Werkgroep 1
Erfrecht
Casus 1
Teken het erfrechtelijke plaatje, uitgaande van de volgende gegevens:
A is er ater. Bij zijn overlijden zijn nog in leven: zijn moeder M, zijn echtgenote B, zijn drie
dochters C, D, E, de echtgenoot van zijn vooroverleden dochter F en zijn kleinzonen G (van
dochter F), H (van dochter C), I en J (van dochter D), K (van dochter E). Voorts is van zijn
vooroverleden kleinzoon L (van dochter E) nog een achterkleindochter in leven.
M2 (n.v.t.)
B
C1 D1 E1 F
H I&J K L G1
(plaatsvervulling)
?
Wie zijn de versterferfgenamen en voor welk deel?
Hierboven deels beschreven. Op grond van artikel 4:10 lid 1 BW geldt dat de volgende personen als
erfgenamen aangewezen kunnen worden:
1. Diens (niet van tafel en bed gescheiden) echtgenoot en diens kinderen;
2. Diens ouders, broers en zussen;
3. Diens grootouders;
4. Diens overgrootouders;
Op grond van lid 2 jo art 4:12 lid 1 BW worden de afstammelingen bij plaatsvervulling opgeroepen. Als je
aan de eerste parentele toekomt, kijk je niet naar de 2e, 3e en 4e. In dit geval geldt dat B (als echtgenoot),
C, D en E (als kind = eigen hoofde) en G (als plaatsvervuller van F art 4:12) worden aangemerkt als
erfgenamen. De moeder zou als 2e parentele worden aangemerkt als erfgenaam, maar daar kom je nu niet
aan toe.
In beginsel geldt dat degene die tezamen uit eigen hoofde tot een nalatenschap worden geroepen voor
gelijke delen erven art 4:11 lid 1 BW. Uit 4:13 lid 2 volgt dat B hier alles krijgt: zowel de goederen als de
schulden. C, D, E en G verkrijgen op grond van lid 3 op B van rechtswege een geldvordering,
overeenkomend met de waarde van hun erfdeel: ieder 1/5e deel. Deze geldvordering is echter pas
opeisbaar wanneer B overlijdt of indien zij in staat van faillissement is verklaard of de
schuldsaneringsregeling van toepassing is verklaard. De geldvordering wordt vermeerderd met een
rentepercentage, art 4:13 lid 4.
1
fl
,Wat verandert er, als C en D verwerpen en E onwaardig is?
Op grond van artikel 4:12 lid 1 BW geldt dat plaatsvervulling geschiedt als de nalatenschap wordt
verworpen of een erfgenaam onwaardig is. Wie wanneer onwaardig is volgt uit artikel 4:3 BW. Uit art 4:10 lid
2 BW volgt dat afstammelingen bij plaatsvervulling worden opgeroepen. In dat geval geldt dat H in de
plaats treedt van C, I & J in de plaats treden van D en K en achterkleinkind in de plaats van E en G in plaats
treden van F. B verkrijgt dan 1/5e deel, I-J krijgen gezamenlijk 1/5e dus ieder 1/10e, K-achterkleinkind
krijgen ook gezamenlijk 1/5e, dus ieder 1/10e. G verkrijgt zelf 1/5e deel. Staaksgewijs art 4:12 lid 2 BW =
1/10e deel als plaatsvervuller
Casus 2
Teken het erfrechtelijke plaatje, uitgaande van de volgende gegevens:
A overlijdt en laat achter zijn moeder M, zijn twee volle zusters B en C, zijn halfbroer D van
vaderszijde en zijn twee halfzusters E en F van moederszijde alsmede de drie kinderen van F.
SV M V SM
E F B A C D
G, H & I
Wie zijn de versterferfgenamen en voor welk deel?
A heeft geen echtgenoot of kinderen, dus dan geldt dat op grond van artikel 4:10 lid 1 sub b dat de ouders
en diens broers en zussen erfgenaam zijn. Er wordt niks (speci ek) gezegd over de vader, maar ik ga er dan
vanuit dat hij is overleden. In principe geldt op grond van artikel 4:11 lid 1 BW dat iedere erfgenaam voor
gelijke delen erven: in dit geval 1/9e, maar dat is hier anders omdat er een ouder in het spel is en er sprake
is van halfbroers en zussen. M (xx), B (xx), C (xx), D (x), E (x) en F (x) zijn dan de erfgenamen van A. Op
grond van lid 3 geldt dat een ouder altijd 1/4 moet erven. M krijgt in ieder geval 1/4e van de erfenis. De
overige 3/4e moet onder de broers en zussen verdeeld worden. In het geval van halfbroers en zussen geldt
dat hun erfdeel de helft is van het erfdeel van een volle broer of zus lid 2. B en C is allebei 2 en D, E en F is
allebei 1. Er waren 9 x’jes en zonder de moeder nog 7. 1 x is dan 1/7
• 1/7 (D, E & F) x 3/4 = ieder 3/28
• 2/7 (B en C) x 3/4 = ieder 6/28
• 1/4 naar moeder. De moeder moet je sowieso uitrekenen, maar in dit geval zou ze recht hebben op 2/9,
wat minder is dan 1/4. Slechts wanneer ze eronder zakt, moet ze minimaal 1/4e krijgen. Ze kan dus ook
recht hebben op meer
Wat er verandert er, als F de nalatenschap verwerpt?
