Inhoudsopgave
VENNOOTSCHAPSBELASTING IN INTERNATIONAAL PERSPECTIEF.................................................................. 2
BEPS (Base erosion and profit shifting) ........................................................................................................... 2
CCTB en CCCTB ................................................................................................................................................ 2
ATAD 1............................................................................................................................................................. 2
BELANG VAN ONDERSCHEID EIGEN VERMOGEN VS. VREEMD VERMOGEN.................................................... 3
BEPERKING DISCRIMINATIE EIGEN VERMOGEN TEN OPZICHTE VAN VREEMD VERMOGEN .......................................................... 3
HERKWALIFICATIE FINANCIERINGSVORMEN .................................................................................................................... 3
Uitzonderingen: herkwalificatie lening in kapitaal ......................................................................................... 4
Deelnemerschapslening in relatie tot de deelnemingsvrijstelling .................................................................. 4
Deelnemerschapslening in relatie tot art. 13 lid 17 Wet VPB ......................................................................... 5
Geen uitzondering: herkwalificatie kapitaal in lening .................................................................................... 5
DEELNEMINGSVRIJSTELLING: (KWALIFICERENDE) BELEGGINGSDEELNEMINGEN ............................................ 7
Kwalificerende beleggingsdeelneming ........................................................................................................... 7
Herwaarderingsplicht...................................................................................................................................... 7
CFC-REGELING ............................................................................................................................................ 8
Belangentoets en tarieftoets........................................................................................................................... 8
Uitzonderingen ................................................................................................................................................ 8
Besmette voordelen ........................................................................................................................................ 8
Grootte van het belang ................................................................................................................................... 9
Gelieerde lichamen.......................................................................................................................................... 9
Samenloop met deelnemingsvrijstelling ......................................................................................................... 9
Commissie Ter Haar ........................................................................................................................................ 9
,Vennootschapsbelasting in internationaal perspectief
BEPS (Base erosion and profit shifting)
BEPS was een project van de OECD. Het bestond uit vijftien rapporten waarin de problemen van de
belastingheffing van multinationals werden behandeld. De OECD vond dat de multinationals te weinig
belasting betaalden door gebruik te maken van verschillen tussen belastingstelsels. Een deel van deze
rapporten is inmiddels beland in onze wetgeving. De OECD vindt dit nog niet genoeg. Zo stelt zij zichzelf
de vraag: waar belast je Facebook? Belast je in Amerika of daar waar de gebruikers zitten (overal ter
wereld). Op dit moment wordt de winst in principe belast in Amerika. De OECD is het hier niet helemaal
mee eens. Zij wil juist de winst belasten daar waar de gebruikers zitten. Dit betekent dat winst van een
bedrijf op een andere manier zal moeten worden toebedeeld. Dit geldt niet alleen voor Facebook,
maar voor alle bedrijven die rechtstreeks handelen met de consument. Zo worden de auto’s van
Mercedes overal ter wereld verkocht. De winst wordt echter in Duitsland belast, omdat de productie
daar plaats vindt. In, bijvoorbeeld, China worden erg veel auto’s van Mercedes verkocht. De OECD is
daarom van mening dat een deel van de winst ook in China moet worden belast. Als bedrijf stel je
namelijk niets voor als je geen klanten hebt, dus waarom zou je geen deel van de winst gaan belasten
in de landen waar de klanten zitten? Dit vraagstuk behelst Pillar 1 van het BEPS 2.0-voorstel.
Stel wij betalen als Nederland een royalty voor het gebruik van een merkrecht aan een
groepsvennootschap. Deze groepsvennootschap zit in een belastingparadijs waar geen belasting
wordt geheven. De OECD zegt dan dat wanneer je de royalty in Nederland wilt aftrekken, terwijl deze
in het belastingparadijs niet wordt belast, Nederland een regeling zou moeten hebben dat aftrek niet
mogelijk is. De OECD wil dus dat het niet mogelijk is om in het ene land aftrek te hebben, terwijl in het
andere land er geen heffing tegenover staat Pillar 2 van het BEPS 2.0-voorstel.
