Kennistoets – Preventieve zorg
Week 1.......................................................................................................... 2
Colleges............................................................................................................... 2
Flitscolleges:................................................................................................... 2
College 1: Preventieve Zorg...........................................................................6
College 2: Kleinschalig praktijkonderzoek: Onderzoek uitvoeren.................10
OWG.................................................................................................................. 11
SRV.................................................................................................................... 13
Week 2........................................................................................................ 15
Colleges............................................................................................................. 15
College 1: BRMO en aanpak.........................................................................15
College 2: Interpretatie van tabellen, grafieken en diagrammen.................19
OWG.................................................................................................................. 20
SRV.................................................................................................................... 21
VTV.................................................................................................................... 23
OV..................................................................................................................... 25
Week 3........................................................................................................ 27
Colleges............................................................................................................. 27
College 1: HVZ - Risicofactoren en preventieve maatregelen......................27
College 2: Indiceren van zorg.......................................................................30
OWG.................................................................................................................. 32
SRV.................................................................................................................... 33
VTV.................................................................................................................... 34
Week 4........................................................................................................ 35
Colleges............................................................................................................. 35
College 1: Ontwikkelingen in de ouderenzorg..............................................35
College 2: Gedrag en motivatie....................................................................38
OWG.................................................................................................................. 40
SRV.................................................................................................................... 40
VTV.................................................................................................................... 42
PPO.................................................................................................................... 44
Week 5........................................................................................................ 45
Colleges............................................................................................................. 45
College 1: Voortplantingsorganen en Soa’s..................................................45
College 2: Van gedragsdeterminanten naar het verklaren en beïnvloeden
van gedrag................................................................................................... 50
College 3: Gastcollege: GGD seksuele gezondheid......................................54
OWG.................................................................................................................. 55
, SRV.................................................................................................................... 56
VTV.................................................................................................................... 58
Centraal veneuze katheter...........................................................................58
Bloedtransfusie............................................................................................ 61
Totaal Parenterale Voeding (TPV).................................................................66
Week 6........................................................................................................ 69
Colleges............................................................................................................. 69
College 1: Zorg rondom kind 0 tot 4 jaar......................................................69
College 2: Immunologie en vaccinaties........................................................71
OWG.................................................................................................................. 74
OV..................................................................................................................... 75
Week 7........................................................................................................ 75
Colleges............................................................................................................. 75
College 1: Maatschappelijke problematiek in het leven van jongeren..........75
College 2: Integrale zorg in de JGZ...............................................................77
OWG.................................................................................................................. 78
Week 1
Colleges
Flitscolleges:
1. verschillende indelingen van preventie omschrijven;
- Vormen van preventie:
o Collectieve preventie: Universele preventie (populatie): Deze vorm van
preventie richt zich op de gehele gemeenschap of specifieke delen
ervan. Het doel is om actief de gezondheid van de bevolking te
bevorderen en te beschermen. Voorbeelden zijn het waarborgen van de
kwaliteit van drinkwater en het Rijksvaccinatieprogramma.
o Collectieve preventie: Selectieve preventie (risicogroep): Hier richten
we ons op bevolkingsgroepen met een verhoogd risico op bepaalde
aandoeningen. Het doel is om te voorkomen dat mensen met
risicofactoren daadwerkelijk ziek worden. Denk aan de jaarlijkse
griepprik of het bevolkingsonderzoek naar borstkanker.
o Individuele preventie: Geïndiceerde preventie (individu): We hebben
allemaal wel eens last van beginnende klachten. Met geïndiceerde
preventie richten we ons specifiek op mensen met dergelijke klachten
om te voorkomen dat ze verergeren tot een volwaardige aandoening.
, Bijvoorbeeld met een beweegprogramma voor mensen met rugklachten
of een onlinegroepscursus voor jongeren met een depressie
o Individuele preventie: Zorggerelateerde preventie (individu): Dit is van
groot belang voor mensen die al te maken hebben met een ziekte of
aandoening. Het doel is om complicaties, beperkingen, een lagere
levenskwaliteit of zelfs sterfte te voorkomen. Dit kan bijvoorbeeld door
een stoppen-met-roken-programma voor COPD-patiënten of een
gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) bij mensen met obesitas.
