Systeemtheorie en gezinstherapie
College 1
Inleiding systeemtheorie
Uitgangspunt -> alles hangt met alles samen, dit gebeurt in een sociale context.
Onze gevoelens en gedragingen vinden plaats in een context en daarom is het van belang
dat je die context goed bestudeerd. Alleen dan kan je een behandelplan opstellen
Enerzijds persoonlijkheid, en anderzijds systeemdwang.
Alles hang met alles samen
Begin van systeemtheorie was in de jaren 50, Freud (keek vooral naar het verleden
om het heden te verklaren) was in die tijd erg populair en wilde veel weten op het
individu, maar ze liepen tegen probleemverschuiving aan. Dus het ene probleem
wordt opgelost maar het schuift door naar een ander probleem.
- Voorbeeld: Vrouw is succesvol behandeld voor frigiditeit (aanraak fobie)->
vervolgens blijkt haar echtgenoot impotent. Dus de frigiditeit had een functie
namelijk de impotentie te verhullen.
- Driftbuien ene kind behandeld, ander kind gaat ze vertonen.
Hierdoor verschoof ook de focus van hulpverlening van individu interactie naar
patronen binnen een gezin.
Circulaire causaliteit-> veranderingen in 1 subsysteem beïnvloedt het hele systeem.
Bepaalde evenwichten ontstaan en als je hieraan gaat knoeien raakt alles uit balans. Dit kan
al gebeuren als je aan 1 persoon gaat knoeien, dit is belangrijk kernpunt bij systeemtheorie.
Als je binnen bijvoorbeeld een gezin aan 1 persoon gaat morrelen kan het hele systeem of
dynamiek veranderen of uit elkaar vallen oid. De ene persoon versterkt bv het andere
persoon.
Context kan van invloed zijn hoe jij je gedraagt. Je kan in de ene context introvert persoon
zijn en in de andere juist extravert. Het hangt er dus vanaf hoe je gedraagt bij verschillende
mensen. Context bepaald of je gedrag handig of niet handig is.
Systeemdenken versus persoonlijkheid denken
Vanaf de 4e eeuw voor christus is al gezocht naar typeringen om persoonlijkheden in te
delen. Hierbij keken ze naar lichaamssappen, zo werd bij mensen met veel gele gal
geconstateerd dat zij een prikkelbaar en opvliegend persoonlijkheid hebben. Terwijl mensen
met veel bloed werden bestempeld als optimistisch en
gepassioneerd. Mensen met veel zwarte gal juist
melancholisch en mensen met veel slijm (flegma) juist
flegmatisch/kalm.
De meest bekende persoonlijkheidstheorie is de big 5, dit
is gedaan dmv grote factor analyse. Je persoonlijkheid
veranderd ook over de tijd heen met de jaren en je
persoonlijkheid is dus ook anders in verschillende
contexten, wat laat je meer of minder zien op dat
moment.
,In de wetenschap ook heel erg gericht op het ‘ik’ maar tijdens tweede wereldoorlog is de ‘ik’
ook wel zo bepalend? Want heel veel mensen hebben toch één leider gevolgd, constant, en
daar ook naar geluisterd. Meer aandacht voor het systeemdenken. Symptoom verschuiving
was eerste en hoe hebben de verschrikking van de tweede wereldoorlog kunnen laten
gebeuren.
Sinds tweede wereld oorlog veel onderzoek naar conformisme. Er is een onderzoek geweest
van Solomon Asch in 1951. Zij moesten lijnen aan elkaar verbinden. Conformeren onder
groepsdruk. Er waren handlangers vd onderzoekers die verkeerde antwoord gaven en de
proefpersonen gaven hierdoor ook verkeerde antwoord. Ze gingen mee in de mening van de
handlangers. Asch zei ik heb conformisme en groepsdruk aangetoond.
