Cel tot molecuul Thema 7 Het cytoskelet en de extracellulaire matrix

Thema 7 Het cytoskelet en de extracellulaire matrix
HC24 Cytoskelet

Leerdoelen ->
- Functies cytoskelet benoemen
- Verschillende componenten, karakteristieken en functies
- Werking verklaren van stoffen die reageren met
cytoskeletelementen

Actine (periferie) en microtubili deel cytoskelet zie plaatje

Ingewikkeld netwerk van draadvormige moleculen in het cytoplasma
- Cytoskelet -> skelet van de cellen
- Ook de spieren van de cellen
- Ook belangrijk voor de lokalisatie van organellen en transport van moleculen in de cel

Segregatie van chromosomen -> splitsingen van een cel in 2 dochtercellen
Drie verschillende klassen (onderscheiding door diameter)
- Microfilamenten (actine)
- Intermediaire filamenten
- Microtubuli

Intermediaire filamenten
- Cytoplasmatisch
 Keratine in epitheliale celllen
 Vimentines en vimentin gerelateerd in
bindweefsel, spier en gliacellen
 Neurofilamenten in zenuwcellen
- Nuclear
 Nucleeare lamins in alle dierlijke cellen

Belang intermediaire filamenten
- Epidermolysis bullosa simplex (EBS)
- 1 op 30.000 tot 50.000
- Milde tot ernsitge symptomen
- Autosomaal dominant
- Blaarvorming op de huid door wrijven of krabben
- KRT5 of KRT14 gen mutatie -> zijn keratinegenen kunnen leiden tot EBS
- Plaatje A EBS (epidermis deels los van dermis), plaatje B gezond
 Door mutaties in keratine-eiwitten die minder goed functioneren

Keratine eiwitten
- Lopen overal door de cel heen
- Connect met desmosomen
- Als cellen uitgerekt zorgen keratinefilamenten/intermediaire filamenten stress wordt verdeeld
en cel scheurt niet
 Bij EBS minder stevig -> kunnen minder stress opvangen en cellen scheuren kapot
Syndroom dat lijkt op EDS -> pectine koppelt filaenten

, - Plectine vormt een koppeling tussen intermediaire filamenten en microtubuli/actine filamenten
- Ook spierdistrofie en neurodegeneratie
- Pectine stabiliseert intermediaire filamenten en koppelt ze aan microtubuli/actine filamenten
 Plectine groen
 Intermediaire filamentne blouw
 Microtubuli rood

Hutchingson-Gilford Progeria syndroom
- Ook door mutatie intermediaire filament
- Zeer versnelde verouderen
- Groei achterstand, prominente ogen,
smalle neus, kaalheid, verouderde huid, gewrichtsafwijkingen, weinig subcutaan vet
- 1 op 4 miljoen
- Autosomaal dominant
- LMNA gen -> lamine A eiwit
 Nuclear gelocaliseerd intermediar filament
 Zit vlak onder de nucleaire envelop (wel in de kern)
 Daaraan binden eiwitten waar chromatine aan Lamina A
intermediare filamenten
 Zorgt netwerkstructuur met chromatine
 Rol DNA replicatie
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 Transcriptie factoren
 Replicatiefactoren
 Celkernen met dit vertonen meer euchromatine dan normaal
 Al dit speelt rol versnelde veroudering
- Meest kenmerkende mutatie bij HGPS (plaatje staat niet in powerpoint)
 Gen bestaat uit verschillende exonen -> afgelezen en splicing
 Bij translatie wordt preLamine A gevormd -> aan de C terminale kant
 Wordt gebruikt voor posttranslationele modificatie
 Protease methylering -> laatste 3 aminozuren afgeknipt
 Ontstaat carboxylterminaal uiteinde
 Dit signaal zorgt ander protease knippen dat die C einde met cyl groep
erafgeknipt wordt
 Protease
 Bij mutatie in het C 3’ gedeelte plaats
 Basepaarsubstitutie -> zorgt niet aminzouurverandering maar criptische splice-
site
 Er wordt preglomine (?) gevormd -> soort verkorte vorm pre lamina A
 Wordt ook gefamesyleerd -> gemethyleerd
 Laatste drie aminozurene
 Maar iets mist dus kan niet afgeknipt worden
- Hierdoor progreine gen
- Bindt veel sterker aan kernmembraam

Structuur intermediaire filamenten
- Monomeren alfa helix
 Aminozuursequentie voor alle intermediaire filamenten min of meer gelijk