelfde klant.
1.5 Geef het verschil in werkzaamheden tussen een controleopdracht
en een beoordelingsopdracht.
Bij een controleopdracht zijn de werkzaamheden gericht op het verkrijgen
van een redelijke mate van zekerheid en bij een beoordelingsopdracht op
het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid. Dit betekent dat de
omvang en aard van werkzaamheden minder uitgebreid en diepgaand is.
Onder andere beoordeelt de accountant bij een beoordelingsopdracht al-
leen de opzet en bestaan van interne beheersingsmaatregelen, maar toetst
Bijzondere opdrachten | 1
, de accountant bij een beoordelingsopdracht niet of deze ook in continuïteit
werken.
1.6 Zijn opdrachten gericht op werkzaamheden inzake historische
financiële informatie altijd als assuranceopdrachten aan te merken?
Nee, dat hoeft niet. Het is afhankelijk van de gevraagde mate van zeker-
heid van de opdrachtgever. Een samenstellingsopdracht gaat bijvoorbeeld
over historische financiële informatie, maar de accountant verstrekt geen
zekerheid en dus is de opdracht niet aan te merken als een assuranceop-
dracht.
1.7 Met welke tendenties moet de accountant rekening houden bij een
kredietbeoordelingsonderzoek waarbij de accountant de prognoses
van de onderneming beoordeelt ten behoeve van de bank?
De aanwezige belangen van de opdrachtgever zijn bepalend voor de ten-
denties in het onderzoeksobject. In dit geval zal de opdrachtgever mogelijk
de verwachtingen over resultaten, omzet en solvabiliteit te rooskleurig
willen voorstellen.
1.8 Onder welke voorwaarden kan de accountant externe deskundigen
inschakelen bij de werkzaamheden in het kader van een bijzondere
opdracht?
De voorwaarden zijn dat de externe deskundige over de benodigde compe-
tentie (niveau van deskundigheid), capaciteiten en objectiviteit beschikt die
noodzakelijk zijn voor de opdrachtuitoefening.
1.9 Noem vier verschillende soorten rapportages die de accountant kan
verstrekken na voltooiing van zijn bijzondere opdracht.
• Controleverklaring
• Beoordelingsverklaring
• Assurancerapport
• Onderzoeksrapport
• Rapport van feitelijke bevindingen
• Samenstellingsverklaring
• Adviesrapport
1.10 Als bij een bijzondere opdracht sprake is van een schriftelijke
rapportage aan de opdrachtgever, hoe kan de accountant dan
met het oog op zijn vertrouwelijkheid (geheimhoudingsplicht)
voorkomen dat partijen buiten de doelgroep ongevraagd
kennisnemen van de rapportage?
Dan kan de accountant een bepaling opnemen in het assurancerapport dat
het gebruik ervan beperkt is tot die gebruikers en/of tot dat doel (‘beperkte
verspreidingskring’).
Bijzondere opdrachten | 2
, Hoofdstuk 2 – Controle beginbalans
– Standaard 510
2.1 Wat is het doel van de controle van de beginbalans in het kader van
de eerste jaarrekeningcontrole?
Het doel van de controle van de beginbalans is om de beginpositie van de
activa en passiva duidelijk te krijgen en daarmee impliciet de afgrenzing
van het resultaat tussen voorgaand boekjaar en eerste controlejaar. De be-
ginbalans geldt als uitgangspunt voor de controle van de jaarrekening van
het daaropvolgende boekjaar.
2.2 Wat zijn de controlerichtingen bij de controle van de beginbalans?
Uitgaande van het vastellen van de minimumpositie van het verantwoorde
eigen vermogen zijn de controlerichtingen juistheid (positieve controlerich-
ting) voor de activa en volledigheid (negatieve controlerichting) voor de
passiva. Afhankelijk van aanwezige tendenties of bijzondere omstandighe-
den, vast te stellen middels risicoanalyse, kunnen andere controlerichting-
en noodzakelijk zijn.
2.3 Waarom heeft het de voorkeur dat als alleen de beginbalans wordt
gecontroleerd, het resultaat als onderdeel van het (ongedeeld)
eigen vermogen wordt opgenomen in de balans?