Stel je hebt een dochtermaatschappij die heel weinig belasting betaalt in het buitenland. Op
dividenden die vanuit die dochter komen, is de deelnemingsvrijstelling van toepassing. De OECD vindt
dat de deelnemingsvrijstelling niet meer van toepassing zou moeten zijn als in het land van de
dochtermaatschappij te weinig belasting wordt geheven.
CCTB en CCCTB
De CCTB en CCCTB zijn voorstellen van de Europese Unie. De CCTB (Common Corporate Tax Base) is
gericht op een Europese vennootschapsbelasting, zodat de vennootschapsbelasting er in elke lidstaat
hetzelfde uit ziet. Elk land wordt nog wel apart belast. Dit in tegenstelling tot de CCCTB. Bij de CCCTB
(Common Consolidated Corporate Tax Base) kijk je naar het hele concern. Stel een Nederlandse
vestiging heeft € 100.000 winst, maar de Duitse vestiging heeft € 100.000 verlies. Als elk land apart zou
belasten, dan zou Nederland heffen over € 100.000 en Duitsland doet met het verlies niets. Als je op
dit voorbeeld de CCCTB zou toepassen, dan heeft het concern als geheel geen winst of verlies en hoeft
er geen belasting te worden betaald. De CCCTB zorgt dus voor een Europese fiscale eenheid.
ATAD 1
ATAD 1 is op 1 januari 2019 geïmplementeerd in de Nederlandse wet. In ATAD 1 zijn verschillende
maatregelen opgenomen:
• Beperking aftrek rente | Deze renteaftrekbeperking is opgenomen in art. 15b Wet VPB
earningsstrippingmaatregel.
• Exitheffingen | Nederland had deze regeling al voor ATAD 1 in wet opgenomen.
• Algemene antimisbruikbepaling | Nederland had deze regeling al voor ATAD 1 in wet
opgenomen (fraus legis).
• Controlled Foreign Corporation (CFC)
• Hybride entiteiten, hybride financiële instrumenten
2
, Belang van onderscheid eigen vermogen vs. vreemd vermogen
Voor de debiteur geldt dat de lotgevallen eigen vermogen tot de onbelaste kapitaalsfeer behoren. De
lotgevallen vreemd vermogen vallen in de belaste ondernemingssfeer.
Voor de crediteur geldt dat de lotgevallen verstrekt eigen vermogen vaak onder de
deelnemingsvrijstelling vallen. De lotgevallen verstrekt vreemd vermogen behoren tot de belaste
ondernemingssfeer.
Beperking discriminatie eigen vermogen ten opzichte van vreemd vermogen
De wetgever probeert het verschil tussen eigen vermogen en vreemd vermogen weg te nemen. Zo
kunnen de volgende maatregelen bijdragen aan een kleiner verschil tussen eigen en vreemd
vermogen:
• Renteaftrekbeperking | Bijvoorbeeld het verlagen van de 30% die nu wordt berekend over de
gecorrigeerde winst art. 15b Wet VPB. De reden hiervoor is het ontmoedigen van
financiering met vreemd vermogen.
• Defiscalisering van rente | Rentekosten zijn dan niet meer aftrekbaar. Dit betekent ook dat de
ontvanger van de rente niet meer belast zal worden over de rentebaten.
• Vermogensaftrek | In het geval van vermogensaftrek wordt de rente niet niet-aftrekbaar
gemaakt, maar wordt de vergoeding voor eigen vermogen ook aftrekbaar gemaakt.
Indirect kun je ook het verschil tussen eigen en vreemd vermogen verkleinen:
• Het beperken van de deelnemingsvrijstelling, zoals bij een niet-kwalificerende
beleggingsdeelneming; en
• CFC-maatregelen.
