INLEIDING EUROPEES RECHT
Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM)/Convention for the Protection of
Human Rights and Fundamental Freedoms (ECHR) orgaan van de Raad van Europa/
Council of Europe in Straatsburg
Hof van Jusititie van de Europese Unie (HvJEU)/Court of Justice of the European Union
(CURIA) orgaan van de Europese Unie/European Union in Luxemburg
I) Europese Bescherming van de Rechten van de Mens (Raad van Europa)
II) Geschiedenis en Ontwikkeling van de Europese Unie
III) Instellingen van de Europese Unie
IV) Rechtsbronnen, Besluitvorming en Wetgevingsprocedures
V) De Doorwerking van het Europees Recht
VI) Rechtsbescherming en Handhaving
VII) Responsiecollege
VIII)
,WEEK I – Europese Bescherming van de Rechten van de Mens (Raad van Europa)
In Straatsburg (Raad van Europa/Council of Europe) bij het Europees Hof voor de Rechten
van de Mens (EHRM/ECHR) kunnen burgers klagen over schending van hun rechten nadat
alle nationale middelen zijn uitgeput.
Dit systeem van supervisie, garanties en gezamenlijk geweten is de Raad van Europa en het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens geworden. Een soort spiegel in Straatsburg die de
lidstaten zichzelf uit vrije wil voorhouden.
Europees recht bemoeit zich in tegenstelling tot het internationaal recht met een heleboel
onderwerpen.
De Raad van Europa is opgericht op 5 mei 1949. Het doel van de Raad van Europa is het
bevorderen van een grotere eenheid tussen zijn Leden, ten einde aldus de idealen en
beginselen, welke hun gemeenschappelijk erfdeel zijn, veilig te stellen en te verwezenlijken
(art. 1). Elk lid erkent de beginselen van de rule of law en dat eenieder de rechten van de
mens en de fundamentele vrijheden behoort te kunnen genieten (art. 3). Elk lid dat een
ernstige inbreuk maakt op de bepalingen van artikel 3 kan worden geschorst (art. 8).
Raad van Europa
- Doel: bescherming Heel Europa (47 landen) is in 2022 lid van de Raad van
mensenrechten, Europa behalve Wit-Rusland. Een dag na de inval van
rechtsstaat (“rule Rusland in Oekraïne is Rusland geschorst en een maand later
of law”) en uit de organisatie gezet op 16 maart 2022. De Raad van
democratie Europa heeft nu dus nog 46 leden.
- Intergouvernement
eel => besluiten bij Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
unanimiteit (of (EVRM) is kort maar krachtig.
consensus), niet bij
meerderheid van
stemmen
- Geen wetten,
verordeningen,
2 beschikkingen etc.
Wel aanbevelingen
én verdragen
(bindend na
, Al deze rechten waren al bekend en stonden al in de constituties van landen. Het zijn allemaal
onthoudingsverplichtingen (“laat de burger met rust”) en afdwingbaar voor de rechter.
Er zijn in de loop van de tijd extra verdragen toegevoegd aan het EVRM, deze heten
protocollen. Bijvoorbeeld art. 1 eerste protocol; het eigendomsrecht. Maar, ondanks de
protocollen gaan veruit de meeste zaken in Straatsburg over de rechten van het verdrag zelf.
Art. 1 EVRM: “De Hoge Verdragsluitende Partijen verzekeren eenieder die ressorteert onder
haar rechtsmacht de rechten en vrijheden die zijn vastgesteld in de Eerste Titel van dit
Verdrag.” => Dit houdt in dat je nationaliteit irrelevant is, iedereen wordt beschermd.
In de loop van de tijd heeft het EHRM aanvaard dat de staat niet alleen
onthoudingsverplichtingen heeft maar ook een inspanningsverplichting heeft om
mensenrechtenschendingen te voorkomen. De jurisprudentie heeft hier veel aan toegevoegd.
Art. 13 EVRM: “Eenieder wiens rechten en vrijheden die in het Verdrag zijn vermeld, zijn
geschonden, heeft recht op een daadwerkelijk rechtsmiddel (“effective remedy”) voor een
nationale instantie […]” => een rechter, een ombudsman, etc. (een nationale instantie)
Art. 35 EVRM: “Het Hof kan een zaak pas in behandeling nemen nadat alle nationale
rechtsmiddelen zijn uitgeput, overeenkomstig de algemeen erkende regels van
internationaal recht, en binnen een termijn van vier maanden na de datum van de definitieve
nationale beslissing” => je kunt pas naar de Europese rechter als je bij het Hof én bij de
Hoge Raad bent geweest
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bestaat uit 46 rechters (één per lidstaat).
Zij zijn onafhankelijk en worden benoemd voor 9 jaar.
Het Hof kan niet zelf op zoek gaan naar misstanden, er is ook geen “openbaar aanklager”. Het
Hof is afhankelijk van klachten. Staten kunnen klagen (art. 33 EVRM) maar dit gebeurt bijna
nooit (een voorbeeld is Nederland dat Rusland aanklaagt in 2020 over MH17). Het Hof kan
ook klachten van individuele slachtoffers ontvangen (art. 34 EVRM), dit gebeurt heel veel!
Op dit moment zijn er meer dan 61.000 klachten aanhangig. Bij spoed kan je vragen om
interim-maatregelen.
94% van de klachten strandt bij de ontvankelijkheidseisen en dan is het ook einde oefening, je
kunt dan nergens meer terecht. Er is geen actio popularis voor individuele klagers. De oude
termijn was zes maanden, sinds 1 februari 2022 is het vier maanden!
Als het komt tot een schikking (art. 38-39 EVRM) wijst het Hof een arrest (art. 41-46
EVRM), dat is een bindende uitspraak.
