Samen
vatting
Encycl
Inhoudsopgave
opedie
Hoorcollege week 1........................................................................................2
Werkgroep opdrachten week 1.......................................................................6
in de
Werkgroep week 1 – uitwerkingen.................................................................11
Rechts
Hoorcollege week 2......................................................................................12
Werkgroep opdrachten week 2......................................................................17
wetens
Werkgroep week 2 - uitwerkingen.................................................................24
Hoorcollege week 3......................................................................................25
chap
Werkgroep opdrachten week 3......................................................................29
Werkgroep week 3 – uitwerkingen.................................................................33
Hoorcollege week 4......................................................................................34
Werkgroep opdrachten week 4......................................................................36
Hoorcollege week 5......................................................................................42
Werkgroep opdrachten week 5......................................................................45
Werkgroep opdrachten week 6......................................................................54
Werkgroep opdrachten week 7......................................................................59
Extra, korte, informatie................................................................................65
Week 1 – Radbruch en Kelsen
, Hoorcollege week 1
Wat is recht?
Rechtspositivisme: als op een bepaalde manier iets op stand is gekomen.
Door het recht voorgeschreven manier. Iets wordt op recht geweken als
het op de juiste manier tot stand is gekomen en wordt gehandhaafd. Recht
is iets wat gemaakt is door recht door een instantie die daarvoor bevoegd
was, het wordt ook gehandhaafd door die instantie.
Definitie pagina 10 of 11 ROV.
Natuurrechtsleer: natuurrecht. Recht wat hoort bij de natuur van de mens,
oftewel de aard of wezen van de mens. Mensen zijn gelijk en vrij en
redelijk, dan moet het recht wel passen bij wezens die recht, vrij en
redelijk zijn. Recht moet wel rechtvaardig zijn om ‘recht’ te kunnen heten.
Ze zijn verder dan de procedure, gaan ook in op de inhoud. Slecht recht
bestaat niet.
Wat maakt het uit?
Recht bekritiseren.
Moet je recht altijd gehoorzamen?
- Normatief rechtspositivisme: …
- Beschrijvend rechtspositivisme: …
Moraal: het is een geheel van overtuigingen, standaarden of normen, die
door een groep mensen worden opgevolgd en die voor hen dan betekenen
“dit is goed leven”. Goed in termen van ‘goed versus kwaad’.
‘Rechtsmoraal’: technische term. Dit is het moraal dat in het
rechtssysteem verstopt zit. In het Nederlandse rechtssysteem zit een
liberale moraal verstopt. In het recht verankert zit.
Een ‘brede’ (rechts-)moraal: juist betrekking op je gehele leven. Er zitten
regels en standaarden die betrekking hebben op je gehele leven. Gaat
over wat het goede leven is.
Een ‘smalle’ rechtsmoraal: een moraal die er vooral op gericht is om zo
veel mogelijk vrijheid te geven. Elkaar niet meer voorschrijven dan strikt
noodzakelijk is. Het doel is de maatschappelijke vrede. Geeft ruimte voor
de ‘brede moraal’.
Een liberale en een niet-liberale samenleving:
Recht (publiek): Een smalle rechtsmoraal Een brede
rechtsmoraal
Samenleving (privé). Een pluralisme van (brede)
moralen.
Vrijheid:
Negatieve vrijheid: absentie van positieve belemmeringen (dingen zitten
in de weg). Die obstakels/hindernissen moeten weg.
Positieve vrijheid: absentie van negatieve belemmeringen (dingen
ontbreken). Afwezig wat er wel had moeten zijn.
Wezensvrijheid: afwezigheid van geestelijke belemmeringen. Die zorgen
ervoor dat wij niet ons menselijke aard kunnen ontplooien.
,Eerste hoofdstuk R.O.V.:
Recht;
Moraal;
Vrijheid.
Zoek ook uit (in R.O.V.) wat perfectionisme, paternalisme, moralisme,
(non-) cognitivisme betekenen.
Radbruch en Kelsen
Representanten van natuurrechtsleer (Radbruch II), van normatief
rechtspositivisme (Radbruch I) en van beschrijven rechtspositivisme
(Kelsen). Radbruch is dus van mening veranderd na de tweede
wereldoorlog.
Gustav Radbruch – Duitsland, 21-11-1878
Lid van de Sociaaldemocratische partij en later Rijksminister (1921),
ontwerpt een nieuw Wetboek van Strafrecht voor Duitsland.
