Hoorcolleges actoren in de rechtshandhaving
Week 1
Introductie van het vak
Toen
- Wapen van politie Amsterdam ‘Hij waakt op dat zij rusten’
Klassieke beeld van de rechtshandhaving = wij zorgen dat we
waken zodat de burgers kunnen rusten.
- Vrouw Justitia = Gelijkheid (weegschaal), strengheid (zwaard) en
zonder aanzien des persoons (blinddoek)
- Klassieke idee is dat rechtshandhaving ligt bij politie en justitie
Nu
- Bestuurlijke boa’s (lokaal bestuur)
- (Privaatrechtelijke) beveiliging Bijv. ring deurbel, camera’s
- Digitalisering Buurtpreventieapps
- Verzekeraars Fraudebestrijding
Meer organisaties medeverantwoordelijk voor een voorkomen van
criminaliteit en veiligheid en een verschuiving van strafrechtelijke
organisaties naar bestuur en privaat.
Dit vak gaat over al deze actoren en de samenwerking ertussen
Samenwerken soms lastig ‘aanslag’ wordt voor
verschillende actoren anders geïnterpreteerd, namelijk een
terroristische aanslag (politie) versus bijv. een
belastingaanslag (verzekeraars)
Toeslagenaffaire gevolg van slechte communicatie tussen de
top en de werkvloer? hoe ontstaan dit soort organisatorisch
falen? Wat voor gevolgen heeft dat voor de
rechtshandhaving? Wat voor gevolgen heeft dat voor de
effectiviteit van sancties?
3 centrale onderwerpen van dit vak:
1. Ontwikkelingen in de rechtshandhaving
o Wat betekent dit voor organisaties die zich bezighouden met
voorkomen en bestrijden van criminaliteit?
2. Het functioneren (opereren) van de actoren in de praktijk
o Hoe werken ze samen?
3. Law in the books vs. law in action
o Tegen welke problemen lopen deze actoren in de praktijk aan?
o Wat is het ideaal?
o Hoe gaat het in de praktijk?
From government to governance
- Het hele idee van rechtshandhaving lag klassiek bij de overheid
(government), maar die taken worden tegenwoordig ook veel
uitgevoerd door andere actoren (governance). Het uitvoeren van
politietaken gebeurt niet alleen maar door politie, maar door een
heel palet aan private actoren (banken, verzekeraars)
,Hoe is dat zo gekomen? (Garland, 2001) samengevat in 3
ontwikkelingen
- Samenleving is complexer geworden
o Globalisering – Smokkel, economische status andere landen
(Amerika) invloed op economie in Nederland
o Ontlokalisering – Afname informele sociale controle, minder
gebonden aan een bepaalde locatie
o Groeiende sociale reflexiviteit – Individualisering, mensen
reflecteren meer op eigen rol in de samenleving, leidt tot
onzekerheid
- Onvrede over omvang criminaliteit en onveiligheid
o Roep om strenger optreden – get tough
Criminaliteit daalt maar onveilig gevoel blijft.
- Onvrede over de bestaande mogelijkheden om criminaliteit en
onveiligheid te bestrijden
o Gezag en legitimiteit van overheidsinstanties tanende
o Get practical Roep om een andere aanpak
Roep om andere instanties, instrumenten, actoren ook bezighouden
met veiligheid
Ontwikkelingen in de rechtshandhaving
- Van repressief naar preventief en proactief
o Risicojustitie
o Opkomst nieuwe technologieën
o Praktische noodzaak: strafrecht te beperkt en komt achteraf
o Meer toezicht, controle en handhaving aan de voorkant:
preventie
Preventief fouilleren, samenscholingsverboden,
bewakingscamera’s, toegangspoorten, etc.
