T. Nusselder (2018)
Didactiek van het vreemdetalenonderwijs
1. Belangrijke begrippen
1.1: Vaardigheden en deelvaardigheden
1.1.1 De vier vaardigheden
Er zijn vier vaardigheden; luisteren, spreken, lezen, schrijven. Ze kunnen op twee manieren
in groepjes gezet worden;
- Naar communicatiekanaal: mondelinge tegenover schriftelijke vaardigheden
- Naar communicatierichting: receptieve tegenover productieve vaardigheden
Het ERK zet er een vijfde vaardigheid bij; gespreksvaardigheid, in plaats van alleen spreken.
1.1.3 Vaardigheden en deelvaardigheden
Hierbij worden deelvaardigheden per vaardigheid opgeschreven van klein naar groot.
Luisteren Spreken Lezen Schrijven
Uitspraak/
spelling
Woordenschat
Grammatica
Tekststructuur
Luistervaardighei Spreekvaardigheid/ Leesvaardighei Schrijfvaardighei
d gespreksvaardighei d d
d
1.2 Situaties, rollen, tekstsoorten, (taal)functies, taalhandelingen,
taalmiddelen
Situaties kunnen leerlingen helpen om zich meer bewust te worden van wat er op welke
manier gelezen/geluisterd etc. moet worden. Rollen zijn ook van belang omdat deze om
andere taalmiddelen (zinnen etc.) zorgen. Voorbeelden van taalfuncties zijn; informatie
geven, aanmoedigen, verzoeken et cetera. Taalfuncties kunnen met taalmiddelen
gerealiseerd worden.
1.3 Strategieën
Dit zijn de manieren waarop de leerling taken aanpakt in de vreemde taal. Ze kunnen
receptief, productief en schriftelijke en mondeling zijn. Taalleerstrategieën bevorderen het
leren van een vreemde taal; bijvoorbeeld een film kijken zonder ondertiteling.
Taalgebruiksstrategieën worden onderverdeeld:
- Taalreceptiestrategieën: anticiperend lezen, concentrisch lezen, woorden raden of
opzoeken
- Taalproductiestrategieën: omschrijven en herformuleren, plannen en herhalen et cetera.
2. Vreemdetalenonderwijs en natuurlijke
vreemdetaalverwerving
2.1 Vaardigheden binnen en buiten het vto
De belangrijkste vaardigheden op school zijn lezen en schrijven. Dit is namelijk makkelijker
te controleren en organiseren dan mondelinge vaardigheden. Buiten de school spelen
mondelinge vaardigheden een grotere rol. In de natuurlijke taalverwerving zijn mondelinge
vaardigheden ook eerst; luisteren, spreken, lezen, schrijven.
1
, T. Nusselder (2018)
2.3 Wat vto minder goed kan
Er is maar beperkte blootstelling aan de doeltaal
Er is een onnatuurlijke situatie
Er is geen noodzaak om de taal te spreken
Er is geen intrinsieke motivatie
Leerlingen zijn afhankelijk van 1 docent
Een groot deel van de taal is niet authentiek
Positieve aspecten van het vto
Docent kan starthulp geven bij het spreken van de taal
De docent kan voor aansluiting op het beheersingsniveau zorgen
De docent doseert de lesstof
Er zijn aanpassingen op het leertempo
Er is systematische feedback
Er is variatie in situaties en werkvormen
Zie pp 39 – 42
2.5 Taken en feedback doseren
Binnen het vto worden taken (bijv leesteksten) geselecteerd en gedoseerd. Bij de dosering
moet er gelet worden op de zone van naaste ontwikkeling (n+1). Feedback kan op
verschillende manieren verkeerd gedoseerd worden;
- Een te grote hoeveelheid in te korte tijd
- Verkeerd gekozen feedback (bijvoorbeeld grammatica terwijl de leerling spelling nodig had)
- Feedback op verkeerd gekozen momenten in het leerproces.
Leerlingen kunnen elkaar ook feedback geven, met name bij receptieve taken. Bij spreken
ligt dit iets lastiger, omdat leerlingen elkaar niet alleen maar willen corrigeren.
2.6 Feedbacktechnieken bij productieve taken
- Communicatieve feedback; bijvoorbeeld “Wat zeg je/Wat bedoel je?”.
- Taalgerichte feedback; gericht op je taalprestaties
- Je kunt ook Recast-en, hierbij herhaal je de zin van de leerling, maar corrigeer je de fout
zelf.
Feedback kan op 3 verschillende manieren gedoseerd worden;
1. Uitgesteld of onmiddellijk
2. Veel tegelijk of gespreid
3. Door een ander of zelf
Je kunt feedback geven door middel van verschillende technieken.
- Globaal aangeven dat ergens een fout zit
- Precies aangeven waar de fout zit
- Een hint geven in de richting van de verbetering (foutentherapie)
- Als er een regel geleerd is, die geven en de leerling vragen hem toe te passen (^)
- De verbetering geven.
2.7 Taalgerichte aandacht en taalanalyse
In het vto moeten leerlingen worden ondergedompeld in de vreemde taal, met receptieve en
productieve communicatietaken voor leerlingen.