Radbruch I: zijn basis positie.
Radbruch II: twee korte artikelen geschreven.
Radbruch I
Je kunt het recht het beste uitleggen aan drie waarden:
1) Rechtvaardigheid of gerechtigheid;
2) Doelgerichtheid of doelmatigheid;
3) Rechtszekerheid.
Volgens Radbruch is gerechtigheid gelijkheid. Gelijke gevallen, gelijk
behandelen. Hij volgt hier Aristoteles.
Vereffende rechtvaardigheid is gelijkheid, delict en straf. Moet een
gelijkheid bestaan tussen delict en straf, alleen voor gelijken. Als een kind
een strafbaar feit pleegt, dan krijg je geen volwassenen straf.
Verdelende rechtvaardigheid gaat over de gelijke gevallen. Dit is volgens
Radbruch fundamenteel, want het bepaalt wat gelijke gevallen zijn. Het is
formeel, de formule is vaak gelijk behandelen.
Er moet dus nog een tweede, inhoudelijke rechtswaarde zijn:
doelgerichtheid.
Het is het doel van het recht.
Er moet dan nog een rechtswaarde zijn: rechtszekerheid.
Er moet één rechtssysteem zijn, er moet gekozen worden. Dan heb je
eigenlijk een vreedzame orde, een vreedzame samenleving. Er moet een
orde zijn; rechtszekerheid. Dat er een macht moet zijn die het recht moet
doorzetten, om de orde tot stand te kunnen brengen.
In eerste instantie wil Radbruch het van een afstand beschouwen. De
rechtvaardigheid kan namelijk in conflict zijn met de rechtszekerheid.
Radbruch wil dat kunnen analyseren wat recht is en wat voor spanningen
er bestaan tussen die drie waarden.
, Uiteindelijk neemt Radbruch toch een standpunt in, het wordt toch wel
gezien als normatief rechtspositivisme. Hij kijkt niet naar de inhoud van
het recht, want het gaat bij hem om rechtszekerheid. Waarom normatief?
Omdat het de plicht geeft om je aan de rechten te gehoorzamen.
Radbruch II
Na de Tweede Wereldoorlog herziet Radbruch zijn positie. De belangrijkste
wijzingen tussen Radbruch I en II:
1) Radbruch II vult de rechtvaardigheid nu beter in. Hij zegt nu: ieder
mens moet minimaal gelijke mensenrechten hebben (verdelende
rechtvaardigheid).
2) Rechtvaardigheid verslaat rechtszekerheid bij fundamentele en
systematische onrechtvaardigheid. Rechtvaardigheid verslaat
rechtszekerheid bij ‘grote’ onrechtvaardigheden.
Er wordt inhoudelijk naar het recht gekeken, daarom is het standpunt
natuurrechtelijk.
“Rechtsnormen uit de Nationaalsocialistische periode zijn ongeldig
wanneer zij zo scherp in conflict komen met fundamentele
beginselen van rechtvaardigheid dat een rechter die ze zou
toepassen onrecht zou spreken in plaats van recht”.
Kelsen – Oostenrijk 1930
Is niet van positie verandert.
Zuivere rechtsleer: Kelsen wilde kennis van het recht zuiveren van feiten
en moraal. Ons begrip van recht wordt gezuiverd van feiten en moraal.
Volgens Kelsen gaat het in de rechtsgeleerdheid om normen:
Rechtsregels geven aan welk mogelijk menselijk gedrag een
rechtssubject niet mag doen (verbod) of moet doen (gebod).
Maar de rechtsgeleerdheid moet zich bezighouden met juridische normen
en niet met de morele normen.
Juridische normen kunnen overlappen met morele normen, maar dat
is niet noodzakelijk het geval.
Overigens: of een juridische norm moreel door de beugel kan, is niet
objectief vast te stellen (positief recht zou niet eens nodig zijn als
dat wel zo was).
Het unique selling point van recht is juist dat het objectief vast te
stellen is.
Hoe kun je objectief vaststellen of een norm een rechtsnorm is. Je kijkt
gewoon naar de procedure of de bevoegdheidsnorm. Er is een rechtsnorm
als een instantie bevoegd is dit te maken.
Circulair:
1) Is dit een rechtsnorm die behoort tot ons rechtssysteem?
2) Klik dan naar de procedure.
3) Handelt de regelgevende instantie op basis van een
bevoegdheidsnorm?