Conformisme= het aanpassen aan het gedrag en aan de opvattingen die heersen in een
bepaalde groep, met als doel het geaccepteerd worden door deze groep. (om te doen zoals
anderen ook doen)
Dit was in 1950 en gehoorzaamheid en conformeren was heel normaal in die tijd. Nu wordt
kritisch denken ook juist gestimuleerd. Drie kritiek punten Child of its time, conformisme
werd van de mensen verwacht. Want in 1980 is het experiment herhaald en was er bijna
geen conformisme. Kritiek punt is ook vanuit ethische kant, mensen kunnen denken dat ze
gek zijn.
Ook lage ecologische validiteit, het ligt ver af van het dagelijks leven het is bijvoorbeeld veel
minder duidelijk wat het goede is of niet. Er worden allerlei onderzoeken gedaan in het
laboratorium en daarmee conclusies getrokken over de werkelijkheid, maar dat kan eigenlijk
helemaal niet. Keuzes zijn in het dagelijks leven is niet zo zwart wit als in het laboratorium.
Ander experiment-> stanley milgram-> gehoorzamen aan autoriteiten.
(beroemdheidsdwang) nu nog steeds je onderzoeken overdrijven dan wordt het eerder
gepubliceerd dan wanneer er niet iets super ergs komt te verschijnen.
Dit is gedaan in de jaren 60, wereld beroemd is dit experiment geworden, het ging over hoe
mensen iets leren. De mensen werden beetje voor de gek gehouden, dit gaat over de
elektrische schok. Fout antwoord ging de schok omhoog voor de persoon aan de andere
kant, maar dit was natuurlijk niet echt. Maar de proefpersoon werd voor de gek gehouden,
mensen gaan heel ver door als iemand met autoriteit iets zegt. (proefpersoon moest een
schok toe dienen aan de persoon achter de muur als die het antwoord fout had.)
Het bood voor hem verklaring voor de tweede werelds oorlog, als iemand met autoriteit iets
zegt volgen ze dat, ze gehoorzamen het. (mensen zijn geneigd om iemand met autoriteit te
gehoorzamen) Ze voelen geen eigen verantwoordelijkheid meer, ze voelen het als
verantwoordelijkheid van de autoriteit.
Systeemdwang werd het ook wel genoemd, de dwang van het systeem die het handelen van
ons gedrag zou bepalen. (gedragsbepalende invloed die van het systeem uit gaat
persoonlijkheid.
Terug linkend aan de tweede wereld oorlog, in deze tijd van Milgram, waarin hij zei mensen
doen wat iemand je beveelt als die van een hoge autoriteit is. In deze tijd werd Eichmann,
die kwalijk was gesteld voor het vervoeren van duizenden joden naar concentratie kampen,
voor het hof gezet. Hij zei maar ‘ i was just obeying order’ dus ik deed wat mij beveelt werd.
,Ik voerde het alleen maar uit. Dus Milgram gaf soort van een verklaring voor het handelen
van Eichmann, dus ik handelde omdat het moest van iemand met autoriteit.
Hannah Arendt heeft een boek geschreven, zowel over Eichmann en kwam dus met
banaliteit van het kwaad.
Banaliteit van het kwaad, vaak opgevat (in combinatie met experiment van
Milgram), dat goede mensen gehoorzamen aan t kwade van de slechte autoriteit.
Banaliteit van het kwaad, vaak opgevat, dat goede mensen gehoorzamen aan t kwade van
de slechte autoriteit.
Rutger Bregman die zei dat het experiment van stanley mildram, als je duikt in die archieven
van die universiteit, wat blijkt dat hij dit 23 keer heeft gedaan in allerlei soorten varianten.
En stanley mildram wilde nogal graag beroemd en het hing af of zijn proefpersonen hem
gehoorzaamden. Hij nam alleen het hoogste percentage die doorgingen met schokken
doorgingen, uiteindelijk zijn de conclusies zwaar overdreven.
Mensen dachten dat ze bijdrage gaven aan de wetenschap ipv autoriteiten volgden.
Ook als je het boek van Hannah Arendt leest dan bedoelt zij op een andere manier het
banaliteit van het kwaad. Langzame proces waarin het kwade steeds normaler wordt,
bijvoorbeeld eerst mochten joden niet naar de bioscoop daarna niet naar supermarkten. Dus
wat zij bedoelde is dat het kwade in een lange tijd steeds normaler werd, het ging in kleine
stapjes.