Als F de nalatenschap verwerpt geldt op grond van 4:12 lid 1 BW dat G, H en I in haar plaats treden. F is
een halfbroer, dus verkrijgt gezamenlijk de helft van wat een volle broer/zus verkrijgt. Uit de vorige casus
volgt dat F recht heeft op 1/8e deel. G, H en I hebben hier dan ook gezamenlijk recht op.
2
fi
, Casus 3
Teken het erfrechtelijke plaatje, uitgaande van de volgende gegevens:
A overlijdt en laat achter van vaderszijde zijn grootmoeder B (weduwe van grootvader C). Van
moederszijde zijn nog in leven zijn grootvader D (weduwnaar van grootmoeder E) en zijn oom F,
zoon van D en E.
E D B C
F M V
A
Wie zijn de versterferfgenamen en voor welk deel?
Betekent dit dat moeder en vader zelf ook overleden zijn? Ik neem aan van wel, omdat er niet wordt
genoemd dat die achter worden gelaten. In dat geval geldt dat op grond van artikel 4:10 lid 1 sub c (3e
parentele) dat de grootouders erfgenaam zijn: D en B (uit eigen hoofde) en F voor E (door plaatsvervulling).
Ze zijn ieder voor gelijke delen erfgenaam art 4:11 lid 1 BW: ieder een 1/3e. De oom krijgt niks/is geen
erfgenaam.
Casus 4
Wie erft welk deel?
A is er ater. Hij heeft geen echtgenoot dan wel kinderen (1e parentele). Zijn ouders zijn overleden en hij
heeft geen broers of zussen (2e parentele). Dan kom je bij de derde parentele: grootouders. Zijn overgroot
ouders aan de rechterkant zijn overleden en aan de linkerkant is F er nog. Je stopt dan bij deze parentele. F
is dan erfgenaam als grootouder, Y en Z als plaatsvervullers van vooroverleden echtgenoot van F en K en M
als plaatsvervullers van de vooroverleden grootouders. Zij erven voor het erfdeel van degene in wiens plaats
zij treden. In beginsel geldt dat alle erfgenamen voor gelijke delen erven art 4:11 BW.
3
fl
Erfrecht
Casus 1
Teken het erfrechtelijke plaatje, uitgaande van de volgende gegevens:
A is er ater. Bij zijn overlijden zijn nog in leven: zijn moeder M, zijn echtgenote B, zijn drie
dochters C, D, E, de echtgenoot van zijn vooroverleden dochter F en zijn kleinzonen G (van
dochter F), H (van dochter C), I en J (van dochter D), K (van dochter E). Voorts is van zijn
vooroverleden kleinzoon L (van dochter E) nog een achterkleindochter in leven.
M2 (n.v.t.)
B
C1 D1 E1 F
H I&J K L G1
(plaatsvervulling)
?
Wie zijn de versterferfgenamen en voor welk deel?
Hierboven deels beschreven. Op grond van artikel 4:10 lid 1 BW geldt dat de volgende personen als
erfgenamen aangewezen kunnen worden:
1. Diens (niet van tafel en bed gescheiden) echtgenoot en diens kinderen;
2. Diens ouders, broers en zussen;
3. Diens grootouders;
4. Diens overgrootouders;
Op grond van lid 2 jo art 4:12 lid 1 BW worden de afstammelingen bij plaatsvervulling opgeroepen. Als je
aan de eerste parentele toekomt, kijk je niet naar de 2e, 3e en 4e. In dit geval geldt dat B (als echtgenoot),
C, D en E (als kind = eigen hoofde) en G (als plaatsvervuller van F art 4:12) worden aangemerkt als
erfgenamen. De moeder zou als 2e parentele worden aangemerkt als erfgenaam, maar daar kom je nu niet
aan toe.
In beginsel geldt dat degene die tezamen uit eigen hoofde tot een nalatenschap worden geroepen voor
gelijke delen erven art 4:11 lid 1 BW. Uit 4:13 lid 2 volgt dat B hier alles krijgt: zowel de goederen als de
schulden. C, D, E en G verkrijgen op grond van lid 3 op B van rechtswege een geldvordering,
overeenkomend met de waarde van hun erfdeel: ieder 1/5e deel. Deze geldvordering is echter pas
opeisbaar wanneer B overlijdt of indien zij in staat van faillissement is verklaard of de
schuldsaneringsregeling van toepassing is verklaard. De geldvordering wordt vermeerderd met een
rentepercentage, art 4:13 lid 4.
1
fl
,Wat verandert er, als C en D verwerpen en E onwaardig is?