o Proactief: vroegtijdig ingrijpen – beveiliging van de
maatschappij
Risicojustitie: op grond van risicoverwachtingen en
dreigingsbeelden proberen te voorkomen dat
criminaliteit en onveiligheid ontstaan
Precrime en predictive policing
Algoritmes, big data, koppelen van informatiesystemen
overheidsorganisaties moeite met deze expertise te
implementeren veel interessanter bij bedrijven die dit
van oudsher al hebben
- Verbreding en samenwerking
o Toenemende rol openbaar bestuur en ‘nieuwe’
toezichthouders
Gemeenten en burgemeester spil in lokale aanpak
criminaliteit en onveiligheid
Groter belang van bestuursrecht en bestuurlijke
handhaving
Nieuwe toezichthouders: boa’s, maar ook
inspectiediensten, milieutoezichthouders,
markttoezichthouders, bijzondere opsporingsdiensten
, o Internationalisering opsporing en handhaving (?) is eigenlijk
maar beperkt op gang gekomen (vooral financieel-
economische criminaliteit), door bevoegdheden
o Integrale samenwerking
Verschillende instanties (publiek en privaat) werken
samen aan veiligheid
Van preventie tot repressie en nazorg
Breed: criminaliteit, overlast, lawaai
- Vermaatschappelijking
Maatschappij meer betrokken bij voorkomen en bestrijden van
criminaliteit en onveiligheid
o Privatisering
Zowel in het private als het publieke domein: evenementen,
bedrijventerreinen, winkelcentra, maar ook klassieke politietaken
o Responsabilisering
Inschakelen van het maatschappelijk middenveld bij de
zorg voor veiligheid
Burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties
(scholen, ziekenhuizen)
Opkomst private veiligheidszorg is sinds halverwege de
jaren tachtig verdriedubbeld!
Ondermijnende criminaliteit als rode draad
- Niet alleen high impact crime maar ook hidden impact crime
- Ondermijnende criminaliteit is een sluipend gif, dat langzaam maar
zeker leidt tot het afsterven van de wortels van de democratische
rechtstaat en gaat ten koste van economische sectoren
- Zelden is ondermijning direct zichtbaar
- ‘Onaantastbaren’
- Problematisch want geeft weinig richting, gaat vaak om Multi
problematiek wat vraagt om integrale aanpak door allerlei actoren
o Drugs, jongeren, geld, wijken, logistiek, lokaal, regionaal,
nationaal
o Risicolocaties (haven, luchthavens)
o Kwetsbare branches en gebieden
o Weerbaarheid openbaar bestuur
o Weerbaarheid van de samenleving
o Voorkomen van jonge aanwas
o Illegale geldstromen
Gastcollege David van Kuppeveld
Field lab hub
- Valkenburgse zedenzaak eerste zaak
- Zaak van Gino laatste zaak
OvJ vanaf 2009, georganiseerde misdaad (mensenhandel)
Field lab = hoe zorg je ervoor dat organisaties gaan samenwerken, gaan
samenwerken aan dingen die er echt toe doen
Nobody’s Core Business: the Librarian
Week 1
Introductie van het vak
Toen
- Wapen van politie Amsterdam ‘Hij waakt op dat zij rusten’
Klassieke beeld van de rechtshandhaving = wij zorgen dat we
waken zodat de burgers kunnen rusten.
- Vrouw Justitia = Gelijkheid (weegschaal), strengheid (zwaard) en
zonder aanzien des persoons (blinddoek)
- Klassieke idee is dat rechtshandhaving ligt bij politie en justitie
Nu
- Bestuurlijke boa’s (lokaal bestuur)
- (Privaatrechtelijke) beveiliging Bijv. ring deurbel, camera’s
- Digitalisering Buurtpreventieapps
- Verzekeraars Fraudebestrijding
Meer organisaties medeverantwoordelijk voor een voorkomen van
criminaliteit en veiligheid en een verschuiving van strafrechtelijke
organisaties naar bestuur en privaat.
Dit vak gaat over al deze actoren en de samenwerking ertussen
Samenwerken soms lastig ‘aanslag’ wordt voor
verschillende actoren anders geïnterpreteerd, namelijk een
terroristische aanslag (politie) versus bijv. een
belastingaanslag (verzekeraars)
Toeslagenaffaire gevolg van slechte communicatie tussen de
top en de werkvloer? hoe ontstaan dit soort organisatorisch
falen? Wat voor gevolgen heeft dat voor de
rechtshandhaving? Wat voor gevolgen heeft dat voor de
effectiviteit van sancties?
3 centrale onderwerpen van dit vak:
1. Ontwikkelingen in de rechtshandhaving
o Wat betekent dit voor organisaties die zich bezighouden met
voorkomen en bestrijden van criminaliteit?
2. Het functioneren (opereren) van de actoren in de praktijk
o Hoe werken ze samen?
3. Law in the books vs. law in action
o Tegen welke problemen lopen deze actoren in de praktijk aan?
o Wat is het ideaal?
o Hoe gaat het in de praktijk?