4) Wat is een bevoegdheidsnorm?
vatting
Encycl
Inhoudsopgave
opedie
Hoorcollege week 1........................................................................................2
Werkgroep opdrachten week 1.......................................................................6
in de
Werkgroep week 1 – uitwerkingen.................................................................11
Rechts
Hoorcollege week 2......................................................................................12
Werkgroep opdrachten week 2......................................................................17
wetens
Werkgroep week 2 - uitwerkingen.................................................................24
Hoorcollege week 3......................................................................................25
chap
Werkgroep opdrachten week 3......................................................................29
Werkgroep week 3 – uitwerkingen.................................................................33
Hoorcollege week 4......................................................................................34
Werkgroep opdrachten week 4......................................................................36
Hoorcollege week 5......................................................................................42
Werkgroep opdrachten week 5......................................................................45
Werkgroep opdrachten week 6......................................................................54
Werkgroep opdrachten week 7......................................................................59
Extra, korte, informatie................................................................................65
Week 1 – Radbruch en Kelsen
, Hoorcollege week 1
Wat is recht?
Rechtspositivisme: als op een bepaalde manier iets op stand is gekomen.
Door het recht voorgeschreven manier. Iets wordt op recht geweken als
het op de juiste manier tot stand is gekomen en wordt gehandhaafd. Recht
is iets wat gemaakt is door recht door een instantie die daarvoor bevoegd
was, het wordt ook gehandhaafd door die instantie.
Definitie pagina 10 of 11 ROV.
Natuurrechtsleer: natuurrecht. Recht wat hoort bij de natuur van de mens,
oftewel de aard of wezen van de mens. Mensen zijn gelijk en vrij en
redelijk, dan moet het recht wel passen bij wezens die recht, vrij en
redelijk zijn. Recht moet wel rechtvaardig zijn om ‘recht’ te kunnen heten.
Ze zijn verder dan de procedure, gaan ook in op de inhoud. Slecht recht
bestaat niet.
Wat maakt het uit?
Recht bekritiseren.
Moet je recht altijd gehoorzamen?
- Normatief rechtspositivisme: …
- Beschrijvend rechtspositivisme: …
Moraal: het is een geheel van overtuigingen, standaarden of normen, die
door een groep mensen worden opgevolgd en die voor hen dan betekenen
“dit is goed leven”. Goed in termen van ‘goed versus kwaad’.
‘Rechtsmoraal’: technische term. Dit is het moraal dat in het
rechtssysteem verstopt zit. In het Nederlandse rechtssysteem zit een
liberale moraal verstopt. In het recht verankert zit.
Een ‘brede’ (rechts-)moraal: juist betrekking op je gehele leven. Er zitten
regels en standaarden die betrekking hebben op je gehele leven. Gaat
over wat het goede leven is.
Een ‘smalle’ rechtsmoraal: een moraal die er vooral op gericht is om zo
veel mogelijk vrijheid te geven. Elkaar niet meer voorschrijven dan strikt
noodzakelijk is. Het doel is de maatschappelijke vrede. Geeft ruimte voor
de ‘brede moraal’.
Een liberale en een niet-liberale samenleving:
Recht (publiek): Een smalle rechtsmoraal Een brede
rechtsmoraal
Samenleving (privé). Een pluralisme van (brede)
moralen.
Vrijheid:
Negatieve vrijheid: absentie van positieve belemmeringen (dingen zitten
in de weg). Die obstakels/hindernissen moeten weg.
Positieve vrijheid: absentie van negatieve belemmeringen (dingen
ontbreken). Afwezig wat er wel had moeten zijn.
Wezensvrijheid: afwezigheid van geestelijke belemmeringen. Die zorgen
ervoor dat wij niet ons menselijke aard kunnen ontplooien.
,Eerste hoofdstuk R.O.V.:
Recht;
Moraal;
Vrijheid.
Zoek ook uit (in R.O.V.) wat perfectionisme, paternalisme, moralisme,
(non-) cognitivisme betekenen.
Radbruch en Kelsen
Representanten van natuurrechtsleer (Radbruch II), van normatief
rechtspositivisme (Radbruch I) en van beschrijven rechtspositivisme
(Kelsen). Radbruch is dus van mening veranderd na de tweede
wereldoorlog.
Gustav Radbruch – Duitsland, 21-11-1878
Lid van de Sociaaldemocratische partij en later Rijksminister (1921),
ontwerpt een nieuw Wetboek van Strafrecht voor Duitsland.