Op grond van artikel 4:12 lid 1 BW geldt dat plaatsvervulling geschiedt als de nalatenschap wordt
verworpen of een erfgenaam onwaardig is. Wie wanneer onwaardig is volgt uit artikel 4:3 BW. Uit art 4:10 lid
2 BW volgt dat afstammelingen bij plaatsvervulling worden opgeroepen. In dat geval geldt dat H in de
plaats treedt van C, I & J in de plaats treden van D en K en achterkleinkind in de plaats van E en G in plaats
treden van F. B verkrijgt dan 1/5e deel, I-J krijgen gezamenlijk 1/5e dus ieder 1/10e, K-achterkleinkind
krijgen ook gezamenlijk 1/5e, dus ieder 1/10e. G verkrijgt zelf 1/5e deel. Staaksgewijs art 4:12 lid 2 BW =
1/10e deel als plaatsvervuller
Casus 2
Teken het erfrechtelijke plaatje, uitgaande van de volgende gegevens:
A overlijdt en laat achter zijn moeder M, zijn twee volle zusters B en C, zijn halfbroer D van
vaderszijde en zijn twee halfzusters E en F van moederszijde alsmede de drie kinderen van F.
SV M V SM
E F B A C D
G, H & I
Wie zijn de versterferfgenamen en voor welk deel?
A heeft geen echtgenoot of kinderen, dus dan geldt dat op grond van artikel 4:10 lid 1 sub b dat de ouders
en diens broers en zussen erfgenaam zijn. Er wordt niks (speci ek) gezegd over de vader, maar ik ga er dan
vanuit dat hij is overleden. In principe geldt op grond van artikel 4:11 lid 1 BW dat iedere erfgenaam voor
gelijke delen erven: in dit geval 1/9e, maar dat is hier anders omdat er een ouder in het spel is en er sprake
is van halfbroers en zussen. M (xx), B (xx), C (xx), D (x), E (x) en F (x) zijn dan de erfgenamen van A. Op
grond van lid 3 geldt dat een ouder altijd 1/4 moet erven. M krijgt in ieder geval 1/4e van de erfenis. De
overige 3/4e moet onder de broers en zussen verdeeld worden. In het geval van halfbroers en zussen geldt
dat hun erfdeel de helft is van het erfdeel van een volle broer of zus lid 2. B en C is allebei 2 en D, E en F is
allebei 1. Er waren 9 x’jes en zonder de moeder nog 7. 1 x is dan 1/7
• 1/7 (D, E & F) x 3/4 = ieder 3/28
• 2/7 (B en C) x 3/4 = ieder 6/28
• 1/4 naar moeder. De moeder moet je sowieso uitrekenen, maar in dit geval zou ze recht hebben op 2/9,
wat minder is dan 1/4. Slechts wanneer ze eronder zakt, moet ze minimaal 1/4e krijgen. Ze kan dus ook
recht hebben op meer
Wat er verandert er, als F de nalatenschap verwerpt?
Als F de nalatenschap verwerpt geldt op grond van 4:12 lid 1 BW dat G, H en I in haar plaats treden. F is
een halfbroer, dus verkrijgt gezamenlijk de helft van wat een volle broer/zus verkrijgt. Uit de vorige casus
volgt dat F recht heeft op 1/8e deel. G, H en I hebben hier dan ook gezamenlijk recht op.
2
fi
, Casus 3
Teken het erfrechtelijke plaatje, uitgaande van de volgende gegevens:
A overlijdt en laat achter van vaderszijde zijn grootmoeder B (weduwe van grootvader C). Van
moederszijde zijn nog in leven zijn grootvader D (weduwnaar van grootmoeder E) en zijn oom F,
zoon van D en E.
E D B C
F M V
A
Wie zijn de versterferfgenamen en voor welk deel?
Betekent dit dat moeder en vader zelf ook overleden zijn? Ik neem aan van wel, omdat er niet wordt
genoemd dat die achter worden gelaten. In dat geval geldt dat op grond van artikel 4:10 lid 1 sub c (3e
parentele) dat de grootouders erfgenaam zijn: D en B (uit eigen hoofde) en F voor E (door plaatsvervulling).
Ze zijn ieder voor gelijke delen erfgenaam art 4:11 lid 1 BW: ieder een 1/3e. De oom krijgt niks/is geen
erfgenaam.
Casus 4
Wie erft welk deel?
A is er ater. Hij heeft geen echtgenoot dan wel kinderen (1e parentele). Zijn ouders zijn overleden en hij
heeft geen broers of zussen (2e parentele). Dan kom je bij de derde parentele: grootouders. Zijn overgroot
ouders aan de rechterkant zijn overleden en aan de linkerkant is F er nog. Je stopt dan bij deze parentele. F
is dan erfgenaam als grootouder, Y en Z als plaatsvervullers van vooroverleden echtgenoot van F en K en M
als plaatsvervullers van de vooroverleden grootouders. Zij erven voor het erfdeel van degene in wiens plaats
zij treden. In beginsel geldt dat alle erfgenamen voor gelijke delen erven art 4:11 BW.
3
fl
