Actoren in de rechtshandhaving
Strafrechtelijke actoren
Probleem 1.1
- Terpstra, J. (2023). Digitalization and Local Policing: Normative Order,
Institutional Logics and Street-Level Bureaucrats’ Strategies
- Linneman, T. (2017). Proof of death: Police power and the visual
economies of seizure,accumulation and trophy
- Terpstra & Schaap (2013). Police culture, stress conditions and working
styles.
- Van Halderen, R. C. & Van Gelderen, B. R. (2020). Het spanningsveld
tussen regels en ruimte: een onderzoek naar taakgerelateerd
ongeoorloofd handelen binnen de Nederlandse politie.
- Bumper Throwback speurneuzen 1
- KMarMagazine – Achter de schermen
Probleem 1.2
- Terpstra, J., Fyfe, N. R., & Salet, R. (2019). The Abstract Police: A
conceptual exploration of unintended changes of police organisations.
- Salet, R., & Terpstra, J. (2019). Criminal justice as a production line: ASAP
and the managerialization of criminal justice in the Netherlands.
- Tummers, L. L. G., Bekkers, V., Vink, E., & Musheno, M. (2015). Coping
During Public Service Delivery: A Conceptualization and Systematic
Review of the Literature.
- Visser, M., Schouteten, R., & Dikkers, J. (2019). Controlling the courts: New
Public Management and the Dutch judiciary.
Bestuursrechtelijke actoren
Probleem 2.1
- Broekhuizen, J., Steden, R. van & Boutellier, H. (2010). Versnipperde regie.
De positie van de gemeente in een lokaal veiligheidsnetwerk.
- Salet, R. (2019). Verborgen strijd in het veiligheidsdomein: over
samenwerking tussen politie en gemeente bij de bestuurlijke aanpak van
overlast en criminaliteit.
- Salet, R., & Terpstra, J. (2022). Conflicting institutional logics in the control
of crime and disorder: The double strategy of administrative and criminal
law. Criminology & Criminal Justice.
- Spapens, A. C. M. (2019). Bestuurlijke aanpak van ondermijning:
ervaringen in Nederland en het buitenland.
- Vorm, B., & Duyne, P. C. (2020). De burgemeester als ‘sheriff ’ in de
aanpak van
ondermijnende misdaad: op weg naar een wettelijke grondslag?.
Probleem 2.2
- Karsten, N. (2019). Not biting the hand that feeds you: How perverted
accountability affects the ethical leadership of Dutch mayors.
- Nelen, H. (2016). De bijzondere opsporingsdiensten en toezichthouders.
In: M. Bolhuis, Y. Schoenmakers & G. Beijers. (Red.).
- Van Ostaaijen, J., van den Kieboom-Bolluyt, E., & Ritzen, R. (2023).
Openbare orde en veiligheid in het college van burgemeester en
wethouders: De rol van de' wethouder veiligheid'.
- Van Steden, R. (2017). Municipal Law Enforcement Officers: towards a new
system of local policing in the Netherlands?
1
, - Veilig Rotterdam - #GemeenteRotterdam
Private actoren
Probleem 3.1
- Eski, Y. (2019). Tussen wal en schip: Etnografische inzichten in
havenbeveiliging.
- De Jong, J. & Cels, S. (2015). De verleiding en de verantwoordelijkheid. De
rol van
ondernemers in het bestrijden van georganiseerde criminaliteit.
- Terpstra, J. (2016b). Occupational culture of private security officers in the
Netherlands –comparison with police officers' culture.
- Van Steden, R. & De Waard, J. (2013). 'Acting like chameleons’: on the
McDonaldization of private security.
- ABN AMRO - Financiële criminaliteit en witwassen opsporen
- Nederlandse Vereniging voor Banken (2024). NextGen Poortwachters.
Naar een gerichte,proportionele en effectieve aanpak.
probleem 3.2
- Kop, N. (2016). Burgerparticipatie in de opsporing: kunnen we een treetje
hoger.
- Lub, V. (2017). Neighbourhood Watch: Mechanisms and Moral
Implications.
- Schuilenburg, M. (2016). Overheidsparticipatie in burgerprojecten. Over
Buurt Bestuurt,Hillesluis en Schrödingers kat.
- Van Steden, R., & Mehlbaum, S. (2022). Do-it-yourself surveillance: The
practices and effects of WhatsApp Neighbourhood Crime Prevention
groups.
Samenwerking tussen actoren
Probleem 4.1
- Nøkleberg, M. (2020). Examining the how of Plural Policing: Moving from
Normative Debateto Empirical Enquiry
- Scherpenisse, J. & Twist, M. van (2019). Verrijken van verantwoording.
