Leereenheid 1: inleiding & het juridisch landschap
1.1 Inleiding
Wat is recht?
→ Het recht verhoudt zich tot menselijk gedrag als hoe het zou moeten, tot hoe
het gaat, als het behoort tot het zijn.
Verhouding recht en moraal
- wat mensen moeten doen.
- bevatten beide gedragsregels
Art. 21 Wetboek burgerlijke rechtsvordering
‘ Partijen zijn verplicht de voor de beslissing van belang zijnde feiten volledig en naar
waarheid aan te voeren. Wordt deze verplichting niet nageleefd, dan kan de rechter daaruit
de gevolgtrekking maken die hij geraden acht.’
→ Onder eed/meineed is liegen strafbaar, maar een verdachte in een strafzaak
mag liegen tegen de politie, OvJ & rechter.
- liegen tegen partner mag
Recht & moraal kunnen ook lijnrecht tegenover elkaar staan
→ vb. toeslagenaffaire. Het recht dat werd toegepast was onrechtvaardig.
→ gebrek aan menselijke maat uitvoering. art. 18a zorgverzekeringswet.
- staat hoe wordt omgegaan met mensen die hun eigen zorgverzekering of
premie niet of te laat betalen.
- boetes hiervoor betalen.
Er is dus geen 1:1 relatie tussen recht en moraal.
Soms komen rechtsnormen en morele normen overeen, soms ook in strijd.
John Austin
→ Verhouding tussen recht en moraal
→ Rechtsnormen bevinden zich dus als het ware tussen feitelijk gedrag en
morele normen.
‘ The existence of law is one thing: its merit or demerit is another. Whether it be or be not is
enquiry; whether it be or be not conformable to an assumed standard, is a different enquiry.
A law, which actually exists, is a law, though we happen to dislike it, or though it vary from
the text, by which we regulate our approbation and disapprobation'.
Hans Helsen
→ logisch noodzakelijk dat er in elk rechtssysteem een basisnorm bestaat.
→ recht: bevat richtlijnen burgers en hoe er gereageerd moet worden.
‘ ' Als de... rechtsleer beweert, dat het positieve recht, het recht, zoals het is derhalve, een
juridische werkelijkheid tot object heeft, dan karakteriseert zij daarmee het positieve recht als
een zijn met betrekking tot de gerechtigheid, d.w.z. met betrekking tot de eis hoe het recht
, behoort te zijn. En als zij het positieve recht als norm, m.a.w. als een behoren kenschetst,
dan geschiedt dit met betrekking tot het feitelijk gedrag van de mensen dat in
overeenstemming kan zijn met deze norm, als positief-rechtelijke behoren, maar ook
daarmee in strijd kan zijn.’
Rechtsbronnen (normen)
- de wet
- jurisprudentie
- (internationale) verdragen
- gewoonte
- rechtsbeginselen
Rechtsbronnen
- feiten
- procedures
- gebeurtenissen waaruit rechtsnormen komen
1.2 Wetgeving
Wet
1. Algemeen
2. Afkomstig van een tot wetgeving bevoegde instantie.
→ uitzondering: huwelijk koningin & koning. Art. 81 Grondwet
1. Algemeenheid
Wie: onbepaald aantal personen en organisaties en situaties.
- Bv. art. 350 wetboek van strafrecht.
→ art. 30 BW 1 & art. 31 BW 1
Wanneer: moment van inwerkingtreding tot het moment dat hij wordt afgeschaft.
→ doorlopend van toepassing.
Waar: niet een zeer specifiek gebied maar overal in een bepaald gebied.
→ uitzondering zie art. B 1 Kieswet
2. Afkomstig van een tot wetgeving bevoegde instantie
→ art. 81
- beide kamers in het parlement en de regering kunnen gezamenlijk wetten maken.
= wet in formele zin
- Proces art. 81 t/m 88 Grondwet!
→ art. 89 Grondwet
- Algemene maatregelen van het bestuur worden bij koninklijk besluit vastgesteld.
- de regering
→ art. 127 Grondwet
- provincie + gemeenteraad bevoegd.