- Fases van ziekte:
o Primaire preventie: activiteiten die voorkomen dat gezonde mensen
een bepaald gezondheidsprobleem, ziekte of ongeval krijgen.
o Secundaire preventie: vroege opsporing van ziekten of afwijkingen bij
personen die ziek zijn, een verhoogd risico lopen of een bepaalde
genetische aanleg hebben. De ziekte kan daardoor eerder worden
behandeld, zodat erger kan worden voorkomen.
o Tertiaire preventie: voorkomen van complicaties en ziekteverergering
bij patiënten. Ook het bevorderen van de zelfredzaamheid van
patiënten valt hieronder.
2. uitleggen wat gezondheidsbescherming, gezondheidsbevordering en
ziektepreventie inhoudt;
- Gezondheidsbevordering:
o Doel: Het veranderen van ongewenst gedrag of een leefstijl die
schaadt.
o De kern van gezondheidsbevordering gaat om een
gezondheidsvoorlichting (GVO) en het aanbieden van voorzieningen,
bijvoorbeeld door preventiestrategieën.
- Gezondheidsbescherming:
o Doel: Vanuit de Wet Publieke Gezondheid de volksgezondheid te
optimaliseren. Daarnaast ook het opsporen en onschadelijk maken van
negatieve invloeden op de
o gezondheid. Verder het beheersen van mogelijke schadelijke invloeden
en tot slot het bevorderen van veiligheid van water-, voeding-, leef- en
arbeidsomstandigheden.
- Ziektepreventie:
o Doel: Verdere gezondheidsproblemen en verslechtering voorkomen en
het leren om te gaan met beperkingen.
o Dit kan worden gedaan door voorlichtingen te geven, waardoor het
zelfmanagement versterkt. Ook gedrag- en leefstijlverandering kunnen
helpend zijn, net zoals het inzetten van Intervention Mapping en Shared
Decision Making.
3. preventiestrategieën benoemen en weet waar deze te vinden zijn;
- “Een effectieve strategie bestaat uit een combinatie van verschillende
methoden.”
- Voorbeelden:
o Het Nationaal Preventieprogramma (NPP), gestart in 2014, heeft als
doel de toename van chronische ziekten te beperken. Het richt zich op
, de BRAVO-gedragingen (Bewegen, Roken, Alcohol, Voeding en
Ontspanning) en gezondheidsproblemen zoals depressie, diabetes en
overgewicht. Het NPP werkt via wet- en regelgeving die lokaal door
gemeenten wordt uitgevoerd en stimuleert een brede maatschappelijke
beweging voor een gezondere samenleving.
o De RIVM toolkit richt zich op een gezonde wijkaanpak. Het is een set
aan verschillende interventies en hulpmiddelen om hiermee aan de
slag te gaan.
o Het Loket Gezond Leven heeft een overzicht van effectieve
interventies.
4. uitleggen wat de preventiecyclus inhoudt;
- Preventiecyclus speelt zich elke vier jaar af en is
verplicht vanuit de wet publieke gezondheid. Op
basis van deze cyclus komt het gezondheidsbeleid
tot stand.
o De Volksgezondheid Toekomstverkenning
(VTV) wordt opgesteld door het RIVM en
geeft inzicht in de huidige stand van zaken
en de belangrijkste toekomstige
maatschappelijke opgaven en knelpunten op
het gebied van gezondheid,
gezondheidsdeterminanten en preventie in Nederland. Op basis van
uitgebreid onderzoek doet het RIVM-voorspellingen voor de toekomst,
die dienen als input voor de overheid bij het opstellen van een
definitieve rijksnota.
o De Rijksnota stelt prioriteiten voor de collectieve preventie. Er worden
speerpunten opgesteld in de landelijke nota voor de aankomende 4
jaar.
o Gemeentelijke nota’s vormen de lokale uitwerking van het landelijke
gezondheidsbeleid. Gemeenten stemmen dit beleid af op de lokale
situatie en zijn verantwoordelijk voor de uitvoering, onder meer door
samen te werken met en sturing te geven aan lokale organisaties en
instellingen.
o De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGZ) bewaakt de staat van de
openbare gezondheidszorg. De inspectie voert controles uit en
beoordeelt of de kwaliteit voldoet aan de geldende normen. De
gegevens die tijdens deze controles worden verzameld, dienen weer als
input voor de Volksgezondheid Toekomstverkenning.