Inzichtelijk en interactief maken van afwegingen rond de aanpak van
ondermijning.
- Van den Berg, E. & Maas, I. (2013) Interorganisationele samenwerking in
de publieke sector: een casestudie naar een netwerk van organisaties
rond criminele jongeren.
- Whelan, C., & Dupont, B. (2019). Taking stock of networks across the
security field: A review, typology and research agenda.
- Rapper Christopher Blok ‘de zoveelste gundrop‘
Probleem 4.2
- Bisschop, L., Roks, R., Staring, R. & Brein, E. (2019). Uitdagingen in
publiek-private samenwerking in de aanpak van drugscriminaliteit in de
Rotterdamse haven.
- Nelen, H., Moerland, R. van Wingerde, K., Biscchop, L. (2023). De aanpak
van ondermijning ondermijnd. Over conceptuele verwarring en
bestuurlijke drukte.
- Steden, R. van (2021). Theorising and illustrating the collaborative
practices of plural policing: an analysis of three cases in the Netherlands
and Belgium.
- Waardenburg, M., Groenleer, M., de Jong, J., & Keijser, B. (2020).
Paradoxes of collaborative governance: investigating the real-life
2
, dynamics of multi-agency collaborations using a quasi-experimental
action-research approach.
Probleem 1.1
Leerdoelen
1. Met welke maatschappelijke ontwikkelingen en organisatorische
kenmerken hebben de actoren in de praktijk te maken? (beschrijving van
de context waarbinnen actoren opereren)
Van Halderen & Van Gelderen (2020)
Taak gerelateerd ongeoorloofd werken (TOH) = politieagenten zoeken
de grenzen op en overschrijven de grenzen binnen in het spanningsveld
Het overtreden van regels en formele afspraken met het oogmerk te handelen
op een manier die ten goede komt aan de politiële taakuitvoering
Schendingen die ogenschijnlijk, of in de perceptie van de politieagent, ten
minste gunstige korte termijneffecten hebben voor de organisatie en/of de
samenleving (niet persoonlijk voordeel)
TOH is gestoeld op twee zeer bekende begrippen:
1. Dirty harry problem = fenomeen waarbij agenten regelmatig worden
geconfronteerd met Dirty Harry problems, oftewel situaties waarbij het
naleven van de regels niet zou leiden tot een gewenste uitkomst
- In de praktijk kan dit bijv. tot uiting komen in onwettige oplossingen,
zoals staande houdingen en fouilleringen (street stops and searches)
zonder dat hier een directe juridische grondslag voor is.
2. Noble cause corruption = het schenden van fundamentele rechten ten
behoeve van morele overwegingen vorm van handeling utilitarisme:
wat inhoudt dat het besluit om een regel te overtreden zou berusten op
het directe nut van de schending
Hoe verschilt TOH van noble cause corruption:
Morele dilemma’s in het werk en de intentie om het ‘juiste’ na te
streven spelen bij TOH een minder belangrijke rol noble cause
corruption kan worden herkend aan de intentie die eraan ten grondslag
ligt, maar deze intentie is ook direct de verklaring voor het fenomeen
- TOH biedt ook ruimte voor andere verklaringen (bijv. het hebben van
onvoldoende weten over de regelgeving).
Er is een grijs gebied wat betreft de normen die geschonden
moeten worden om te kunnen spreken van noble cause corruption
(omdat het in de literatuur beperkt wordt geëxpliciteerd)
- Bij TOH: duidt concreet op handelingen die strijdig zijn en schending
kan worden gesanctioneerd op basis van wet- en regelgeving
- In de literatuur wordt noble cause corruption gerelateerd aan
rechtshandhaving TOH richt zich op het handhaven van de
politietaak (= rechtsorde en het verlenen van hulp), dus geen aandacht
voor regelovertreding bij hulpverlening
3
, Uitingsvormen van TOH in eerder onderzoek (weinig wetenschappelijk
empirisch onderzoek)
Meerdere vormen van oneerlijk handelen door politieagenten, zoals het
planten van bewijs, aanhoudingen met zwakke grondslag en valsheid in
geschrifte
Ander onderzoek naar process corruption plegen van meineed,
manipuleren van bewijsmateriaal, met het geld afdwingen van een
bekentenis, het zich voordoen als advocaat om een verdachte te
overtuigen om medewerking te verlenen, etc.
Creatief gebruik van bevoegdheden, zoals incorrect opmaken van proces-
verbaal, het onrechtmatig doorzoeken van een woning en het toepassen
van onnodig of te veel geweld
Factoren die potentieel bijdragen aan TOH (ontstaan of voortbestaan)
Cultuur van politieorganisatie het delen van opvattingen en normen
die bijdragen aan schendingen.