Indoctrinatie kan je het ook noemen. -> op een negatieve manier beïnvloeden en
manipuleren van een derde.
George dockwitz
Hij was te werk gesteld in Denemarken en hij kwam in 1943 bij de Denemarkens
autoriteiten. Er ging wat vreselijks gebeuren, de duitster waren van plan alle Joden in
1 nacht op te pakken en af te voeren naar een kamp in Polen
Echter, was er in Denemarken nog geen marginalisering van Joden. Er waren nog
geen winkels waar Joden niet meer in mochten komen. Zij mochten overal naar toe.
Dus hier ging van 1 naar 100 in één keer en was het niet normaal dat joden ineens
afgevoerd werden.
Door die waarschuwing hebben ze in één nacht alle joodse mensen over het water
naar Zweden geholpen.
Systeemdwang -> systemen hebben dus invloed hebben en veranderingen heel langzaam en
ongemerkt kunnen gaan. En als je er in zit, dan zie je het niet.
Systeemdwang: systeem bepaalt deels gedrag
Dit wordt ook gezien in gezinnen (systeemdwang), in gezinnen bevind je heel veel en heel
lang. Dus wat betekent dat voor de hulpverlening aan gezinnen?
Oog voor functie gedrag binnen het systeem denk aan gedragsproblemen van kind leidt af
van huwelijksprobleem ouders. Dus dan heeft het gedrag van het kind een functie in het
gezin, het instant houden van het gezin. Of als een kind hele strenge ouders heeft is anorexia
als machtsmiddel voor autonomie.
Er kunnen allerlei patronen zijn die een gezin in patroon/balans houden maar niet goed voor
het kind of het gezin. Die disfunctionele balans wordt ook wel homeostase genoemd.
, Werkterrein systeemgerichte professional h1
Het gaat over patronen in de tussenruimte, dus wat gebeurt er tussen mensen in een
systeem, dus interactie en niet eenmalige interactie, maar echt om patronen. Herhaaldelijke
gedragingen en reacties op elkaar. Bijvoorbeeld de man zet altijd het vuilnis buiten oid.
In die tussenruimte zitten waarden en omgangscodes, zoals niemand spreekt mama tegen,
dit zou een waarde zijn. Het gaat om mensen die een geschiedenis samen hebben. Ze zijn
langere tijd al met elkaar te maken.
Definitie systeem=
Het is een eenheid, er is iets wat die mensen aan elkaar bindt. Opgebouwd uit
deelverhoudingen dus niet alleen delen op zich of om het geheel maar om doelgerichte
circulaire betrekkingen (wederzijdse beïnvloeding) tussen dit alles -> waarbij de ene
dominanter wordt, wordt de andere terughoudender.
Je hebt in een systeem een input
- Je hebt het koud
Throughput, gebeurt alles in je hoofd
- Je gaat rillen
- Je doet een warme trui aan
Output je krijgt het weer warm
Feedback, heb je het warm genoeg of niet?
Dit blijft dus zo cirkels van systemen die worden beinvloed van binnen en van buiten
uit.
Belangrijke termen in systeemtheorie
Entropie en negentropie
Entropie= zoveel mogelijk in huis, niet kunnen aarden met anderen. Systeem gaat naar
binnen, minder contact met de buitenwereld. Anders voorbeeld is bijvoorbeeld een
depressief persoon, geen gezond proces. Hij sluit zich af van de buitenwereld en trekt
helemaal terug in zichzelf
Negentropie (negatieve entropie) = positief, het systeem met de buitenwereld gaat meer
aan, het is leven en bruisend.
Subsystemen, binnen een gezin heb je weer bondjes en mensen
die met elkaar om gaan. Denk aan het oudersysteem, het
opvoedende systeem. Ouders zijn 1 front naar de kinderen toe.
Circulaire causaliteit wederzijdse beïnvloeding, hoe
men elkaar dus versterkt.-> het haalt de schuldvraag
van mensen.
Suprafamilaire systeem is het bloedverwanten tot in
de 4e lijn. Kan van allerlei kanten invloed hebben en
hoe zijn die relaties tot in de vierde lijn.