In de periode vòòr de beginbalans is geen controle uitgevoerd, derhalve
kan er geen assurance worden gegeven bij het resultaat uit die periode.
2.4 Welke werkzaamheden moet de accountant minimaal
verrichten bij controle van de beginbalans als startpunt voor de
jaarrekeningcontrole (vorig boekjaar is niet gecontroleerd)?
In algemene zin vind je het antwoord op deze vraag terug in paragraaf
Werkzaamheden van dit hoofdstuk.
Omdat de aandacht voor de interne beheersing tijdens de niet-controle-
plichtige periode vaak beperkt is, voert de accountant vooral gegevensge-
richte werkzaamheden uit.
De werkzaamheden ten aanzien van de beginsaldi bestaan minimaal uit:
a. het opvragen en kennisnemen van de jaarrekening van het voorgaande
jaar inclusief de eventuele controleverklaring van de voorgaande ac-
countant
b. controle of de beginsaldi overeenkomen met de eindsaldi van voorgaand
jaar en of eventueel vergelijkende cijfers overeenkomen met het finan-
ciële overzicht van vorig jaar
c. vaststellen of de beginsaldi volgens passende grondslagen voor finan-
Controle beginbalans – Standaard 510 | 3
, ciële verslaggeving zijn opgesteld (bijvoorbeeld RJ of IFRS) en wijzi-
gingen hierin passend zijn verwerkt en toegelicht
d. uitvoeren van werkzaamheden in het lopende boekjaar om controlein-
formatie over de beginbalans te krijgen; een voorbeeld hiervan is afloo-
pcontrole in het lopende boekjaar om inzicht te krijgen in de waardering
van de post debiteuren in de beginbalans
e. uitvoeren van specifieke controlewerkzaamheden om controle-informa-
tie over de beginbalans te verkrijgen, zoals uitgebreide cijferanalyses en
detailcontroles (zie voorbeeld Detailcontroles). Deze cijferanalyses zijn
met name noodzakelijk als de opdracht tot controle na de datum van
de beginbalans is ontvangen. Bij voorraden worden, indien mogelijk, de
voorraden op het moment van opdrachtacceptatie geïnventariseerd en
vervolgens met behulp van verbandscontroles teruggerekend naar de
datum waarop de beginbalans betrekking heeft.
2.5 Welke werkzaamheden verricht de accountant ten aanzien van
de beginbalans als de jaarrekening vorig jaar door een andere
accountant is gecontroleerd?
De accountant start met de evaluatie van de onafhankelijkheid van de
vorige accountant. De accountant kan controle-informatie verkrijgen door
de werkdocumenten van de vorige accountant te evalueren. Wanneer de
vorige accountant een ander dan een goedkeurend oordeel heeft gegeven
bij de jaarrekening, dient de accountant te onderzoeken of de omstandig-
heden die tot dat andere oordeel hebben geleid nog steeds van belang zijn
voor de jaarrekening over het huidige boekjaar. In dat geval moet de ac-
countant zijn oordeel over het huidige boekjaar aanpassen. In de paragraaf
inzake overige aangelegenheden vermeldt de huidige accountant in ieder
geval dat de jaarrekening over het voorgaande boekjaar door een andere
accountant is gecontroleerd. Tevens wordt het soort oordeel van de vorige
accountant vermeld inclusief de reden waarom tot een ander dan goedkeu-
rend oordeel is gekomen.
2.6 Geef enkele voorbeelden van de wijze waarop de accountant activa
op volledigheid controleert.
Bijvoorbeeld door middel van verbandscontroles. Hij kan daartoe verban-
den leggen tussen afschrijvingskosten en de activea waar deze betrekking
op hebben. Andere voorbeelden zijn de verbanden tussen rentebaten en
leningen u/g of die tussen leningen en andere soorten financiering (bijvoor-
beeld financial lease) en de activa waarop deze betrekking hebben.
2.7 Geef enkele voorbeelden van andere bijzondere opdrachten waarbij
de accountant de balans controleert, vergelijkbaar met de controle
van de beginbalans.
Voorbeelden (kunnen) zijn:
• de balans op enig moment, ter verkrijging van financiering
Controle beginbalans – Standaard 510 | 4