- Onderlinge solidariteit (en het toegeven van fouten) kan leiden tot
foutieve procesverbalen, OF actiegerichtheid kan leiden tot ‘snelle
bekentenis’
-
Interne beleid, zoals situationeel ongepaste of onduidelijke procedures
kan eveneens worden gerelateerd aan schendingen door medewerkers.
Leiderschap leidinggevende kunnen regelovertreding aanmoedigen
(leider = rolmodel), dus ook leiderschapsstijl is relevant.
Rationaliseren van de schendingen (gerelateerd aan politieagent zelf)
een politieagent kan het handelen voor zichzelf ‘goedpraten’ om
negatieve emoties, zoals schuld, te verminderen rationalisaties dienen
ook om de eigen reputatie te beschermen of zelfs positief te bekrachtigen.
- Rationalisaties kunnen drempel dus verlagen voor het plegen van TOH
Kennis en vaardigheden uitingen van TOH gerelateerd kunnen zijn
aan gebrekkige juridische kennis en een tekort aan sociale vaardigheden.
Organisatiestructuur de controle op werkzaamheden, het afleggen
van verantwoording en de vrijheid bij het uitvoeren van het werk zijn te
relateren aan TOH steeds minder contact tussen medewerkers en
leiding minder toezicht.
- Organisatiecultuur grotere teams, minder toezicht kan ruimte
geven voor meer TOH
Resultaten
Beste voorbeelden van TOH: doorzoeking, geweldtoepassing,
verkeerscontrole
Hoofdlijnen TOH die verwijzen naar overkoepelende patronen van
handelen:
Toegewijd en overdadig handelen politieagenten kunnen een sterke
vasthoudendheid en gedrevenheid hebben bij het uitvoeren van het werk
Niet handelen en informeel handelen het afzien van handelen of op
een alternatieve, snellere of eenvoudigere manier van handelen
informeel situatie handelen
Selectief optreden het hanteren van discutabele criteria voor de inzet
van bevoegdheden
Verbale en schriftelijke beïnvloeding handelen dat betrekking heeft
op het middels verbale communicatie of schriftelijke verslaggeving
beïnvloeden van de afloop van een situatie
4
Strafrechtelijke actoren
Probleem 1.1
- Terpstra, J. (2023). Digitalization and Local Policing: Normative Order,
Institutional Logics and Street-Level Bureaucrats’ Strategies
- Linneman, T. (2017). Proof of death: Police power and the visual
economies of seizure,accumulation and trophy
- Terpstra & Schaap (2013). Police culture, stress conditions and working
styles.
- Van Halderen, R. C. & Van Gelderen, B. R. (2020). Het spanningsveld
tussen regels en ruimte: een onderzoek naar taakgerelateerd
ongeoorloofd handelen binnen de Nederlandse politie.
- Bumper Throwback speurneuzen 1
- KMarMagazine – Achter de schermen
Probleem 1.2
- Terpstra, J., Fyfe, N. R., & Salet, R. (2019). The Abstract Police: A
conceptual exploration of unintended changes of police organisations.
- Salet, R., & Terpstra, J. (2019). Criminal justice as a production line: ASAP
and the managerialization of criminal justice in the Netherlands.
- Tummers, L. L. G., Bekkers, V., Vink, E., & Musheno, M. (2015). Coping
During Public Service Delivery: A Conceptualization and Systematic
Review of the Literature.
- Visser, M., Schouteten, R., & Dikkers, J. (2019). Controlling the courts: New
Public Management and the Dutch judiciary.
Bestuursrechtelijke actoren
Probleem 2.1
- Broekhuizen, J., Steden, R. van & Boutellier, H. (2010). Versnipperde regie.
De positie van de gemeente in een lokaal veiligheidsnetwerk.
- Salet, R. (2019). Verborgen strijd in het veiligheidsdomein: over
samenwerking tussen politie en gemeente bij de bestuurlijke aanpak van
overlast en criminaliteit.
- Salet, R., & Terpstra, J. (2022). Conflicting institutional logics in the control
of crime and disorder: The double strategy of administrative and criminal
law. Criminology & Criminal Justice.
- Spapens, A. C. M. (2019). Bestuurlijke aanpak van ondermijning:
ervaringen in Nederland en het buitenland.
- Vorm, B., & Duyne, P. C. (2020). De burgemeester als ‘sheriff ’ in de
aanpak van
ondermijnende misdaad: op weg naar een wettelijke grondslag?.
