Het effect van geur en menselijkheid van een robot op vertrouwen
Naam:
Studentnummer:
Cursus: Onderzoekspracticum Experimenteel Onderzoek (PB0422)
Examinatoren: dr. Ron Pat-El, dr. Natascha de Hoog en Xynthia Kavelaars
Inleverdatum: mei 2025
, Samenvatting
In de gezondheidszorg worden robots steeds vaker ingezet als aanvulling op menselijke
zorgverleners. Vertrouwen van een patiënt is hierbij cruciaal voor succesvolle interactie. Eerdere
studies suggereren dat geur (zoals lavendel of hexanal) en een menselijk uiterlijk van de robot, het
vertrouwen kunnen bevorderen. In dit experimentele onderzoek is onderzocht in hoeverre geur
(hexanal vs. geen geur) en de visuele representatie van een virtuele zorgrobot (foto van mens, avatar
of robot) het vertrouwen kan beïnvloeden in een gesimuleerde zorgcontext.
Het onderzoek volgde een 2 (geur) x 3 (uiterlijk) tussen-proefpersonen design met 313
deelnemers, waarbij gebruik werd gemaakt van de Trust Perception Scale of Human-Robot
Interactions. De resultaten toonden een significant hoofdeffect van uiterlijk: avatar en menselijke
representatie (foto) wekten meer vertrouwen op dan bij een robot. Het effect van geur was kleiner
dan verwacht; hexanal verhoogde het vertrouwen alleen in specifieke combinaties met uiterlijk. De
interactie tussen geur en uiterlijk was significant: het vertrouwen was het laagst bij de combinatie
avatar met geur, en het hoogst bij foto zonder geur.
Deze bevindingen suggereren dat de visuele menselijkheid van een robot een sterkere
invloed heeft op vertrouwen dan geur. Deze resultaten kunnen handig zijn voor het ontwerpen van
zorgrobots: maak ze vooral visueel herkenbaar en menselijk om meer vertrouwen bij de patiënt op te
wekken. Dit onderzoek draagt bij aan de literatuur door de combinatie invloed van geur en uiterlijk
op vertrouwen te analyseren, met implicaties voor de effectiviteit van mens-robot interactie in de
zorg.
, Het effect van geur en menselijkheid van een robot op vertrouwen
Robots worden steeds vaker ingezet in de zorg, waar vertrouwen essentieel is voor
succesvolle interacties. In een verpleeghuis kunnen zorgrobots bijvoorbeeld helpen bij het
herinneren aan medicatie-inname, het demonstreren van oefeningen of het bieden van gezelschap,
zoals door een spel te spelen of een kort gesprek te voeren. Voor patiënten kan het echter moeilijk
zijn om zich comfortabel te voelen bij een robot in plaats van een menselijke zorgverlener. Een
veelbelovende aanpak om dit te verbeteren is het gebruik van geur, die de robot menselijker en
betrouwbaarder kan laten overkomen Fraune et al.( 2022).
Geuren kunnen vertrouwen beïnvloeden, zoals blijkt uit onderzoek naar lavendel. Sellaro et al. (2015)
vonden dat deelnemers die de geur van lavendel roken meer geld toevertrouwden aan een fictieve
partner dan deelnemers die pepermunt roken of geen geur waarnamen. Het effect lijkt toe te
schrijven aan hexanal, een geurcomponent die voorkomt in lavendel en menselijke lichaamsgeur.
Van Nieuwenburg et al. (2019) lieten zien dat mensen meer vertrouwen toonden in fictieve
medespelers wanneer ze hexanal (een soort grasachtige geur) roken, vergeleken met andere geuren.
Hoewel hexanal effectief lijkt in het vergroten van vertrouwen tijdens menselijke interacties, is het
effect op interacties met robots minder duidelijk. Croijmans et al. (2023) rapporteerden dat hexanal
geen effect had op vertrouwen in robots, terwijl Fraune et al. (2022) vonden dat lavendel het
vertrouwen in robots juist wel vergrootte.
Eerder onderzoek naar vertrouwen in robots laat zien dat respondenten het advies van een robot en
dat van een mens ongeveer even vaak opvolgden Pan & Steed (2016). In dat onderzoek konden
deelnemers hulp vragen aan een mens, een avatar (een digitale representatie van een mens) of een
robot. De avatar werd het minst vertrouwd, mogelijk vanwege de beperkte gelijkenis met een echt
mens. Robots werden daarentegen als betrouwbaar gezien, waarschijnlijk vanwege hun
waargenomen intelligentie. Dit roept de vraag op in hoeverre de menselijke gelijkenis van een robot
bijdraagt aan vertrouwen, specifiek in een zorgcontext.
In het huidige experiment worden de studies van Pan en Steed (2016), Croijmans et al.
(2023) en Fraune et al. (2022) gecombineerd. Het onderzoek richt zich op de invloed van menselijke
gelijkenis en geur op het beleefde vertrouwen in zorginteracties. Er wordt gekeken of de
aanwezigheid van hexanal het vertrouwen vergroot ten opzichte van geen geur, en in hoeverre dit
effect verschilt afhankelijk van het uiterlijk van de virtuele interactiepartner: mens, avatar, of robot.