From government to governance
- Het hele idee van rechtshandhaving lag klassiek bij de overheid
(government), maar die taken worden tegenwoordig ook veel
uitgevoerd door andere actoren (governance). Het uitvoeren van
politietaken gebeurt niet alleen maar door politie, maar door een
heel palet aan private actoren (banken, verzekeraars)
,Hoe is dat zo gekomen? (Garland, 2001) samengevat in 3
ontwikkelingen
- Samenleving is complexer geworden
o Globalisering – Smokkel, economische status andere landen
(Amerika) invloed op economie in Nederland
o Ontlokalisering – Afname informele sociale controle, minder
gebonden aan een bepaalde locatie
o Groeiende sociale reflexiviteit – Individualisering, mensen
reflecteren meer op eigen rol in de samenleving, leidt tot
onzekerheid
- Onvrede over omvang criminaliteit en onveiligheid
o Roep om strenger optreden – get tough
Criminaliteit daalt maar onveilig gevoel blijft.
- Onvrede over de bestaande mogelijkheden om criminaliteit en
onveiligheid te bestrijden
o Gezag en legitimiteit van overheidsinstanties tanende
o Get practical Roep om een andere aanpak
Roep om andere instanties, instrumenten, actoren ook bezighouden
met veiligheid
Ontwikkelingen in de rechtshandhaving
- Van repressief naar preventief en proactief
o Risicojustitie
o Opkomst nieuwe technologieën
o Praktische noodzaak: strafrecht te beperkt en komt achteraf
o Meer toezicht, controle en handhaving aan de voorkant:
preventie
Preventief fouilleren, samenscholingsverboden,
bewakingscamera’s, toegangspoorten, etc.
o Proactief: vroegtijdig ingrijpen – beveiliging van de
maatschappij
Risicojustitie: op grond van risicoverwachtingen en
dreigingsbeelden proberen te voorkomen dat
criminaliteit en onveiligheid ontstaan
Precrime en predictive policing
Algoritmes, big data, koppelen van informatiesystemen
overheidsorganisaties moeite met deze expertise te
implementeren veel interessanter bij bedrijven die dit
van oudsher al hebben
- Verbreding en samenwerking
o Toenemende rol openbaar bestuur en ‘nieuwe’
toezichthouders
Gemeenten en burgemeester spil in lokale aanpak
criminaliteit en onveiligheid
Groter belang van bestuursrecht en bestuurlijke
handhaving
Nieuwe toezichthouders: boa’s, maar ook
inspectiediensten, milieutoezichthouders,
markttoezichthouders, bijzondere opsporingsdiensten
, o Internationalisering opsporing en handhaving (?) is eigenlijk
maar beperkt op gang gekomen (vooral financieel-
economische criminaliteit), door bevoegdheden
o Integrale samenwerking
Verschillende instanties (publiek en privaat) werken
samen aan veiligheid
Van preventie tot repressie en nazorg
Breed: criminaliteit, overlast, lawaai
- Vermaatschappelijking
Maatschappij meer betrokken bij voorkomen en bestrijden van
criminaliteit en onveiligheid
o Privatisering
Zowel in het private als het publieke domein: evenementen,
bedrijventerreinen, winkelcentra, maar ook klassieke politietaken
o Responsabilisering
Inschakelen van het maatschappelijk middenveld bij de
zorg voor veiligheid
Burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties
(scholen, ziekenhuizen)
Opkomst private veiligheidszorg is sinds halverwege de
jaren tachtig verdriedubbeld!
Ondermijnende criminaliteit als rode draad
- Niet alleen high impact crime maar ook hidden impact crime
- Ondermijnende criminaliteit is een sluipend gif, dat langzaam maar
zeker leidt tot het afsterven van de wortels van de democratische
rechtstaat en gaat ten koste van economische sectoren
- Zelden is ondermijning direct zichtbaar
- ‘Onaantastbaren’
- Problematisch want geeft weinig richting, gaat vaak om Multi
problematiek wat vraagt om integrale aanpak door allerlei actoren
o Drugs, jongeren, geld, wijken, logistiek, lokaal, regionaal,
nationaal
o Risicolocaties (haven, luchthavens)
o Kwetsbare branches en gebieden
o Weerbaarheid openbaar bestuur
o Weerbaarheid van de samenleving
o Voorkomen van jonge aanwas
o Illegale geldstromen
Gastcollege David van Kuppeveld
Field lab hub
- Valkenburgse zedenzaak eerste zaak
- Zaak van Gino laatste zaak
OvJ vanaf 2009, georganiseerde misdaad (mensenhandel)
Field lab = hoe zorg je ervoor dat organisaties gaan samenwerken, gaan
samenwerken aan dingen die er echt toe doen
Nobody’s Core Business: the Librarian