2
Didactiek van het vreemdetalenonderwijs
1. Belangrijke begrippen
1.1: Vaardigheden en deelvaardigheden
1.1.1 De vier vaardigheden
Er zijn vier vaardigheden; luisteren, spreken, lezen, schrijven. Ze kunnen op twee manieren
in groepjes gezet worden;
- Naar communicatiekanaal: mondelinge tegenover schriftelijke vaardigheden
- Naar communicatierichting: receptieve tegenover productieve vaardigheden
Het ERK zet er een vijfde vaardigheid bij; gespreksvaardigheid, in plaats van alleen spreken.
1.1.3 Vaardigheden en deelvaardigheden
Hierbij worden deelvaardigheden per vaardigheid opgeschreven van klein naar groot.
Luisteren Spreken Lezen Schrijven
Uitspraak/
spelling
Woordenschat
Grammatica
Tekststructuur
Luistervaardighei Spreekvaardigheid/ Leesvaardighei Schrijfvaardighei
d gespreksvaardighei d d
d
1.2 Situaties, rollen, tekstsoorten, (taal)functies, taalhandelingen,
taalmiddelen
Situaties kunnen leerlingen helpen om zich meer bewust te worden van wat er op welke
manier gelezen/geluisterd etc. moet worden. Rollen zijn ook van belang omdat deze om
andere taalmiddelen (zinnen etc.) zorgen. Voorbeelden van taalfuncties zijn; informatie
geven, aanmoedigen, verzoeken et cetera. Taalfuncties kunnen met taalmiddelen
gerealiseerd worden.
1.3 Strategieën
Dit zijn de manieren waarop de leerling taken aanpakt in de vreemde taal. Ze kunnen
receptief, productief en schriftelijke en mondeling zijn. Taalleerstrategieën bevorderen het
leren van een vreemde taal; bijvoorbeeld een film kijken zonder ondertiteling.
Taalgebruiksstrategieën worden onderverdeeld:
- Taalreceptiestrategieën: anticiperend lezen, concentrisch lezen, woorden raden of
opzoeken
- Taalproductiestrategieën: omschrijven en herformuleren, plannen en herhalen et cetera.
2. Vreemdetalenonderwijs en natuurlijke
vreemdetaalverwerving
2.1 Vaardigheden binnen en buiten het vto
De belangrijkste vaardigheden op school zijn lezen en schrijven. Dit is namelijk makkelijker
te controleren en organiseren dan mondelinge vaardigheden. Buiten de school spelen
mondelinge vaardigheden een grotere rol. In de natuurlijke taalverwerving zijn mondelinge
vaardigheden ook eerst; luisteren, spreken, lezen, schrijven.
1
, T. Nusselder (2018)
2.3 Wat vto minder goed kan
Er is maar beperkte blootstelling aan de doeltaal
Er is een onnatuurlijke situatie
Er is geen noodzaak om de taal te spreken
Er is geen intrinsieke motivatie
Leerlingen zijn afhankelijk van 1 docent
Een groot deel van de taal is niet authentiek
Positieve aspecten van het vto
Docent kan starthulp geven bij het spreken van de taal
De docent kan voor aansluiting op het beheersingsniveau zorgen
De docent doseert de lesstof
Er zijn aanpassingen op het leertempo
Er is systematische feedback
Er is variatie in situaties en werkvormen
Zie pp 39 – 42
2.5 Taken en feedback doseren
Binnen het vto worden taken (bijv leesteksten) geselecteerd en gedoseerd. Bij de dosering
moet er gelet worden op de zone van naaste ontwikkeling (n+1). Feedback kan op
verschillende manieren verkeerd gedoseerd worden;
- Een te grote hoeveelheid in te korte tijd
- Verkeerd gekozen feedback (bijvoorbeeld grammatica terwijl de leerling spelling nodig had)
- Feedback op verkeerd gekozen momenten in het leerproces.
Leerlingen kunnen elkaar ook feedback geven, met name bij receptieve taken. Bij spreken
ligt dit iets lastiger, omdat leerlingen elkaar niet alleen maar willen corrigeren.
2.6 Feedbacktechnieken bij productieve taken
- Communicatieve feedback; bijvoorbeeld “Wat zeg je/Wat bedoel je?”.
- Taalgerichte feedback; gericht op je taalprestaties
- Je kunt ook Recast-en, hierbij herhaal je de zin van de leerling, maar corrigeer je de fout
zelf.
Feedback kan op 3 verschillende manieren gedoseerd worden;
1. Uitgesteld of onmiddellijk
2. Veel tegelijk of gespreid
3. Door een ander of zelf
Je kunt feedback geven door middel van verschillende technieken.
- Globaal aangeven dat ergens een fout zit
- Precies aangeven waar de fout zit
- Een hint geven in de richting van de verbetering (foutentherapie)
- Als er een regel geleerd is, die geven en de leerling vragen hem toe te passen (^)
- De verbetering geven.
2.7 Taalgerichte aandacht en taalanalyse
In het vto moeten leerlingen worden ondergedompeld in de vreemde taal, met receptieve en
productieve communicatietaken voor leerlingen.
2