Naam:
Studentnummer:
Cursus: Onderzoekspracticum Experimenteel Onderzoek (PB0422)
Examinatoren: dr. Ron Pat-El, dr. Natascha de Hoog en Xynthia Kavelaars
Inleverdatum: mei 2025
, Samenvatting
In de gezondheidszorg worden robots steeds vaker ingezet als aanvulling op menselijke
zorgverleners. Vertrouwen van een patiënt is hierbij cruciaal voor succesvolle interactie. Eerdere
studies suggereren dat geur (zoals lavendel of hexanal) en een menselijk uiterlijk van de robot, het
vertrouwen kunnen bevorderen. In dit experimentele onderzoek is onderzocht in hoeverre geur
(hexanal vs. geen geur) en de visuele representatie van een virtuele zorgrobot (foto van mens, avatar
of robot) het vertrouwen kan beïnvloeden in een gesimuleerde zorgcontext.
Het onderzoek volgde een 2 (geur) x 3 (uiterlijk) tussen-proefpersonen design met 313
deelnemers, waarbij gebruik werd gemaakt van de Trust Perception Scale of Human-Robot
Interactions. De resultaten toonden een significant hoofdeffect van uiterlijk: avatar en menselijke
representatie (foto) wekten meer vertrouwen op dan bij een robot. Het effect van geur was kleiner
dan verwacht; hexanal verhoogde het vertrouwen alleen in specifieke combinaties met uiterlijk. De
interactie tussen geur en uiterlijk was significant: het vertrouwen was het laagst bij de combinatie
avatar met geur, en het hoogst bij foto zonder geur.
Deze bevindingen suggereren dat de visuele menselijkheid van een robot een sterkere
invloed heeft op vertrouwen dan geur. Deze resultaten kunnen handig zijn voor het ontwerpen van
zorgrobots: maak ze vooral visueel herkenbaar en menselijk om meer vertrouwen bij de patiënt op te
wekken. Dit onderzoek draagt bij aan de literatuur door de combinatie invloed van geur en uiterlijk
op vertrouwen te analyseren, met implicaties voor de effectiviteit van mens-robot interactie in de
zorg.
, Het effect van geur en menselijkheid van een robot op vertrouwen
Robots worden steeds vaker ingezet in de zorg, waar vertrouwen essentieel is voor
succesvolle interacties. In een verpleeghuis kunnen zorgrobots bijvoorbeeld helpen bij het
herinneren aan medicatie-inname, het demonstreren van oefeningen of het bieden van gezelschap,
zoals door een spel te spelen of een kort gesprek te voeren. Voor patiënten kan het echter moeilijk
zijn om zich comfortabel te voelen bij een robot in plaats van een menselijke zorgverlener. Een
veelbelovende aanpak om dit te verbeteren is het gebruik van geur, die de robot menselijker en
betrouwbaarder kan laten overkomen Fraune et al.( 2022).
Geuren kunnen vertrouwen beïnvloeden, zoals blijkt uit onderzoek naar lavendel. Sellaro et al. (2015)
vonden dat deelnemers die de geur van lavendel roken meer geld toevertrouwden aan een fictieve
partner dan deelnemers die pepermunt roken of geen geur waarnamen. Het effect lijkt toe te
schrijven aan hexanal, een geurcomponent die voorkomt in lavendel en menselijke lichaamsgeur.
Van Nieuwenburg et al. (2019) lieten zien dat mensen meer vertrouwen toonden in fictieve
medespelers wanneer ze hexanal (een soort grasachtige geur) roken, vergeleken met andere geuren.
Hoewel hexanal effectief lijkt in het vergroten van vertrouwen tijdens menselijke interacties, is het
effect op interacties met robots minder duidelijk. Croijmans et al. (2023) rapporteerden dat hexanal
geen effect had op vertrouwen in robots, terwijl Fraune et al. (2022) vonden dat lavendel het
vertrouwen in robots juist wel vergrootte.
Eerder onderzoek naar vertrouwen in robots laat zien dat respondenten het advies van een robot en
dat van een mens ongeveer even vaak opvolgden Pan & Steed (2016). In dat onderzoek konden
deelnemers hulp vragen aan een mens, een avatar (een digitale representatie van een mens) of een
robot. De avatar werd het minst vertrouwd, mogelijk vanwege de beperkte gelijkenis met een echt
mens. Robots werden daarentegen als betrouwbaar gezien, waarschijnlijk vanwege hun
waargenomen intelligentie. Dit roept de vraag op in hoeverre de menselijke gelijkenis van een robot
bijdraagt aan vertrouwen, specifiek in een zorgcontext.
In het huidige experiment worden de studies van Pan en Steed (2016), Croijmans et al.
(2023) en Fraune et al. (2022) gecombineerd. Het onderzoek richt zich op de invloed van menselijke
gelijkenis en geur op het beleefde vertrouwen in zorginteracties. Er wordt gekeken of de
aanwezigheid van hexanal het vertrouwen vergroot ten opzichte van geen geur, en in hoeverre dit
effect verschilt afhankelijk van het uiterlijk van de virtuele interactiepartner: mens, avatar, of robot.
