Week 1-8 Strafrecht Werkgroepuitwerkingen en
Casusanalyses
Straf(proces)recht (Radboud Universiteit Nijmegen)
2025/2026.
,Week 1
C
Liberalisme Communitarism Functionalisme
e
Algemeen Individuele Gemeenschap, Orde, stabiliteit,
vrijheid, solidariteit, systeem,
autonomie, gemeenschappe maatschappelijk
rechten, lijk belang, niet e functies,
minimale rationeel, effectiviteit en
overheidsbemoe meerderheidsop efficiëntie,
ienis, klassieke vatting, strafrecht moet
rechten, democratie, nut hebben,
rechtstaatgedac moreel wetenschappelij
hte, rationeel, ke onderzoeken,
ultimum
remedium,
Materieel recht Focus op daad Immmoraliteitso Preventie,
(delict), ordeel, maatschappelijk
zichtbare gemeenschap e orde,
schade aan normen, efficiëntie,
derden, collectieve symbolische
grondrechten verantwoordelijk straffen,
heid, handhaving,
veranderingen bewijs,
zorgen voor efficiëntie en
andere effectiviteit.
opvatting over
strafwaardigheid
,
Formeel recht Rechtszekerheid Democratiegeda Efficiëntie,
en chte, functionele
Opsporingsbevo rechtsgelijkheid, contextafhankeli orde, controle,
egdheden proportionaliteit, jk, herstel, OM betrouwbaar
rechtsbeschermi vervolgt, bewijs, kostbaar
ng, waarborgen, opvatting
samenleving
(moreel),
Sanctierecht Proportionele Strafwaardighei Preventie,
straf, individuele d aan stabiliteit,
verantwoordelijk veranderingen sociale controle,
heid, vergelding, onderhevig, ten uitvoer
immoraliteit, leggen kostbaar.
D
, 1 Het moet een menselijke gedraging (daadstrafrechtbeginsel) zijn, het
moet vallen onder een wettelijke delictsomschrijving (legaliteitsbeginsel),
het moet wederrechtelijk (wederrechtelijkheidsbeginsel) (in strijd met het
recht) zijn en moet verwijtbaar zijn (het moet de dader te verwijten vallen,
schuld dus eigenlijk, schuldbeginsel.). Gedachten en dieren vallen buiten
een menselijke gedraging.
2 bestanddelen zijn de onderdelen van een delictomschrijving. Deze
moeten bewezen worden. De elementen zijn voorwaarden voor
strafbaarheidsstellinig, als aan de bestanddelen is voldaan wordt er
geacht dat de elementen ook zijn vervuld, deze hoeven dus niet apart
bewezen te worden. Wederrechtelijkheid vervalt bij een
rechtvaardigingsgrond. Verwijtbaarheid kan vervallen als er een
schulduitsluitingsgrond is. Er kan wel een maatregel worden opgelegd als
iemand bijv ontoerekenbaar is.
3 Bescherming van de samenleving, het afschrikken van burgers om dit
gedrag te voorkomen door het opleggen van een straf, vergelding, zodat
de dader het niet nog eens doet. Leedtoevoeging
4
Functie van verschillende invalshoeken; meerdere visies op straffen.
Liberalisme; De bescherming van klassieke vrijheidsrechten van
individuele burgers tegen inbreuken door de overheid.
Communitarisme; Biedt een visie op de rol en functie van het strafrecht,
die is gebaseerd op een visie van burgerschap. Gemeenschap speelt een
belangrijke rol, zelfde rol als individu.
functionalisme; Praktische grenzen centraal in het functionalisme.
Strafrecht is een van de middelen van de overheid.
5 Het strafrecht heeft een symbolische functie omdat het normen en
waarden in de samenleving bevestigt en communiceert wat als
onacceptabel gedrag wordt gezien. Door strafrechtelijk op te treden tegen
bepaalde gedragingen, geeft de overheid een signaal af over wat
belangrijk wordt gevonden en welke gedragingen niet worden
getolereerd.
6 Dat onderscheid is vaak lastig te maken, omdat strafrecht
normbevestigend kan zijn, maar dat geldt bijv ook in het bestuursrecht.