Radbruch I: zijn basis positie.
Radbruch II: twee korte artikelen geschreven.
Radbruch I
Je kunt het recht het beste uitleggen aan drie waarden:
1) Rechtvaardigheid of gerechtigheid;
2) Doelgerichtheid of doelmatigheid;
3) Rechtszekerheid.
Volgens Radbruch is gerechtigheid gelijkheid. Gelijke gevallen, gelijk
behandelen. Hij volgt hier Aristoteles.
Vereffende rechtvaardigheid is gelijkheid, delict en straf. Moet een
gelijkheid bestaan tussen delict en straf, alleen voor gelijken. Als een kind
een strafbaar feit pleegt, dan krijg je geen volwassenen straf.
Verdelende rechtvaardigheid gaat over de gelijke gevallen. Dit is volgens
Radbruch fundamenteel, want het bepaalt wat gelijke gevallen zijn. Het is
formeel, de formule is vaak gelijk behandelen.
Er moet dus nog een tweede, inhoudelijke rechtswaarde zijn:
doelgerichtheid.
Het is het doel van het recht.
Er moet dan nog een rechtswaarde zijn: rechtszekerheid.
Er moet één rechtssysteem zijn, er moet gekozen worden. Dan heb je
eigenlijk een vreedzame orde, een vreedzame samenleving. Er moet een
orde zijn; rechtszekerheid. Dat er een macht moet zijn die het recht moet
doorzetten, om de orde tot stand te kunnen brengen.
In eerste instantie wil Radbruch het van een afstand beschouwen. De
rechtvaardigheid kan namelijk in conflict zijn met de rechtszekerheid.
Radbruch wil dat kunnen analyseren wat recht is en wat voor spanningen
er bestaan tussen die drie waarden.
, Uiteindelijk neemt Radbruch toch een standpunt in, het wordt toch wel
gezien als normatief rechtspositivisme. Hij kijkt niet naar de inhoud van
het recht, want het gaat bij hem om rechtszekerheid. Waarom normatief?
Omdat het de plicht geeft om je aan de rechten te gehoorzamen.
Radbruch II
Na de Tweede Wereldoorlog herziet Radbruch zijn positie. De belangrijkste
wijzingen tussen Radbruch I en II:
1) Radbruch II vult de rechtvaardigheid nu beter in. Hij zegt nu: ieder
mens moet minimaal gelijke mensenrechten hebben (verdelende
rechtvaardigheid).
2) Rechtvaardigheid verslaat rechtszekerheid bij fundamentele en
systematische onrechtvaardigheid. Rechtvaardigheid verslaat
rechtszekerheid bij ‘grote’ onrechtvaardigheden.
Er wordt inhoudelijk naar het recht gekeken, daarom is het standpunt
natuurrechtelijk.
“Rechtsnormen uit de Nationaalsocialistische periode zijn ongeldig
wanneer zij zo scherp in conflict komen met fundamentele
beginselen van rechtvaardigheid dat een rechter die ze zou
toepassen onrecht zou spreken in plaats van recht”.
Kelsen – Oostenrijk 1930
Is niet van positie verandert.
Zuivere rechtsleer: Kelsen wilde kennis van het recht zuiveren van feiten
en moraal. Ons begrip van recht wordt gezuiverd van feiten en moraal.
Volgens Kelsen gaat het in de rechtsgeleerdheid om normen:
Rechtsregels geven aan welk mogelijk menselijk gedrag een
rechtssubject niet mag doen (verbod) of moet doen (gebod).
Maar de rechtsgeleerdheid moet zich bezighouden met juridische normen
en niet met de morele normen.
Juridische normen kunnen overlappen met morele normen, maar dat
is niet noodzakelijk het geval.
Overigens: of een juridische norm moreel door de beugel kan, is niet
objectief vast te stellen (positief recht zou niet eens nodig zijn als
dat wel zo was).
Het unique selling point van recht is juist dat het objectief vast te
stellen is.
Hoe kun je objectief vaststellen of een norm een rechtsnorm is. Je kijkt
gewoon naar de procedure of de bevoegdheidsnorm. Er is een rechtsnorm
als een instantie bevoegd is dit te maken.
Circulair:
1) Is dit een rechtsnorm die behoort tot ons rechtssysteem?
2) Klik dan naar de procedure.
3) Handelt de regelgevende instantie op basis van een
bevoegdheidsnorm?
4) Wat is een bevoegdheidsnorm?