Herkwalificatie financieringsvormen
Het is belangrijk hoe een geldverstrekking wordt gekwalificeerd. Het uitgangspunt is de civiel-
juridische kwalificatie BNB 1988/217 (Unilever-arrest). Een civilist kijkt bij het vaststellen van of iets
eigen of vreemd vermogen is met name of er sprake is van een terugbetalingsverplichting. Ook de
Hoge Raad vindt dit cruciaal.
Uit het Unilever-arrest vloeit mede voort er enkele uitzonderingen op het uitgangspunt zijn. Zo kan
iets wat civiel-juridisch vreemd vermogen is, fiscaalrechtelijk eigen vermogen zijn, namelijk bij de
deelnemerschapslening, bodemloze putlening en de schijnlening limitatieve opsomming.
In het arrest BNB 2020/117 ging het om ‘perpetual securities’. Deze leningen waren enkel opeisbaar
bij faillissement en liquidatie. De debiteur kon de lening in bepaalde situaties vrijwillig terugbetalen,
maar was perpetueel (eeuwigdurend). Als het tot liquidatie van de vennootschap zou komen, dan werd
de lening opeisbaar, maar dan was de houder van deze lening (crediteur) qua achtergesteldheid op
hetzelfde niveau als de preferente aandeelhouder. Deze lening was dus erg achtergesteld. Toen was
de vraag: kan er nog wel gesproken worden van een terugbetalingsverplichting? De Hoge Raad vond
dat er nog steeds sprake was van een terugbetalingsverplichting, ondanks dat je als crediteur erg bent
achtergesteld.
Kan iets wat civiel-juridisch eigen vermogen is, fiscaalrechtelijk vreemd vermogen zijn? Nee. Dit heeft
de Hoge Raad geoordeeld in BNB 2014/79 en BNB 2014/80. De Hoge Raad vindt dat anders de
rechtszekerheid in het gedrang komt.
3
VENNOOTSCHAPSBELASTING IN INTERNATIONAAL PERSPECTIEF.................................................................. 2
BEPS (Base erosion and profit shifting) ........................................................................................................... 2
CCTB en CCCTB ................................................................................................................................................ 2
ATAD 1............................................................................................................................................................. 2
BELANG VAN ONDERSCHEID EIGEN VERMOGEN VS. VREEMD VERMOGEN.................................................... 3
BEPERKING DISCRIMINATIE EIGEN VERMOGEN TEN OPZICHTE VAN VREEMD VERMOGEN .......................................................... 3
HERKWALIFICATIE FINANCIERINGSVORMEN .................................................................................................................... 3
Uitzonderingen: herkwalificatie lening in kapitaal ......................................................................................... 4
Deelnemerschapslening in relatie tot de deelnemingsvrijstelling .................................................................. 4
Deelnemerschapslening in relatie tot art. 13 lid 17 Wet VPB ......................................................................... 5
Geen uitzondering: herkwalificatie kapitaal in lening .................................................................................... 5
DEELNEMINGSVRIJSTELLING: (KWALIFICERENDE) BELEGGINGSDEELNEMINGEN ............................................ 7
Kwalificerende beleggingsdeelneming ........................................................................................................... 7
Herwaarderingsplicht...................................................................................................................................... 7
CFC-REGELING ............................................................................................................................................ 8
Belangentoets en tarieftoets........................................................................................................................... 8
Uitzonderingen ................................................................................................................................................ 8
Besmette voordelen ........................................................................................................................................ 8
