Vervlochten geschiedenissen, gespleten identiteiten
Een analyse van de relatie van zwarte vrouwen in de westerse wereld met hun natuurlijke haar
door de lens van Judith Butler en William Edward Burghardt Du Bois
Naam: Lisa van der Neut
Studentnummer: 15131939
Werkgroep: 11
Opdracht: Eindessay
Docent: R.J. Den Boon
Datum: 22-12-2024
Aantal woorden: 3089
1
, Inleiding
In 2018 ontstond er online veel ophef naar aanleiding van een uitspraak van kapperseigenaar
Ad Peters in het RTL4 programma “Bubbels en Gloss” (Koerhuis, 2018). Wanneer er wordt
gesproken over het haar van een model dat in de uitzending geknipt wordt en erg opkrult
wanneer het nat is, deelt een van de tafelgasten dat haar natuurlijke haar een vergelijkbaar
krulpatroon heeft, maar dat zij het stijlt.1 Peters reageert hier vervolgens op met: "Ja, je wil er
natuurlijk niet altijd bijlopen als een bosn*ger". Het publiek lacht luidkeels om deze
opmerking. Eerder in het programma liet Peters zich ook al negatief uit over het natuurlijke
haar van zwarte vrouwen door het te omschrijven als “lastig, n*geroïde haar waar je weinig
mee kan”. Deze uitspraak van Peters illustreert niet enkel het alledaagse racisme waar zwarte
vrouwen mee te maken krijgen, maar ook de kritiek op hun natuurlijke haartextuur en de
maatschappelijke druk om te conformeren aan het Eurocentrische schoonheidsideaal waar
natuurlijk haar2 niet aan voldoet (Essed, 1991; Mbilishaka & Hudlin, 2023). In dit essay
worden daarom de historische en hedendaagse dimensies van de relatie van zwarte vrouwen
met hun natuurlijke haar verkend aan de hand van de volgende hoofdvraag: Hoe wordt de
relatie van zwarte vrouwen met hun natuurlijke haar beïnvloed door sociaal-culturele
structuren in de Westerse wereld? Door hier een beter begrip over te verkrijgen kan deze, vaak
gecompliceerde, relatie worden verbeterd. Daarnaast dient dit essay als hulpmiddel om het
bewustzijn over het onderwerp te vergroten, inzicht te bieden in onderliggende mechanismen
en een zowel historische als culturele context te tonen over het thema. Zo kunnen
maatschappelijke interventies nog gerichter ontwikkeld en uitgevoerd worden. Met dit essay
wordt bijgedragen aan het wetenschappelijk veld door het thema vanuit een interdisciplinair
perspectief te analyseren, om zo een vollediger begrip te krijgen van de verschillende
structuren die een rol spelen in de (re)productie van de relatie van zwarte vrouwen met hun
natuurlijke haar in de westerse wereld3. Dit wordt gedaan door eerst de theorie van Butler
(1997) over structuur en het concept double conciousness van Du Bois (2008) te vergelijken
en integreren. Vervolgens zullen de opgedane inzichten hieruit op een casus worden toegepast
om het vraagstuk verder te analyseren en de hoofdvraag te kunnen beantwoorden.
1
Stijlen of straightenen verwijst naar het proces waarbij natuurlijk haar door het gebruik van verschillende chemicaliën stijl
wordt gemaakt
2
In dit essay zal de term “natuurlijk haar” worden gebruikt om te refereren naar het natuurlijke, onbewerkte haar van zwarte
vrouwen (Sandeen, 2022).
3
De westerse wereld verwijst in dit essay naar Europa, Noord-Amerika en Oceanië (Centraal Bureau voor de Statistiek, z.d.)
2
Een analyse van de relatie van zwarte vrouwen in de westerse wereld met hun natuurlijke haar
door de lens van Judith Butler en William Edward Burghardt Du Bois
Naam: Lisa van der Neut
Studentnummer: 15131939
Werkgroep: 11
Opdracht: Eindessay
Docent: R.J. Den Boon
Datum: 22-12-2024
Aantal woorden: 3089
1
, Inleiding
In 2018 ontstond er online veel ophef naar aanleiding van een uitspraak van kapperseigenaar
Ad Peters in het RTL4 programma “Bubbels en Gloss” (Koerhuis, 2018). Wanneer er wordt
gesproken over het haar van een model dat in de uitzending geknipt wordt en erg opkrult
wanneer het nat is, deelt een van de tafelgasten dat haar natuurlijke haar een vergelijkbaar
krulpatroon heeft, maar dat zij het stijlt.1 Peters reageert hier vervolgens op met: "Ja, je wil er
natuurlijk niet altijd bijlopen als een bosn*ger". Het publiek lacht luidkeels om deze
opmerking. Eerder in het programma liet Peters zich ook al negatief uit over het natuurlijke
haar van zwarte vrouwen door het te omschrijven als “lastig, n*geroïde haar waar je weinig
mee kan”. Deze uitspraak van Peters illustreert niet enkel het alledaagse racisme waar zwarte
vrouwen mee te maken krijgen, maar ook de kritiek op hun natuurlijke haartextuur en de
maatschappelijke druk om te conformeren aan het Eurocentrische schoonheidsideaal waar
natuurlijk haar2 niet aan voldoet (Essed, 1991; Mbilishaka & Hudlin, 2023). In dit essay
worden daarom de historische en hedendaagse dimensies van de relatie van zwarte vrouwen
met hun natuurlijke haar verkend aan de hand van de volgende hoofdvraag: Hoe wordt de
relatie van zwarte vrouwen met hun natuurlijke haar beïnvloed door sociaal-culturele
structuren in de Westerse wereld? Door hier een beter begrip over te verkrijgen kan deze, vaak
gecompliceerde, relatie worden verbeterd. Daarnaast dient dit essay als hulpmiddel om het
bewustzijn over het onderwerp te vergroten, inzicht te bieden in onderliggende mechanismen
en een zowel historische als culturele context te tonen over het thema. Zo kunnen
maatschappelijke interventies nog gerichter ontwikkeld en uitgevoerd worden. Met dit essay
wordt bijgedragen aan het wetenschappelijk veld door het thema vanuit een interdisciplinair
perspectief te analyseren, om zo een vollediger begrip te krijgen van de verschillende
structuren die een rol spelen in de (re)productie van de relatie van zwarte vrouwen met hun
natuurlijke haar in de westerse wereld3. Dit wordt gedaan door eerst de theorie van Butler
(1997) over structuur en het concept double conciousness van Du Bois (2008) te vergelijken
en integreren. Vervolgens zullen de opgedane inzichten hieruit op een casus worden toegepast
om het vraagstuk verder te analyseren en de hoofdvraag te kunnen beantwoorden.
1
Stijlen of straightenen verwijst naar het proces waarbij natuurlijk haar door het gebruik van verschillende chemicaliën stijl
wordt gemaakt
2
In dit essay zal de term “natuurlijk haar” worden gebruikt om te refereren naar het natuurlijke, onbewerkte haar van zwarte
vrouwen (Sandeen, 2022).
3
De westerse wereld verwijst in dit essay naar Europa, Noord-Amerika en Oceanië (Centraal Bureau voor de Statistiek, z.d.)
2