Probleem 2.2
- Karsten, N. (2019). Not biting the hand that feeds you: How perverted
accountability affects the ethical leadership of Dutch mayors.
- Nelen, H. (2016). De bijzondere opsporingsdiensten en toezichthouders.
In: M. Bolhuis, Y. Schoenmakers & G. Beijers. (Red.).
- Van Ostaaijen, J., van den Kieboom-Bolluyt, E., & Ritzen, R. (2023).
Openbare orde en veiligheid in het college van burgemeester en
wethouders: De rol van de' wethouder veiligheid'.
- Van Steden, R. (2017). Municipal Law Enforcement Officers: towards a new
system of local policing in the Netherlands?
1
, - Veilig Rotterdam - #GemeenteRotterdam
Private actoren
Probleem 3.1
- Eski, Y. (2019). Tussen wal en schip: Etnografische inzichten in
havenbeveiliging.
- De Jong, J. & Cels, S. (2015). De verleiding en de verantwoordelijkheid. De
rol van
ondernemers in het bestrijden van georganiseerde criminaliteit.
- Terpstra, J. (2016b). Occupational culture of private security officers in the
Netherlands –comparison with police officers' culture.
- Van Steden, R. & De Waard, J. (2013). 'Acting like chameleons’: on the
McDonaldization of private security.
- ABN AMRO - Financiële criminaliteit en witwassen opsporen
- Nederlandse Vereniging voor Banken (2024). NextGen Poortwachters.
Naar een gerichte,proportionele en effectieve aanpak.
probleem 3.2
- Kop, N. (2016). Burgerparticipatie in de opsporing: kunnen we een treetje
hoger.
- Lub, V. (2017). Neighbourhood Watch: Mechanisms and Moral
Implications.
- Schuilenburg, M. (2016). Overheidsparticipatie in burgerprojecten. Over
Buurt Bestuurt,Hillesluis en Schrödingers kat.
- Van Steden, R., & Mehlbaum, S. (2022). Do-it-yourself surveillance: The
practices and effects of WhatsApp Neighbourhood Crime Prevention
groups.
Samenwerking tussen actoren
Probleem 4.1
- Nøkleberg, M. (2020). Examining the how of Plural Policing: Moving from
Normative Debateto Empirical Enquiry
- Scherpenisse, J. & Twist, M. van (2019). Verrijken van verantwoording.
Inzichtelijk en interactief maken van afwegingen rond de aanpak van
ondermijning.
- Van den Berg, E. & Maas, I. (2013) Interorganisationele samenwerking in
de publieke sector: een casestudie naar een netwerk van organisaties
rond criminele jongeren.
- Whelan, C., & Dupont, B. (2019). Taking stock of networks across the
security field: A review, typology and research agenda.
- Rapper Christopher Blok ‘de zoveelste gundrop‘
Probleem 4.2
- Bisschop, L., Roks, R., Staring, R. & Brein, E. (2019). Uitdagingen in
publiek-private samenwerking in de aanpak van drugscriminaliteit in de
Rotterdamse haven.
- Nelen, H., Moerland, R. van Wingerde, K., Biscchop, L. (2023). De aanpak
van ondermijning ondermijnd. Over conceptuele verwarring en
bestuurlijke drukte.
- Steden, R. van (2021). Theorising and illustrating the collaborative
practices of plural policing: an analysis of three cases in the Netherlands
and Belgium.
- Waardenburg, M., Groenleer, M., de Jong, J., & Keijser, B. (2020).
Paradoxes of collaborative governance: investigating the real-life
2
, dynamics of multi-agency collaborations using a quasi-experimental
action-research approach.
Probleem 1.1
Leerdoelen
1. Met welke maatschappelijke ontwikkelingen en organisatorische
kenmerken hebben de actoren in de praktijk te maken? (beschrijving van
de context waarbinnen actoren opereren)
Van Halderen & Van Gelderen (2020)
Taak gerelateerd ongeoorloofd werken (TOH) = politieagenten zoeken
de grenzen op en overschrijven de grenzen binnen in het spanningsveld
Het overtreden van regels en formele afspraken met het oogmerk te handelen
op een manier die ten goede komt aan de politiële taakuitvoering
Schendingen die ogenschijnlijk, of in de perceptie van de politieagent, ten
minste gunstige korte termijneffecten hebben voor de organisatie en/of de
samenleving (niet persoonlijk voordeel)
TOH is gestoeld op twee zeer bekende begrippen:
1. Dirty harry problem = fenomeen waarbij agenten regelmatig worden
geconfronteerd met Dirty Harry problems, oftewel situaties waarbij het
naleven van de regels niet zou leiden tot een gewenste uitkomst
- In de praktijk kan dit bijv. tot uiting komen in onwettige oplossingen,
zoals staande houdingen en fouilleringen (street stops and searches)
zonder dat hier een directe juridische grondslag voor is.