Grootte van het belang ................................................................................................................................... 9
Gelieerde lichamen.......................................................................................................................................... 9
Samenloop met deelnemingsvrijstelling ......................................................................................................... 9
Commissie Ter Haar ........................................................................................................................................ 9
,Vennootschapsbelasting in internationaal perspectief
BEPS (Base erosion and profit shifting)
BEPS was een project van de OECD. Het bestond uit vijftien rapporten waarin de problemen van de
belastingheffing van multinationals werden behandeld. De OECD vond dat de multinationals te weinig
belasting betaalden door gebruik te maken van verschillen tussen belastingstelsels. Een deel van deze
rapporten is inmiddels beland in onze wetgeving. De OECD vindt dit nog niet genoeg. Zo stelt zij zichzelf
de vraag: waar belast je Facebook? Belast je in Amerika of daar waar de gebruikers zitten (overal ter
wereld). Op dit moment wordt de winst in principe belast in Amerika. De OECD is het hier niet helemaal
mee eens. Zij wil juist de winst belasten daar waar de gebruikers zitten. Dit betekent dat winst van een
bedrijf op een andere manier zal moeten worden toebedeeld. Dit geldt niet alleen voor Facebook,
maar voor alle bedrijven die rechtstreeks handelen met de consument. Zo worden de auto’s van
Mercedes overal ter wereld verkocht. De winst wordt echter in Duitsland belast, omdat de productie
daar plaats vindt. In, bijvoorbeeld, China worden erg veel auto’s van Mercedes verkocht. De OECD is
daarom van mening dat een deel van de winst ook in China moet worden belast. Als bedrijf stel je
namelijk niets voor als je geen klanten hebt, dus waarom zou je geen deel van de winst gaan belasten
in de landen waar de klanten zitten? Dit vraagstuk behelst Pillar 1 van het BEPS 2.0-voorstel.
Stel wij betalen als Nederland een royalty voor het gebruik van een merkrecht aan een
groepsvennootschap. Deze groepsvennootschap zit in een belastingparadijs waar geen belasting
wordt geheven. De OECD zegt dan dat wanneer je de royalty in Nederland wilt aftrekken, terwijl deze
in het belastingparadijs niet wordt belast, Nederland een regeling zou moeten hebben dat aftrek niet
mogelijk is. De OECD wil dus dat het niet mogelijk is om in het ene land aftrek te hebben, terwijl in het
andere land er geen heffing tegenover staat Pillar 2 van het BEPS 2.0-voorstel.
Stel je hebt een dochtermaatschappij die heel weinig belasting betaalt in het buitenland. Op
dividenden die vanuit die dochter komen, is de deelnemingsvrijstelling van toepassing. De OECD vindt
dat de deelnemingsvrijstelling niet meer van toepassing zou moeten zijn als in het land van de
dochtermaatschappij te weinig belasting wordt geheven.
CCTB en CCCTB
De CCTB en CCCTB zijn voorstellen van de Europese Unie. De CCTB (Common Corporate Tax Base) is
gericht op een Europese vennootschapsbelasting, zodat de vennootschapsbelasting er in elke lidstaat
hetzelfde uit ziet. Elk land wordt nog wel apart belast. Dit in tegenstelling tot de CCCTB. Bij de CCCTB
(Common Consolidated Corporate Tax Base) kijk je naar het hele concern. Stel een Nederlandse
vestiging heeft € 100.000 winst, maar de Duitse vestiging heeft € 100.000 verlies. Als elk land apart zou
belasten, dan zou Nederland heffen over € 100.000 en Duitsland doet met het verlies niets. Als je op
dit voorbeeld de CCCTB zou toepassen, dan heeft het concern als geheel geen winst of verlies en hoeft
er geen belasting te worden betaald. De CCCTB zorgt dus voor een Europese fiscale eenheid.
ATAD 1
ATAD 1 is op 1 januari 2019 geïmplementeerd in de Nederlandse wet. In ATAD 1 zijn verschillende
maatregelen opgenomen:
• Beperking aftrek rente | Deze renteaftrekbeperking is opgenomen in art. 15b Wet VPB
earningsstrippingmaatregel.
• Exitheffingen | Nederland had deze regeling al voor ATAD 1 in wet opgenomen.