3
Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM)/Convention for the Protection of
Human Rights and Fundamental Freedoms (ECHR) orgaan van de Raad van Europa/
Council of Europe in Straatsburg
Hof van Jusititie van de Europese Unie (HvJEU)/Court of Justice of the European Union
(CURIA) orgaan van de Europese Unie/European Union in Luxemburg
I) Europese Bescherming van de Rechten van de Mens (Raad van Europa)
II) Geschiedenis en Ontwikkeling van de Europese Unie
III) Instellingen van de Europese Unie
IV) Rechtsbronnen, Besluitvorming en Wetgevingsprocedures
V) De Doorwerking van het Europees Recht
VI) Rechtsbescherming en Handhaving
VII) Responsiecollege
VIII)
,WEEK I – Europese Bescherming van de Rechten van de Mens (Raad van Europa)
In Straatsburg (Raad van Europa/Council of Europe) bij het Europees Hof voor de Rechten
van de Mens (EHRM/ECHR) kunnen burgers klagen over schending van hun rechten nadat
alle nationale middelen zijn uitgeput.
Dit systeem van supervisie, garanties en gezamenlijk geweten is de Raad van Europa en het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens geworden. Een soort spiegel in Straatsburg die de
lidstaten zichzelf uit vrije wil voorhouden.
Europees recht bemoeit zich in tegenstelling tot het internationaal recht met een heleboel
onderwerpen.
De Raad van Europa is opgericht op 5 mei 1949. Het doel van de Raad van Europa is het
bevorderen van een grotere eenheid tussen zijn Leden, ten einde aldus de idealen en
beginselen, welke hun gemeenschappelijk erfdeel zijn, veilig te stellen en te verwezenlijken
(art. 1). Elk lid erkent de beginselen van de rule of law en dat eenieder de rechten van de
mens en de fundamentele vrijheden behoort te kunnen genieten (art. 3). Elk lid dat een
ernstige inbreuk maakt op de bepalingen van artikel 3 kan worden geschorst (art. 8).
Raad van Europa
- Doel: bescherming Heel Europa (47 landen) is in 2022 lid van de Raad van
mensenrechten, Europa behalve Wit-Rusland. Een dag na de inval van
rechtsstaat (“rule Rusland in Oekraïne is Rusland geschorst en een maand later
of law”) en uit de organisatie gezet op 16 maart 2022. De Raad van
democratie Europa heeft nu dus nog 46 leden.
- Intergouvernement
eel => besluiten bij Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
unanimiteit (of (EVRM) is kort maar krachtig.
consensus), niet bij
meerderheid van
stemmen
- Geen wetten,
verordeningen,
2 beschikkingen etc.
Wel aanbevelingen
én verdragen
(bindend na
, Al deze rechten waren al bekend en stonden al in de constituties van landen. Het zijn allemaal
onthoudingsverplichtingen (“laat de burger met rust”) en afdwingbaar voor de rechter.
Er zijn in de loop van de tijd extra verdragen toegevoegd aan het EVRM, deze heten
protocollen. Bijvoorbeeld art. 1 eerste protocol; het eigendomsrecht. Maar, ondanks de
protocollen gaan veruit de meeste zaken in Straatsburg over de rechten van het verdrag zelf.
Art. 1 EVRM: “De Hoge Verdragsluitende Partijen verzekeren eenieder die ressorteert onder
haar rechtsmacht de rechten en vrijheden die zijn vastgesteld in de Eerste Titel van dit
Verdrag.” => Dit houdt in dat je nationaliteit irrelevant is, iedereen wordt beschermd.
In de loop van de tijd heeft het EHRM aanvaard dat de staat niet alleen
onthoudingsverplichtingen heeft maar ook een inspanningsverplichting heeft om
mensenrechtenschendingen te voorkomen. De jurisprudentie heeft hier veel aan toegevoegd.
Art. 13 EVRM: “Eenieder wiens rechten en vrijheden die in het Verdrag zijn vermeld, zijn
geschonden, heeft recht op een daadwerkelijk rechtsmiddel (“effective remedy”) voor een
nationale instantie […]” => een rechter, een ombudsman, etc. (een nationale instantie)
Art. 35 EVRM: “Het Hof kan een zaak pas in behandeling nemen nadat alle nationale
rechtsmiddelen zijn uitgeput, overeenkomstig de algemeen erkende regels van
internationaal recht, en binnen een termijn van vier maanden na de datum van de definitieve
nationale beslissing” => je kunt pas naar de Europese rechter als je bij het Hof én bij de
Hoge Raad bent geweest
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bestaat uit 46 rechters (één per lidstaat).
Zij zijn onafhankelijk en worden benoemd voor 9 jaar.
Het Hof kan niet zelf op zoek gaan naar misstanden, er is ook geen “openbaar aanklager”. Het
Hof is afhankelijk van klachten. Staten kunnen klagen (art. 33 EVRM) maar dit gebeurt bijna
nooit (een voorbeeld is Nederland dat Rusland aanklaagt in 2020 over MH17). Het Hof kan
ook klachten van individuele slachtoffers ontvangen (art. 34 EVRM), dit gebeurt heel veel!
Op dit moment zijn er meer dan 61.000 klachten aanhangig. Bij spoed kan je vragen om
interim-maatregelen.
94% van de klachten strandt bij de ontvankelijkheidseisen en dan is het ook einde oefening, je
kunt dan nergens meer terecht. Er is geen actio popularis voor individuele klagers. De oude
termijn was zes maanden, sinds 1 februari 2022 is het vier maanden!
Als het komt tot een schikking (art. 38-39 EVRM) wijst het Hof een arrest (art. 41-46
EVRM), dat is een bindende uitspraak.
3
