Hoofdstuk 1: Psychische aandoeningen - waar hebben we het
over?
1.1Positieve gezondheid
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) definieerde gezondheid ooit als ‘een
toestand van compleet fysiek, mentaal en sociaal welbevinden, en niet slechts de
afwezigheid van ziekte of gebrek’. In positieve gezondheid staat de mens en
niet de ziekte centraal, gaat het niet om de gebreken of stoornissen maar om wat
je wel kunt.
In de uitwerking van deze definitie van positieve gezondheid worden zes
dimensies van gezondheid beschreven:
1. Lichaamsfuncties
2. Mentaal welbevinden (psychische functies)
3. Zingeving (de spirituele en existentiële dimensie)
4. Kwaliteit van leven
5. Meedoen (sociaal-maatschappelijke participatie)
6. Dagelijks functioneren.
Kortom, gezondheid gaat over het totale functioneren in de hele breedte van het
leven, inclusief levensbeschouwing en zingeving. (=positieve gezondheid)
Om meer vat op het begrip gezondheid te krijgen, wordt er vaak onderscheid
gemaakt tussen de objectieve kant van gezondheid en ziekte, de subjectieve
kant en de gedragsmatige kant.
Objectieve kant: gaat over de aanwijsbare aan- of afwezigheid van een
ziekteproces in het lichaam, bijvoorbeeld het hebben van een tumor in de
hersenen.
Subjectieve kant: gaat over de beleving van de persoon van zijn ziekte.
Gevoelens van pijn, verdriet, ongemak, angst enzovoort.
Gedragsmatige component: gaat over de manier waarop iemand met zijn
klachten omgaat, hoe hij erover praat, hoe hij er zijn leven door laat beïnvloeden
etc.
1.2Psychische klachten
Het concept positieve gezondheid wordt steeds meer gebruikt in de Nederlandse
gezondheidszorg. Echter is de klassieke medische benadering nog dominant
aanwezig. De klassieke medische benadering is die van de psychische problemen
als (hersen)ziekten of ziekteverschijnselen. Op basis van die verschijnselen wordt
een diagnose gesteld, en deze wordt dan een uitgangspunt voor de passende
behandeling (vaak met medicijnen). In de klassieke benadering staan de
stoornissen en problemen centraal.
Classificatiesystemen voor psychische aandoeningen
Voor de diagnostiek van psychische aandoeningen is de Diagnostic and
Statistical Manual of Mental Disorders 5 (DSM-5) een belangrijke leidraad. Hierin
zijn van ongeveer 360 diagnoses de criteria beschreven, op grond waarvan de
diagnoses moeten worden gesteld. De DSM-5 is een lijst met criteria voor
diagnoses, en geeft dus geen verklaringen voor ‘ziektebeelden’ en evenmin
aanwijzingen voor de behandeling.
over?
1.1Positieve gezondheid
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) definieerde gezondheid ooit als ‘een
toestand van compleet fysiek, mentaal en sociaal welbevinden, en niet slechts de
afwezigheid van ziekte of gebrek’. In positieve gezondheid staat de mens en
niet de ziekte centraal, gaat het niet om de gebreken of stoornissen maar om wat
je wel kunt.
In de uitwerking van deze definitie van positieve gezondheid worden zes
dimensies van gezondheid beschreven:
1. Lichaamsfuncties
2. Mentaal welbevinden (psychische functies)
3. Zingeving (de spirituele en existentiële dimensie)
4. Kwaliteit van leven
5. Meedoen (sociaal-maatschappelijke participatie)
6. Dagelijks functioneren.
Kortom, gezondheid gaat over het totale functioneren in de hele breedte van het
leven, inclusief levensbeschouwing en zingeving. (=positieve gezondheid)
Om meer vat op het begrip gezondheid te krijgen, wordt er vaak onderscheid
gemaakt tussen de objectieve kant van gezondheid en ziekte, de subjectieve
kant en de gedragsmatige kant.
Objectieve kant: gaat over de aanwijsbare aan- of afwezigheid van een
ziekteproces in het lichaam, bijvoorbeeld het hebben van een tumor in de
hersenen.
Subjectieve kant: gaat over de beleving van de persoon van zijn ziekte.
Gevoelens van pijn, verdriet, ongemak, angst enzovoort.
Gedragsmatige component: gaat over de manier waarop iemand met zijn
klachten omgaat, hoe hij erover praat, hoe hij er zijn leven door laat beïnvloeden
etc.
1.2Psychische klachten
Het concept positieve gezondheid wordt steeds meer gebruikt in de Nederlandse
gezondheidszorg. Echter is de klassieke medische benadering nog dominant
aanwezig. De klassieke medische benadering is die van de psychische problemen
als (hersen)ziekten of ziekteverschijnselen. Op basis van die verschijnselen wordt
een diagnose gesteld, en deze wordt dan een uitgangspunt voor de passende
behandeling (vaak met medicijnen). In de klassieke benadering staan de
stoornissen en problemen centraal.
Classificatiesystemen voor psychische aandoeningen
Voor de diagnostiek van psychische aandoeningen is de Diagnostic and
Statistical Manual of Mental Disorders 5 (DSM-5) een belangrijke leidraad. Hierin
zijn van ongeveer 360 diagnoses de criteria beschreven, op grond waarvan de
diagnoses moeten worden gesteld. De DSM-5 is een lijst met criteria voor
diagnoses, en geeft dus geen verklaringen voor ‘ziektebeelden’ en evenmin
aanwijzingen voor de behandeling.