College 1
Inleiding systeemtheorie
Uitgangspunt -> alles hangt met alles samen, dit gebeurt in een sociale context.
Onze gevoelens en gedragingen vinden plaats in een context en daarom is het van belang
dat je die context goed bestudeerd. Alleen dan kan je een behandelplan opstellen
Enerzijds persoonlijkheid, en anderzijds systeemdwang.
Alles hang met alles samen
Begin van systeemtheorie was in de jaren 50, Freud (keek vooral naar het verleden
om het heden te verklaren) was in die tijd erg populair en wilde veel weten op het
individu, maar ze liepen tegen probleemverschuiving aan. Dus het ene probleem
wordt opgelost maar het schuift door naar een ander probleem.
- Voorbeeld: Vrouw is succesvol behandeld voor frigiditeit (aanraak fobie)->
vervolgens blijkt haar echtgenoot impotent. Dus de frigiditeit had een functie
namelijk de impotentie te verhullen.
- Driftbuien ene kind behandeld, ander kind gaat ze vertonen.
Hierdoor verschoof ook de focus van hulpverlening van individu interactie naar
patronen binnen een gezin.
Circulaire causaliteit-> veranderingen in 1 subsysteem beïnvloedt het hele systeem.
Bepaalde evenwichten ontstaan en als je hieraan gaat knoeien raakt alles uit balans. Dit kan
al gebeuren als je aan 1 persoon gaat knoeien, dit is belangrijk kernpunt bij systeemtheorie.
Als je binnen bijvoorbeeld een gezin aan 1 persoon gaat morrelen kan het hele systeem of
dynamiek veranderen of uit elkaar vallen oid. De ene persoon versterkt bv het andere
persoon.
Context kan van invloed zijn hoe jij je gedraagt. Je kan in de ene context introvert persoon
zijn en in de andere juist extravert. Het hangt er dus vanaf hoe je gedraagt bij verschillende
mensen. Context bepaald of je gedrag handig of niet handig is.
Systeemdenken versus persoonlijkheid denken
Vanaf de 4e eeuw voor christus is al gezocht naar typeringen om persoonlijkheden in te
delen. Hierbij keken ze naar lichaamssappen, zo werd bij mensen met veel gele gal
geconstateerd dat zij een prikkelbaar en opvliegend persoonlijkheid hebben. Terwijl mensen
met veel bloed werden bestempeld als optimistisch en
gepassioneerd. Mensen met veel zwarte gal juist
melancholisch en mensen met veel slijm (flegma) juist
flegmatisch/kalm.
De meest bekende persoonlijkheidstheorie is de big 5, dit
is gedaan dmv grote factor analyse. Je persoonlijkheid
veranderd ook over de tijd heen met de jaren en je
persoonlijkheid is dus ook anders in verschillende
contexten, wat laat je meer of minder zien op dat
moment.
,In de wetenschap ook heel erg gericht op het ‘ik’ maar tijdens tweede wereldoorlog is de ‘ik’
ook wel zo bepalend? Want heel veel mensen hebben toch één leider gevolgd, constant, en
daar ook naar geluisterd. Meer aandacht voor het systeemdenken. Symptoom verschuiving
was eerste en hoe hebben de verschrikking van de tweede wereldoorlog kunnen laten
gebeuren.
Sinds tweede wereld oorlog veel onderzoek naar conformisme. Er is een onderzoek geweest
van Solomon Asch in 1951. Zij moesten lijnen aan elkaar verbinden. Conformeren onder
groepsdruk. Er waren handlangers vd onderzoekers die verkeerde antwoord gaven en de
proefpersonen gaven hierdoor ook verkeerde antwoord. Ze gingen mee in de mening van de
handlangers. Asch zei ik heb conformisme en groepsdruk aangetoond.
Conformisme= het aanpassen aan het gedrag en aan de opvattingen die heersen in een
bepaalde groep, met als doel het geaccepteerd worden door deze groep. (om te doen zoals
anderen ook doen)
Dit was in 1950 en gehoorzaamheid en conformeren was heel normaal in die tijd. Nu wordt
kritisch denken ook juist gestimuleerd. Drie kritiek punten Child of its time, conformisme
werd van de mensen verwacht. Want in 1980 is het experiment herhaald en was er bijna
geen conformisme. Kritiek punt is ook vanuit ethische kant, mensen kunnen denken dat ze
gek zijn.