Ook zijn sommige gedragingen zowel civielrechtelijk alss stafrechtelijke
Casusanalyses
Straf(proces)recht (Radboud Universiteit Nijmegen)
2025/2026.
,Week 1
C
Liberalisme Communitarism Functionalisme
e
Algemeen Individuele Gemeenschap, Orde, stabiliteit,
vrijheid, solidariteit, systeem,
autonomie, gemeenschappe maatschappelijk
rechten, lijk belang, niet e functies,
minimale rationeel, effectiviteit en
overheidsbemoe meerderheidsop efficiëntie,
ienis, klassieke vatting, strafrecht moet
rechten, democratie, nut hebben,
rechtstaatgedac moreel wetenschappelij
hte, rationeel, ke onderzoeken,
ultimum
remedium,
Materieel recht Focus op daad Immmoraliteitso Preventie,
(delict), ordeel, maatschappelijk
zichtbare gemeenschap e orde,
schade aan normen, efficiëntie,
derden, collectieve symbolische
grondrechten verantwoordelijk straffen,
heid, handhaving,
veranderingen bewijs,
zorgen voor efficiëntie en
andere effectiviteit.
opvatting over
strafwaardigheid
,
Formeel recht Rechtszekerheid Democratiegeda Efficiëntie,
en chte, functionele
Opsporingsbevo rechtsgelijkheid, contextafhankeli orde, controle,
egdheden proportionaliteit, jk, herstel, OM betrouwbaar
rechtsbeschermi vervolgt, bewijs, kostbaar
ng, waarborgen, opvatting
samenleving
(moreel),
Sanctierecht Proportionele Strafwaardighei Preventie,
straf, individuele d aan stabiliteit,
verantwoordelijk veranderingen sociale controle,
heid, vergelding, onderhevig, ten uitvoer
immoraliteit, leggen kostbaar.
D
, 1 Het moet een menselijke gedraging (daadstrafrechtbeginsel) zijn, het
moet vallen onder een wettelijke delictsomschrijving (legaliteitsbeginsel),
het moet wederrechtelijk (wederrechtelijkheidsbeginsel) (in strijd met het
recht) zijn en moet verwijtbaar zijn (het moet de dader te verwijten vallen,
schuld dus eigenlijk, schuldbeginsel.). Gedachten en dieren vallen buiten
een menselijke gedraging.
2 bestanddelen zijn de onderdelen van een delictomschrijving. Deze
moeten bewezen worden. De elementen zijn voorwaarden voor
strafbaarheidsstellinig, als aan de bestanddelen is voldaan wordt er
geacht dat de elementen ook zijn vervuld, deze hoeven dus niet apart
bewezen te worden. Wederrechtelijkheid vervalt bij een
rechtvaardigingsgrond. Verwijtbaarheid kan vervallen als er een
schulduitsluitingsgrond is. Er kan wel een maatregel worden opgelegd als
iemand bijv ontoerekenbaar is.
3 Bescherming van de samenleving, het afschrikken van burgers om dit
gedrag te voorkomen door het opleggen van een straf, vergelding, zodat
de dader het niet nog eens doet. Leedtoevoeging
4
Functie van verschillende invalshoeken; meerdere visies op straffen.
Liberalisme; De bescherming van klassieke vrijheidsrechten van
individuele burgers tegen inbreuken door de overheid.
Communitarisme; Biedt een visie op de rol en functie van het strafrecht,
die is gebaseerd op een visie van burgerschap. Gemeenschap speelt een
belangrijke rol, zelfde rol als individu.
functionalisme; Praktische grenzen centraal in het functionalisme.
Strafrecht is een van de middelen van de overheid.
5 Het strafrecht heeft een symbolische functie omdat het normen en
waarden in de samenleving bevestigt en communiceert wat als
onacceptabel gedrag wordt gezien. Door strafrechtelijk op te treden tegen
bepaalde gedragingen, geeft de overheid een signaal af over wat
belangrijk wordt gevonden en welke gedragingen niet worden
getolereerd.
6 Dat onderscheid is vaak lastig te maken, omdat strafrecht
normbevestigend kan zijn, maar dat geldt bijv ook in het bestuursrecht.
Ook zijn sommige gedragingen zowel civielrechtelijk alss stafrechtelijke
