humor kapot
“Kan ik hier tegenwoordig wel grappen over maken?”, is een gedachte die we hedendaags
steeds meer hebben. Een paar jaar geleden konden we grapjes maken zonder dat iemand
zich meteen gekwetst of bedreigd voelde. Tegenwoordig gaat dat anders: je wordt als het
ware ‘gecanceld’. Het concept van iemand ‘cancelen’ komt voort uit de cancelcultuur, een
fenomeen waarbij mensen zich publiekelijk uitspreken tegen, kritiek leveren op, of zelfs
boycotten van individuen die vermeend immoreel gedrag hebben vertoond. Het kan
variëren van uitspraken die als beledigend worden beschouwd tot daden die als
onaanvaardbaar worden beschouwd. Steeds meer mensen zijn gevoeliger geworden en
tolereren geen grapjes of opmerkingen die gemaakt worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan
grapjes over hun afkomst of cultuur. Dit wordt beschouwd als onbeschoft en onacceptabel.
Hoewel hier eerder nooit sprake van is geweest. Destijds konden we er met z’n allen om
lachen en verbond humor mensen met elkaar. Het is zonde dat we niet meer onderling
grapjes over elkaar kunnen maken. ‘Woke cancel culture’ maakt humor kapot.
Cancelcultuur legt vaak de nadruk op letterlijke interpretaties, waardoor subtiele vormen
van humor, zoals satire en ironie, verloren kunnen gaan. Steeds meer mensen voelen zich
persoonlijk aangevallen (DPG Media Privacy Gate, z.d.). Een grap die bedoeld is om mensen
met elkaar te verbinden, wordt opgevat als iets dat mensen niet van elkaar mogen
accepteren. Het wordt in slecht daglicht gezet, met de bedoeling dat mensen rekening
moeten houden met waar ze wel en niet grappen over mogen maken. Zo wordt er dus een
bepaalde grens gelegd en daarmee is humor niet meer iets spontaans en wordt het meer
‘vals’. Satire is een krachtige vorm van humor die vaak wordt gebruikt om maatschappelijke
misstanden aan de kaak te stellen. Echter, in een cultuur die gevoelig is voor directe
interpretaties, bestaat het risico dat satirische elementen verkeerd begrepen worden. Het
doel is niet om letterlijk te beschuldigen, maar eerder om de absurditeit van bepaalde
situaties bloot te leggen. Wanneer deze vorm van humor wordt blootgesteld aan een
cancelcultuur, bestaat het risico dat mensen bepaalde uitspraken of contexten uit hun
verband halen, zonder de onderliggende boodschap te begrijpen.
Cancelcultuur kan het creatieve proces belemmeren doordat komieken en entertainers bang
worden om controversiële of grensverleggende grappen te maken. Dit kan leiden tot
zelfcensuur uit angst voor negatieve repercussies. Humor staat zo onder druk door
toegenomen zelfcensuur (DPG Media Privacy Gate, z.d.). Een van de kritiekpunten op woke
cancel culture is het potentieel beperken van de vrijheid van meningsuiting. Terwijl de
intentie van cancelen vaak is om sociale rechtvaardigheid te bevorderen en kwetsende
uitspraken te ontmoedigen, kan het resulteren in een klimaat waarin mensen terughoudend
worden om controversiële ideeën te uiten, zelfs als deze van waarde kunnen zijn voor het
debat. In een samenleving waarin cancelcultuur wijdverbreid is, kunnen individuen aarzelen
om hun ware mening te uiten uit angst voor repercussies, zoals publieke vernedering, verlies
van werk of sociale isolatie. Dit kan leiden tot zelfcensuur, waarbij mensen afzien van het
delen van oprechte opvattingen, zelfs als deze in overeenstemming zijn met de vrijheid van
meningsuiting.