2. Noble cause corruption = het schenden van fundamentele rechten ten
behoeve van morele overwegingen vorm van handeling utilitarisme:
wat inhoudt dat het besluit om een regel te overtreden zou berusten op
het directe nut van de schending
Hoe verschilt TOH van noble cause corruption:
Morele dilemma’s in het werk en de intentie om het ‘juiste’ na te
streven spelen bij TOH een minder belangrijke rol noble cause
corruption kan worden herkend aan de intentie die eraan ten grondslag
ligt, maar deze intentie is ook direct de verklaring voor het fenomeen
- TOH biedt ook ruimte voor andere verklaringen (bijv. het hebben van
onvoldoende weten over de regelgeving).
Er is een grijs gebied wat betreft de normen die geschonden
moeten worden om te kunnen spreken van noble cause corruption
(omdat het in de literatuur beperkt wordt geëxpliciteerd)
- Bij TOH: duidt concreet op handelingen die strijdig zijn en schending
kan worden gesanctioneerd op basis van wet- en regelgeving
- In de literatuur wordt noble cause corruption gerelateerd aan
rechtshandhaving TOH richt zich op het handhaven van de
politietaak (= rechtsorde en het verlenen van hulp), dus geen aandacht
voor regelovertreding bij hulpverlening
3
, Uitingsvormen van TOH in eerder onderzoek (weinig wetenschappelijk
empirisch onderzoek)
Meerdere vormen van oneerlijk handelen door politieagenten, zoals het
planten van bewijs, aanhoudingen met zwakke grondslag en valsheid in
geschrifte
Ander onderzoek naar process corruption plegen van meineed,
manipuleren van bewijsmateriaal, met het geld afdwingen van een
bekentenis, het zich voordoen als advocaat om een verdachte te
overtuigen om medewerking te verlenen, etc.
Creatief gebruik van bevoegdheden, zoals incorrect opmaken van proces-
verbaal, het onrechtmatig doorzoeken van een woning en het toepassen
van onnodig of te veel geweld
Factoren die potentieel bijdragen aan TOH (ontstaan of voortbestaan)
Cultuur van politieorganisatie het delen van opvattingen en normen
die bijdragen aan schendingen.
- Onderlinge solidariteit (en het toegeven van fouten) kan leiden tot
foutieve procesverbalen, OF actiegerichtheid kan leiden tot ‘snelle
bekentenis’
-
Interne beleid, zoals situationeel ongepaste of onduidelijke procedures
kan eveneens worden gerelateerd aan schendingen door medewerkers.
Leiderschap leidinggevende kunnen regelovertreding aanmoedigen
(leider = rolmodel), dus ook leiderschapsstijl is relevant.
Rationaliseren van de schendingen (gerelateerd aan politieagent zelf)
een politieagent kan het handelen voor zichzelf ‘goedpraten’ om
negatieve emoties, zoals schuld, te verminderen rationalisaties dienen
ook om de eigen reputatie te beschermen of zelfs positief te bekrachtigen.
- Rationalisaties kunnen drempel dus verlagen voor het plegen van TOH
Kennis en vaardigheden uitingen van TOH gerelateerd kunnen zijn
aan gebrekkige juridische kennis en een tekort aan sociale vaardigheden.
Organisatiestructuur de controle op werkzaamheden, het afleggen
van verantwoording en de vrijheid bij het uitvoeren van het werk zijn te
relateren aan TOH steeds minder contact tussen medewerkers en
leiding minder toezicht.
- Organisatiecultuur grotere teams, minder toezicht kan ruimte
geven voor meer TOH
Resultaten
Beste voorbeelden van TOH: doorzoeking, geweldtoepassing,
verkeerscontrole
Hoofdlijnen TOH die verwijzen naar overkoepelende patronen van
handelen:
Toegewijd en overdadig handelen politieagenten kunnen een sterke
vasthoudendheid en gedrevenheid hebben bij het uitvoeren van het werk
Niet handelen en informeel handelen het afzien van handelen of op
een alternatieve, snellere of eenvoudigere manier van handelen
informeel situatie handelen
Selectief optreden het hanteren van discutabele criteria voor de inzet
van bevoegdheden
Verbale en schriftelijke beïnvloeding handelen dat betrekking heeft
op het middels verbale communicatie of schriftelijke verslaggeving
beïnvloeden van de afloop van een situatie
4