Ook lage ecologische validiteit, het ligt ver af van het dagelijks leven het is bijvoorbeeld veel
minder duidelijk wat het goede is of niet. Er worden allerlei onderzoeken gedaan in het
laboratorium en daarmee conclusies getrokken over de werkelijkheid, maar dat kan eigenlijk
helemaal niet. Keuzes zijn in het dagelijks leven is niet zo zwart wit als in het laboratorium.
Ander experiment-> stanley milgram-> gehoorzamen aan autoriteiten.
(beroemdheidsdwang) nu nog steeds je onderzoeken overdrijven dan wordt het eerder
gepubliceerd dan wanneer er niet iets super ergs komt te verschijnen.
Dit is gedaan in de jaren 60, wereld beroemd is dit experiment geworden, het ging over hoe
mensen iets leren. De mensen werden beetje voor de gek gehouden, dit gaat over de
elektrische schok. Fout antwoord ging de schok omhoog voor de persoon aan de andere
kant, maar dit was natuurlijk niet echt. Maar de proefpersoon werd voor de gek gehouden,
mensen gaan heel ver door als iemand met autoriteit iets zegt. (proefpersoon moest een
schok toe dienen aan de persoon achter de muur als die het antwoord fout had.)
Het bood voor hem verklaring voor de tweede werelds oorlog, als iemand met autoriteit iets
zegt volgen ze dat, ze gehoorzamen het. (mensen zijn geneigd om iemand met autoriteit te
gehoorzamen) Ze voelen geen eigen verantwoordelijkheid meer, ze voelen het als
verantwoordelijkheid van de autoriteit.
Systeemdwang werd het ook wel genoemd, de dwang van het systeem die het handelen van
ons gedrag zou bepalen. (gedragsbepalende invloed die van het systeem uit gaat
persoonlijkheid.
Terug linkend aan de tweede wereld oorlog, in deze tijd van Milgram, waarin hij zei mensen
doen wat iemand je beveelt als die van een hoge autoriteit is. In deze tijd werd Eichmann,
die kwalijk was gesteld voor het vervoeren van duizenden joden naar concentratie kampen,
voor het hof gezet. Hij zei maar ‘ i was just obeying order’ dus ik deed wat mij beveelt werd.
,Ik voerde het alleen maar uit. Dus Milgram gaf soort van een verklaring voor het handelen
van Eichmann, dus ik handelde omdat het moest van iemand met autoriteit.
Hannah Arendt heeft een boek geschreven, zowel over Eichmann en kwam dus met
banaliteit van het kwaad.
Banaliteit van het kwaad, vaak opgevat (in combinatie met experiment van
Milgram), dat goede mensen gehoorzamen aan t kwade van de slechte autoriteit.
Banaliteit van het kwaad, vaak opgevat, dat goede mensen gehoorzamen aan t kwade van
de slechte autoriteit.
Rutger Bregman die zei dat het experiment van stanley mildram, als je duikt in die archieven
van die universiteit, wat blijkt dat hij dit 23 keer heeft gedaan in allerlei soorten varianten.
En stanley mildram wilde nogal graag beroemd en het hing af of zijn proefpersonen hem
gehoorzaamden. Hij nam alleen het hoogste percentage die doorgingen met schokken
doorgingen, uiteindelijk zijn de conclusies zwaar overdreven.
Mensen dachten dat ze bijdrage gaven aan de wetenschap ipv autoriteiten volgden.
Ook als je het boek van Hannah Arendt leest dan bedoelt zij op een andere manier het
banaliteit van het kwaad. Langzame proces waarin het kwade steeds normaler wordt,
bijvoorbeeld eerst mochten joden niet naar de bioscoop daarna niet naar supermarkten. Dus
wat zij bedoelde is dat het kwade in een lange tijd steeds normaler werd, het ging in kleine
stapjes.