5. preventie relateren aan het model van Lalonde;
- In het model staat gezondheid centraal, waarbij er vier
determinanten zijn die hier invloed op hebben:
o Biologische / endogene / endocriene factoren:
Individuele factoren die een rol spelen en
invloed hebben op de gezondheid (genetische
aanleg / hoge bloeddruk)
o Voorzieningen gezondheidszorg / medische zorg: De organisatie van de
gezondheidszorg en de toegankelijkheid en kwaliteit van voorzieningen.
o Leefstijl: Gedrag dat gezondheid kan beïnvloeden (voeding, beweging,
slapen)
, o Omgeving / extern milieu: Gezondheid wordt beïnvloed door sociale,
economische en culturele factoren (zoals inkomen, opleiding en sociale
kring), evenals de fysieke omgeving (woonplaats, school) en het sociale
netwerk van iemand.
6. uitleggen wat de preventieparadox is;
- De preventieparadox is het fenomeen waarbij preventiemaatregelen op
bevolkingsniveau een grotere gezondheidswinst opleveren, maar niet altijd
effectief zijn voor het individu. Het is telkens de vraag: “Kies je voor de
populatie aanpak (velen met matig risico) of voor de high risk aanpak
(weinigen met hoog risico)?”
- De preventieparadox beschrijft de ogenschijnlijke tegenstrijdigheid dat de
meeste gevallen van een ziekte komen uit het deel van de bevolking met een
laag of matig risico op die ziekte, en slechts een minderheid van de gevallen
uit de groep met een hoog risico.
- Voorbeelden:
o Bij Down Syndroom is de verwachting is dat zwangeren met een hoge
leeftijd meer risico hebben, terwijl de meeste kinderen met Down
geboren worden bij de zwangeren met een lagere leeftijd.
o Bij het alcoholprobleem zou je denken dat je in moet zetten op de
kleine groep alcoholisten, echter is er meer winst te behalen bij de
grote groep risicodrinkers.
- De preventiemaatregel die je inzet op de populatie heeft een klein voordeel
voor het individu, maar een groot voordeel voor de samenleving als geheel
(bv. het vaccinatieprogramma).
- Het is voor ons als verpleegkundig belangrijk dat wij begrip hebben voor dit
fenomeen, want daardoor begrijpen wij de noodzaak van bepaalde
maatregelen.
7. uitleggen wat de kritiek op preventie is.
- Er zijn 2 belangrijke problemen / schaduwkanten:
o “vervangende doodsoorzaak” Leid elke gedragsverandering tot
gezondheidswinst? Of is het alleen maar het verplaatsen van
problemen?
Bijvoorbeeld, door in te zetten op het voorkomen van hart- en
vaatziekten, blijven mensen mogelijk langer leven, wat bijdraagt
aan de vergrijzing, maar wat tegelijkertijd ook leidt tot
uitdagingen zoals ouderdom, eenzaamheid en andere
gezondheidsproblemen.
o Bereikbaarheid en toegankelijkheid.
Mensen met laaggeletterdheid, die niet weten hoe ze informatie
kunnen verkrijgen of geen financiële middelen hebben om
gebruik te maken van diensten, zijn moeilijker te bereiken,
waardoor preventie minder effectief is.
o Daarnaast valt ook stigmatisering van (bovenstaande) doelgroepen als
schaduwkant te noemen, aangezien er al snel een stempel op
bijvoorbeeld laaggeletterde wordt gelegd, waardoor de preventie
misschien niet passend is.