• Algemene antimisbruikbepaling | Nederland had deze regeling al voor ATAD 1 in wet
opgenomen (fraus legis).
• Controlled Foreign Corporation (CFC)
• Hybride entiteiten, hybride financiële instrumenten
2
, Belang van onderscheid eigen vermogen vs. vreemd vermogen
Voor de debiteur geldt dat de lotgevallen eigen vermogen tot de onbelaste kapitaalsfeer behoren. De
lotgevallen vreemd vermogen vallen in de belaste ondernemingssfeer.
Voor de crediteur geldt dat de lotgevallen verstrekt eigen vermogen vaak onder de
deelnemingsvrijstelling vallen. De lotgevallen verstrekt vreemd vermogen behoren tot de belaste
ondernemingssfeer.
Beperking discriminatie eigen vermogen ten opzichte van vreemd vermogen
De wetgever probeert het verschil tussen eigen vermogen en vreemd vermogen weg te nemen. Zo
kunnen de volgende maatregelen bijdragen aan een kleiner verschil tussen eigen en vreemd
vermogen:
• Renteaftrekbeperking | Bijvoorbeeld het verlagen van de 30% die nu wordt berekend over de
gecorrigeerde winst art. 15b Wet VPB. De reden hiervoor is het ontmoedigen van
financiering met vreemd vermogen.
• Defiscalisering van rente | Rentekosten zijn dan niet meer aftrekbaar. Dit betekent ook dat de
ontvanger van de rente niet meer belast zal worden over de rentebaten.
• Vermogensaftrek | In het geval van vermogensaftrek wordt de rente niet niet-aftrekbaar
gemaakt, maar wordt de vergoeding voor eigen vermogen ook aftrekbaar gemaakt.
Indirect kun je ook het verschil tussen eigen en vreemd vermogen verkleinen:
• Het beperken van de deelnemingsvrijstelling, zoals bij een niet-kwalificerende
beleggingsdeelneming; en
• CFC-maatregelen.
Herkwalificatie financieringsvormen
Het is belangrijk hoe een geldverstrekking wordt gekwalificeerd. Het uitgangspunt is de civiel-
juridische kwalificatie BNB 1988/217 (Unilever-arrest). Een civilist kijkt bij het vaststellen van of iets
eigen of vreemd vermogen is met name of er sprake is van een terugbetalingsverplichting. Ook de
Hoge Raad vindt dit cruciaal.
Uit het Unilever-arrest vloeit mede voort er enkele uitzonderingen op het uitgangspunt zijn. Zo kan
iets wat civiel-juridisch vreemd vermogen is, fiscaalrechtelijk eigen vermogen zijn, namelijk bij de
deelnemerschapslening, bodemloze putlening en de schijnlening limitatieve opsomming.
In het arrest BNB 2020/117 ging het om ‘perpetual securities’. Deze leningen waren enkel opeisbaar
bij faillissement en liquidatie. De debiteur kon de lening in bepaalde situaties vrijwillig terugbetalen,
maar was perpetueel (eeuwigdurend). Als het tot liquidatie van de vennootschap zou komen, dan werd
de lening opeisbaar, maar dan was de houder van deze lening (crediteur) qua achtergesteldheid op
hetzelfde niveau als de preferente aandeelhouder. Deze lening was dus erg achtergesteld. Toen was
de vraag: kan er nog wel gesproken worden van een terugbetalingsverplichting? De Hoge Raad vond
dat er nog steeds sprake was van een terugbetalingsverplichting, ondanks dat je als crediteur erg bent
achtergesteld.
Kan iets wat civiel-juridisch eigen vermogen is, fiscaalrechtelijk vreemd vermogen zijn? Nee. Dit heeft
de Hoge Raad geoordeeld in BNB 2014/79 en BNB 2014/80. De Hoge Raad vindt dat anders de
rechtszekerheid in het gedrang komt.
3