Indoctrinatie kan je het ook noemen. -> op een negatieve manier beïnvloeden en
manipuleren van een derde.
George dockwitz
Hij was te werk gesteld in Denemarken en hij kwam in 1943 bij de Denemarkens
autoriteiten. Er ging wat vreselijks gebeuren, de duitster waren van plan alle Joden in
1 nacht op te pakken en af te voeren naar een kamp in Polen
Echter, was er in Denemarken nog geen marginalisering van Joden. Er waren nog
geen winkels waar Joden niet meer in mochten komen. Zij mochten overal naar toe.
Dus hier ging van 1 naar 100 in één keer en was het niet normaal dat joden ineens
afgevoerd werden.
Door die waarschuwing hebben ze in één nacht alle joodse mensen over het water
naar Zweden geholpen.
Systeemdwang -> systemen hebben dus invloed hebben en veranderingen heel langzaam en
ongemerkt kunnen gaan. En als je er in zit, dan zie je het niet.
Systeemdwang: systeem bepaalt deels gedrag
Dit wordt ook gezien in gezinnen (systeemdwang), in gezinnen bevind je heel veel en heel
lang. Dus wat betekent dat voor de hulpverlening aan gezinnen?
Oog voor functie gedrag binnen het systeem denk aan gedragsproblemen van kind leidt af
van huwelijksprobleem ouders. Dus dan heeft het gedrag van het kind een functie in het
gezin, het instant houden van het gezin. Of als een kind hele strenge ouders heeft is anorexia
als machtsmiddel voor autonomie.
Er kunnen allerlei patronen zijn die een gezin in patroon/balans houden maar niet goed voor
het kind of het gezin. Die disfunctionele balans wordt ook wel homeostase genoemd.
, Werkterrein systeemgerichte professional h1
Het gaat over patronen in de tussenruimte, dus wat gebeurt er tussen mensen in een
systeem, dus interactie en niet eenmalige interactie, maar echt om patronen. Herhaaldelijke
gedragingen en reacties op elkaar. Bijvoorbeeld de man zet altijd het vuilnis buiten oid.
In die tussenruimte zitten waarden en omgangscodes, zoals niemand spreekt mama tegen,
dit zou een waarde zijn. Het gaat om mensen die een geschiedenis samen hebben. Ze zijn
langere tijd al met elkaar te maken.
Definitie systeem=
Het is een eenheid, er is iets wat die mensen aan elkaar bindt. Opgebouwd uit
deelverhoudingen dus niet alleen delen op zich of om het geheel maar om doelgerichte
circulaire betrekkingen (wederzijdse beïnvloeding) tussen dit alles -> waarbij de ene
dominanter wordt, wordt de andere terughoudender.
Je hebt in een systeem een input
- Je hebt het koud
Throughput, gebeurt alles in je hoofd
- Je gaat rillen
- Je doet een warme trui aan
Output je krijgt het weer warm
Feedback, heb je het warm genoeg of niet?
Dit blijft dus zo cirkels van systemen die worden beinvloed van binnen en van buiten
uit.
Belangrijke termen in systeemtheorie
Entropie en negentropie
Entropie= zoveel mogelijk in huis, niet kunnen aarden met anderen. Systeem gaat naar
binnen, minder contact met de buitenwereld. Anders voorbeeld is bijvoorbeeld een
depressief persoon, geen gezond proces. Hij sluit zich af van de buitenwereld en trekt
helemaal terug in zichzelf
Negentropie (negatieve entropie) = positief, het systeem met de buitenwereld gaat meer
aan, het is leven en bruisend.
Subsystemen, binnen een gezin heb je weer bondjes en mensen
die met elkaar om gaan. Denk aan het oudersysteem, het
opvoedende systeem. Ouders zijn 1 front naar de kinderen toe.
Circulaire causaliteit wederzijdse beïnvloeding, hoe
men elkaar dus versterkt.-> het haalt de schuldvraag
van mensen.
Suprafamilaire systeem is het bloedverwanten tot in
de 4e lijn. Kan van allerlei kanten invloed hebben en
hoe zijn die relaties tot in de vierde lijn.