Week 1.......................................................................................................... 2
Colleges............................................................................................................... 2
Flitscolleges:................................................................................................... 2
College 1: Preventieve Zorg...........................................................................6
College 2: Kleinschalig praktijkonderzoek: Onderzoek uitvoeren.................10
OWG.................................................................................................................. 11
SRV.................................................................................................................... 13
Week 2........................................................................................................ 15
Colleges............................................................................................................. 15
College 1: BRMO en aanpak.........................................................................15
College 2: Interpretatie van tabellen, grafieken en diagrammen.................19
OWG.................................................................................................................. 20
SRV.................................................................................................................... 21
VTV.................................................................................................................... 23
OV..................................................................................................................... 25
Week 3........................................................................................................ 27
Colleges............................................................................................................. 27
College 1: HVZ - Risicofactoren en preventieve maatregelen......................27
College 2: Indiceren van zorg.......................................................................30
OWG.................................................................................................................. 32
SRV.................................................................................................................... 33
VTV.................................................................................................................... 34
Week 4........................................................................................................ 35
Colleges............................................................................................................. 35
College 1: Ontwikkelingen in de ouderenzorg..............................................35
College 2: Gedrag en motivatie....................................................................38
OWG.................................................................................................................. 40
SRV.................................................................................................................... 40
VTV.................................................................................................................... 42
PPO.................................................................................................................... 44
Week 5........................................................................................................ 45
Colleges............................................................................................................. 45
College 1: Voortplantingsorganen en Soa’s..................................................45
College 2: Van gedragsdeterminanten naar het verklaren en beïnvloeden
van gedrag................................................................................................... 50
College 3: Gastcollege: GGD seksuele gezondheid......................................54
OWG.................................................................................................................. 55
, SRV.................................................................................................................... 56
VTV.................................................................................................................... 58
Centraal veneuze katheter...........................................................................58
Bloedtransfusie............................................................................................ 61
Totaal Parenterale Voeding (TPV).................................................................66
Week 6........................................................................................................ 69
Colleges............................................................................................................. 69
College 1: Zorg rondom kind 0 tot 4 jaar......................................................69
College 2: Immunologie en vaccinaties........................................................71
OWG.................................................................................................................. 74
OV..................................................................................................................... 75
Week 7........................................................................................................ 75
Colleges............................................................................................................. 75
College 1: Maatschappelijke problematiek in het leven van jongeren..........75
College 2: Integrale zorg in de JGZ...............................................................77
OWG.................................................................................................................. 78
Week 1
Colleges
Flitscolleges:
1. verschillende indelingen van preventie omschrijven;
- Vormen van preventie:
o Collectieve preventie: Universele preventie (populatie): Deze vorm van
preventie richt zich op de gehele gemeenschap of specifieke delen
ervan. Het doel is om actief de gezondheid van de bevolking te
bevorderen en te beschermen. Voorbeelden zijn het waarborgen van de
kwaliteit van drinkwater en het Rijksvaccinatieprogramma.
o Collectieve preventie: Selectieve preventie (risicogroep): Hier richten
we ons op bevolkingsgroepen met een verhoogd risico op bepaalde
aandoeningen. Het doel is om te voorkomen dat mensen met
risicofactoren daadwerkelijk ziek worden. Denk aan de jaarlijkse
griepprik of het bevolkingsonderzoek naar borstkanker.
o Individuele preventie: Geïndiceerde preventie (individu): We hebben
allemaal wel eens last van beginnende klachten. Met geïndiceerde
preventie richten we ons specifiek op mensen met dergelijke klachten
om te voorkomen dat ze verergeren tot een volwaardige aandoening.
, Bijvoorbeeld met een beweegprogramma voor mensen met rugklachten
of een onlinegroepscursus voor jongeren met een depressie
o Individuele preventie: Zorggerelateerde preventie (individu): Dit is van
groot belang voor mensen die al te maken hebben met een ziekte of
aandoening. Het doel is om complicaties, beperkingen, een lagere
levenskwaliteit of zelfs sterfte te voorkomen. Dit kan bijvoorbeeld door
een stoppen-met-roken-programma voor COPD-patiënten of een
gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) bij mensen met obesitas.