→ art. 288 Verdrag werking Europrese Unie.
1.1 Inleiding
Wat is recht?
→ Het recht verhoudt zich tot menselijk gedrag als hoe het zou moeten, tot hoe
het gaat, als het behoort tot het zijn.
Verhouding recht en moraal
- wat mensen moeten doen.
- bevatten beide gedragsregels
Art. 21 Wetboek burgerlijke rechtsvordering
‘ Partijen zijn verplicht de voor de beslissing van belang zijnde feiten volledig en naar
waarheid aan te voeren. Wordt deze verplichting niet nageleefd, dan kan de rechter daaruit
de gevolgtrekking maken die hij geraden acht.’
→ Onder eed/meineed is liegen strafbaar, maar een verdachte in een strafzaak
mag liegen tegen de politie, OvJ & rechter.
- liegen tegen partner mag
Recht & moraal kunnen ook lijnrecht tegenover elkaar staan
→ vb. toeslagenaffaire. Het recht dat werd toegepast was onrechtvaardig.
→ gebrek aan menselijke maat uitvoering. art. 18a zorgverzekeringswet.
- staat hoe wordt omgegaan met mensen die hun eigen zorgverzekering of
premie niet of te laat betalen.
- boetes hiervoor betalen.
Er is dus geen 1:1 relatie tussen recht en moraal.
Soms komen rechtsnormen en morele normen overeen, soms ook in strijd.
John Austin
→ Verhouding tussen recht en moraal
→ Rechtsnormen bevinden zich dus als het ware tussen feitelijk gedrag en
morele normen.
‘ The existence of law is one thing: its merit or demerit is another. Whether it be or be not is
enquiry; whether it be or be not conformable to an assumed standard, is a different enquiry.
A law, which actually exists, is a law, though we happen to dislike it, or though it vary from
the text, by which we regulate our approbation and disapprobation'.
Hans Helsen
→ logisch noodzakelijk dat er in elk rechtssysteem een basisnorm bestaat.
→ recht: bevat richtlijnen burgers en hoe er gereageerd moet worden.
‘ ' Als de... rechtsleer beweert, dat het positieve recht, het recht, zoals het is derhalve, een
juridische werkelijkheid tot object heeft, dan karakteriseert zij daarmee het positieve recht als
een zijn met betrekking tot de gerechtigheid, d.w.z. met betrekking tot de eis hoe het recht
, behoort te zijn. En als zij het positieve recht als norm, m.a.w. als een behoren kenschetst,
dan geschiedt dit met betrekking tot het feitelijk gedrag van de mensen dat in
overeenstemming kan zijn met deze norm, als positief-rechtelijke behoren, maar ook
daarmee in strijd kan zijn.’
Rechtsbronnen (normen)
- de wet
- jurisprudentie
- (internationale) verdragen
- gewoonte
- rechtsbeginselen
Rechtsbronnen
- feiten
- procedures
- gebeurtenissen waaruit rechtsnormen komen
1.2 Wetgeving
Wet
1. Algemeen
2. Afkomstig van een tot wetgeving bevoegde instantie.
→ uitzondering: huwelijk koningin & koning. Art. 81 Grondwet
1. Algemeenheid
Wie: onbepaald aantal personen en organisaties en situaties.
- Bv. art. 350 wetboek van strafrecht.
→ art. 30 BW 1 & art. 31 BW 1
Wanneer: moment van inwerkingtreding tot het moment dat hij wordt afgeschaft.
→ doorlopend van toepassing.
Waar: niet een zeer specifiek gebied maar overal in een bepaald gebied.
→ uitzondering zie art. B 1 Kieswet
2. Afkomstig van een tot wetgeving bevoegde instantie
→ art. 81
- beide kamers in het parlement en de regering kunnen gezamenlijk wetten maken.
= wet in formele zin
- Proces art. 81 t/m 88 Grondwet!
→ art. 89 Grondwet
- Algemene maatregelen van het bestuur worden bij koninklijk besluit vastgesteld.
- de regering
→ art. 127 Grondwet
- provincie + gemeenteraad bevoegd.
→ art. 288 Verdrag werking Europrese Unie.
