Leereenheid 5: Rechterlijke rechtsvorming
5.1 Inleiding
Hoe gaat de rechter te werk bij moeilijke gevallen?
5.2 Ontdekken en rechtvaardigen
2 fasen in de rechtsvorming:
1. Het vinden van de oplossing van een moeilijk geval, en
a. Wordt ook wel heuristiek genoemd: de leer van het vinden.
2. Het presenteren van de gevonden oplossing voor de procespartij en de leges van
rechterlijke uitspraak.
a. Rechtvaardiging: het motiveren van de beslissing. (legitimatie)
b. Belangrijk omdat:
i. De procespartijen moeten kunnen begrijpen waarom de beslissing is
zoals zij is.
ii. De procespartijen moeten in staat zijn te beoordelen of het zinvol is
om in beroep of in cassatie te gaan tegen de beslissing, als die
mogelijkheid bestaat.
iii. Andere burgers moeten kennis kunnen nemen van de uitleg en
toepassing van het geldende recht.
c. Verplichting rechter in onder andere art. 121 grondwet en art. 6 EVRM
www.rechtspraak.nl → daar kun je veel uitspraken & voorbeelden vinden.
5.3 Verschillende interpretatiemethoden
Grammaticale methode:
= Betekenis van een bepaling wordt vastgesteld met een beroep op de letterlijke betekenis
van de bewoording van de bepaling.
- veel gebruikte methode, 2 redenen:
1. De rechtszekerheid van burgers is het beste gediend bij rechtspraak die aansluiting
zoekt bij de alledaagse betekenis van de bewoordingen van de wet (de betekenis
volgens bronnen zoals de dikke van Dale).
2. De populariteit van deze methode heeft ook te maken met de democratie: door aan
te sluiten bij de betekenis van de wet, blijft de rechter zo dicht mogelijk bij wat de
democratisch gekozen wetgever voor ogen stond.
- toepassing gaat bijna altijd gepaard met de toepassing van andere
interpretatiemethoden.
Interpretatieprobleem kan 2 oorzaken hebben:
1. De betekenis van een woord in een wettelijke bepaling is vatbaar voor meer dan 1
uitleg.
2. De betekenis van een woord is op zichzelf glashelder, maar de toepassing van de
bepaling is mogelijk onaanvaardbaar.
5.1 Inleiding
Hoe gaat de rechter te werk bij moeilijke gevallen?
5.2 Ontdekken en rechtvaardigen
2 fasen in de rechtsvorming:
1. Het vinden van de oplossing van een moeilijk geval, en
a. Wordt ook wel heuristiek genoemd: de leer van het vinden.
2. Het presenteren van de gevonden oplossing voor de procespartij en de leges van
rechterlijke uitspraak.
a. Rechtvaardiging: het motiveren van de beslissing. (legitimatie)
b. Belangrijk omdat:
i. De procespartijen moeten kunnen begrijpen waarom de beslissing is
zoals zij is.
ii. De procespartijen moeten in staat zijn te beoordelen of het zinvol is
om in beroep of in cassatie te gaan tegen de beslissing, als die
mogelijkheid bestaat.
iii. Andere burgers moeten kennis kunnen nemen van de uitleg en
toepassing van het geldende recht.
c. Verplichting rechter in onder andere art. 121 grondwet en art. 6 EVRM
www.rechtspraak.nl → daar kun je veel uitspraken & voorbeelden vinden.
5.3 Verschillende interpretatiemethoden
Grammaticale methode:
= Betekenis van een bepaling wordt vastgesteld met een beroep op de letterlijke betekenis
van de bewoording van de bepaling.
- veel gebruikte methode, 2 redenen:
1. De rechtszekerheid van burgers is het beste gediend bij rechtspraak die aansluiting
zoekt bij de alledaagse betekenis van de bewoordingen van de wet (de betekenis
volgens bronnen zoals de dikke van Dale).
2. De populariteit van deze methode heeft ook te maken met de democratie: door aan
te sluiten bij de betekenis van de wet, blijft de rechter zo dicht mogelijk bij wat de
democratisch gekozen wetgever voor ogen stond.
- toepassing gaat bijna altijd gepaard met de toepassing van andere
interpretatiemethoden.
Interpretatieprobleem kan 2 oorzaken hebben:
1. De betekenis van een woord in een wettelijke bepaling is vatbaar voor meer dan 1
uitleg.
2. De betekenis van een woord is op zichzelf glashelder, maar de toepassing van de
bepaling is mogelijk onaanvaardbaar.