- Fases van ziekte:
o Primaire preventie: activiteiten die voorkomen dat gezonde mensen
een bepaald gezondheidsprobleem, ziekte of ongeval krijgen.
o Secundaire preventie: vroege opsporing van ziekten of afwijkingen bij
personen die ziek zijn, een verhoogd risico lopen of een bepaalde
genetische aanleg hebben. De ziekte kan daardoor eerder worden
behandeld, zodat erger kan worden voorkomen.
o Tertiaire preventie: voorkomen van complicaties en ziekteverergering
bij patiënten. Ook het bevorderen van de zelfredzaamheid van
patiënten valt hieronder.
2. uitleggen wat gezondheidsbescherming, gezondheidsbevordering en
ziektepreventie inhoudt;
- Gezondheidsbevordering:
o Doel: Het veranderen van ongewenst gedrag of een leefstijl die
schaadt.
o De kern van gezondheidsbevordering gaat om een
gezondheidsvoorlichting (GVO) en het aanbieden van voorzieningen,
bijvoorbeeld door preventiestrategieën.
- Gezondheidsbescherming:
o Doel: Vanuit de Wet Publieke Gezondheid de volksgezondheid te
optimaliseren. Daarnaast ook het opsporen en onschadelijk maken van
negatieve invloeden op de
o gezondheid. Verder het beheersen van mogelijke schadelijke invloeden
en tot slot het bevorderen van veiligheid van water-, voeding-, leef- en
arbeidsomstandigheden.
- Ziektepreventie:
o Doel: Verdere gezondheidsproblemen en verslechtering voorkomen en
het leren om te gaan met beperkingen.
o Dit kan worden gedaan door voorlichtingen te geven, waardoor het
zelfmanagement versterkt. Ook gedrag- en leefstijlverandering kunnen
helpend zijn, net zoals het inzetten van Intervention Mapping en Shared
Decision Making.
3. preventiestrategieën benoemen en weet waar deze te vinden zijn;
- “Een effectieve strategie bestaat uit een combinatie van verschillende
methoden.”
- Voorbeelden:
o Het Nationaal Preventieprogramma (NPP), gestart in 2014, heeft als
doel de toename van chronische ziekten te beperken. Het richt zich op
, de BRAVO-gedragingen (Bewegen, Roken, Alcohol, Voeding en
Ontspanning) en gezondheidsproblemen zoals depressie, diabetes en
overgewicht. Het NPP werkt via wet- en regelgeving die lokaal door
gemeenten wordt uitgevoerd en stimuleert een brede maatschappelijke
beweging voor een gezondere samenleving.
o De RIVM toolkit richt zich op een gezonde wijkaanpak. Het is een set
aan verschillende interventies en hulpmiddelen om hiermee aan de
slag te gaan.
o Het Loket Gezond Leven heeft een overzicht van effectieve
interventies.
4. uitleggen wat de preventiecyclus inhoudt;
- Preventiecyclus speelt zich elke vier jaar af en is
verplicht vanuit de wet publieke gezondheid. Op
basis van deze cyclus komt het gezondheidsbeleid
tot stand.
o De Volksgezondheid Toekomstverkenning
(VTV) wordt opgesteld door het RIVM en
geeft inzicht in de huidige stand van zaken
en de belangrijkste toekomstige
maatschappelijke opgaven en knelpunten op
het gebied van gezondheid,
gezondheidsdeterminanten en preventie in Nederland. Op basis van
uitgebreid onderzoek doet het RIVM-voorspellingen voor de toekomst,
die dienen als input voor de overheid bij het opstellen van een
definitieve rijksnota.
o De Rijksnota stelt prioriteiten voor de collectieve preventie. Er worden
speerpunten opgesteld in de landelijke nota voor de aankomende 4
jaar.
o Gemeentelijke nota’s vormen de lokale uitwerking van het landelijke
gezondheidsbeleid. Gemeenten stemmen dit beleid af op de lokale
situatie en zijn verantwoordelijk voor de uitvoering, onder meer door
samen te werken met en sturing te geven aan lokale organisaties en
instellingen.
o De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGZ) bewaakt de staat van de
openbare gezondheidszorg. De inspectie voert controles uit en
beoordeelt of de kwaliteit voldoet aan de geldende normen. De
gegevens die tijdens deze controles worden verzameld, dienen weer als
input voor de Volksgezondheid Toekomstverkenning.
5. preventie relateren aan het model van Lalonde;
- In het model staat gezondheid centraal, waarbij er vier
determinanten zijn die hier invloed op hebben:
o Biologische / endogene / endocriene factoren:
Individuele factoren die een rol spelen en
invloed hebben op de gezondheid (genetische
aanleg / hoge bloeddruk)
o Voorzieningen gezondheidszorg / medische zorg: De organisatie van de
gezondheidszorg en de toegankelijkheid en kwaliteit van voorzieningen.
o Leefstijl: Gedrag dat gezondheid kan beïnvloeden (voeding, beweging,
slapen)
, o Omgeving / extern milieu: Gezondheid wordt beïnvloed door sociale,
economische en culturele factoren (zoals inkomen, opleiding en sociale
kring), evenals de fysieke omgeving (woonplaats, school) en het sociale
netwerk van iemand.
6. uitleggen wat de preventieparadox is;
- De preventieparadox is het fenomeen waarbij preventiemaatregelen op
bevolkingsniveau een grotere gezondheidswinst opleveren, maar niet altijd
effectief zijn voor het individu. Het is telkens de vraag: “Kies je voor de
populatie aanpak (velen met matig risico) of voor de high risk aanpak
(weinigen met hoog risico)?”
- De preventieparadox beschrijft de ogenschijnlijke tegenstrijdigheid dat de
meeste gevallen van een ziekte komen uit het deel van de bevolking met een
laag of matig risico op die ziekte, en slechts een minderheid van de gevallen
uit de groep met een hoog risico.
- Voorbeelden:
o Bij Down Syndroom is de verwachting is dat zwangeren met een hoge
leeftijd meer risico hebben, terwijl de meeste kinderen met Down
geboren worden bij de zwangeren met een lagere leeftijd.
o Bij het alcoholprobleem zou je denken dat je in moet zetten op de
kleine groep alcoholisten, echter is er meer winst te behalen bij de
grote groep risicodrinkers.
- De preventiemaatregel die je inzet op de populatie heeft een klein voordeel
voor het individu, maar een groot voordeel voor de samenleving als geheel
(bv. het vaccinatieprogramma).
- Het is voor ons als verpleegkundig belangrijk dat wij begrip hebben voor dit
fenomeen, want daardoor begrijpen wij de noodzaak van bepaalde
maatregelen.
7. uitleggen wat de kritiek op preventie is.
- Er zijn 2 belangrijke problemen / schaduwkanten:
o “vervangende doodsoorzaak” Leid elke gedragsverandering tot
gezondheidswinst? Of is het alleen maar het verplaatsen van
problemen?
Bijvoorbeeld, door in te zetten op het voorkomen van hart- en
vaatziekten, blijven mensen mogelijk langer leven, wat bijdraagt
aan de vergrijzing, maar wat tegelijkertijd ook leidt tot
uitdagingen zoals ouderdom, eenzaamheid en andere
gezondheidsproblemen.
o Bereikbaarheid en toegankelijkheid.
Mensen met laaggeletterdheid, die niet weten hoe ze informatie
kunnen verkrijgen of geen financiële middelen hebben om
gebruik te maken van diensten, zijn moeilijker te bereiken,
waardoor preventie minder effectief is.
o Daarnaast valt ook stigmatisering van (bovenstaande) doelgroepen als
schaduwkant te noemen, aangezien er al snel een stempel op
bijvoorbeeld laaggeletterde wordt gelegd, waardoor de preventie
misschien niet passend is.
