Samenvattingen OP2.3 radiotherapie
College 1 Radiotherapie
Voorbereiding referentie-CT
Stereotactische radiotherapie
Stereotactische bestraling:
vorm van uitwendige bestraling waarbij de tumor met smalle stralenbundels vanuit vele,
verschillende kanten zeer nauwkeurig bestraald wordt.
Vnl. toegepast bij:
Hersenen
Longen
Een kleine tumor met hele nauwe stralenbundels wordt bestraald. Er zijn daarbij hele kleine marges
van CTV naar PTV. Wordt ook gedaan bij levertumoren of uitzaaiingen in de lever.
Kenmerken:
Hoge nauwkeurigheid
Hoge fractiedosis per keer
Beperkt aantal bestralingen
Beperkte grootte tumor
Een eenmalige behandeling wordt ook wel radiochirurgie genoemd.
Met een hele hoge fractie dosis wordt de tumor letterlijk kapot/weg gestraald.
Voorbeeld dosisschema long:
• 3 x 18 Gy 3fr. /week
• 5 x 10.8 Gy 3fr. /week
• 8 x 6.75 Gy 3fr. /week
Voorbeeld dosisschema hersen metastasen:
1 x 15-21 Gy
Keuze fractionering afhankelijk van grootte en ligging tumor
Hoe dichter te tumor zal liggen bij OAR’s (hoe groter de kans op complicaties) hoe voorzichter men
zal zijn in het fractionering en eerder zou overgaan naar iets lagere dosis.
Behandeling wordt uitgevoerd met:
Gammaknife
Cyberknife
Lineaire versneller
,De gammaknife wordt alleen gebruikt voor de hersenentumoren. Cyberknife en Novalis wordt
gebruikt voor ook andere doelgebieden bijvoorbeeld een longtumor, levertumor, prostaatcarcinoom.
Fixatie hoofd met masker of frame. Meerderheid van de gevallen kan je fixeren met een masker.
Gamma knife
Single fraction
Bij de gammaknife wordt gebruik gemaakt van een frame. Er is hier een X,Y en Z as en waarbij de
tumor exact in het hoofd kan worden gelokaliseerd. Dit frame wordt letterlijk in het hoofd
geschroefd, daarom is het ook niet mogelijk om dit toe te passen bij een gefractioneerde
behandeling.
MR-linac
MRIdian (VUMC)
MRI binnen de radiotherapie
, Behandeling met MR linac in Utrecht:
CT voorbereiding RT
Kenmerken CT-scan referentie:
Vlak tafelblad
Verstelbare lasers
Scan in radiotherapie houding
Stereotactische radiotherapie long
Scanprotocol RT:
Vergelijkbaar met gewone uitwendige bestraling
− Bestralingshouding
− Plaatsen huidmarkeringen
− FOV en grootte scangebied
− Ademhalingsregistratie: 4D-CT
− Intraveneus contrast
− Gecombineerd met PET
De armen komen boven het hoofd te liggen. Als de armen omlaag liggen dan zou je met de straling
door de armen heen gaan als je vanuit meerdere richtingen gaat bestralen.
FOV: bij de radiotherapie geldt altijd dat het hele patiënten model moet worden gescand. Je moet
namelijk informatie hebben voor de ME berekening en de OAR’s in beeld hebben. Voor een
longtumor geldt het FOV ruim boven de longtop tot ruim onder de longtop.
Er wordt intraveneus contrast middel toegediend zodat er beter onderscheidt kan worden gemaakt
tussen de klierweefsel en tumorweefsel.
College 1 Radiotherapie
Voorbereiding referentie-CT
Stereotactische radiotherapie
Stereotactische bestraling:
vorm van uitwendige bestraling waarbij de tumor met smalle stralenbundels vanuit vele,
verschillende kanten zeer nauwkeurig bestraald wordt.
Vnl. toegepast bij:
Hersenen
Longen
Een kleine tumor met hele nauwe stralenbundels wordt bestraald. Er zijn daarbij hele kleine marges
van CTV naar PTV. Wordt ook gedaan bij levertumoren of uitzaaiingen in de lever.
Kenmerken:
Hoge nauwkeurigheid
Hoge fractiedosis per keer
Beperkt aantal bestralingen
Beperkte grootte tumor
Een eenmalige behandeling wordt ook wel radiochirurgie genoemd.
Met een hele hoge fractie dosis wordt de tumor letterlijk kapot/weg gestraald.
Voorbeeld dosisschema long:
• 3 x 18 Gy 3fr. /week
• 5 x 10.8 Gy 3fr. /week
• 8 x 6.75 Gy 3fr. /week
Voorbeeld dosisschema hersen metastasen:
1 x 15-21 Gy
Keuze fractionering afhankelijk van grootte en ligging tumor
Hoe dichter te tumor zal liggen bij OAR’s (hoe groter de kans op complicaties) hoe voorzichter men
zal zijn in het fractionering en eerder zou overgaan naar iets lagere dosis.
Behandeling wordt uitgevoerd met:
Gammaknife
Cyberknife
Lineaire versneller
,De gammaknife wordt alleen gebruikt voor de hersenentumoren. Cyberknife en Novalis wordt
gebruikt voor ook andere doelgebieden bijvoorbeeld een longtumor, levertumor, prostaatcarcinoom.
Fixatie hoofd met masker of frame. Meerderheid van de gevallen kan je fixeren met een masker.
Gamma knife
Single fraction
Bij de gammaknife wordt gebruik gemaakt van een frame. Er is hier een X,Y en Z as en waarbij de
tumor exact in het hoofd kan worden gelokaliseerd. Dit frame wordt letterlijk in het hoofd
geschroefd, daarom is het ook niet mogelijk om dit toe te passen bij een gefractioneerde
behandeling.
MR-linac
MRIdian (VUMC)
MRI binnen de radiotherapie
, Behandeling met MR linac in Utrecht:
CT voorbereiding RT
Kenmerken CT-scan referentie:
Vlak tafelblad
Verstelbare lasers
Scan in radiotherapie houding
Stereotactische radiotherapie long
Scanprotocol RT:
Vergelijkbaar met gewone uitwendige bestraling
− Bestralingshouding
− Plaatsen huidmarkeringen
− FOV en grootte scangebied
− Ademhalingsregistratie: 4D-CT
− Intraveneus contrast
− Gecombineerd met PET
De armen komen boven het hoofd te liggen. Als de armen omlaag liggen dan zou je met de straling
door de armen heen gaan als je vanuit meerdere richtingen gaat bestralen.
FOV: bij de radiotherapie geldt altijd dat het hele patiënten model moet worden gescand. Je moet
namelijk informatie hebben voor de ME berekening en de OAR’s in beeld hebben. Voor een
longtumor geldt het FOV ruim boven de longtop tot ruim onder de longtop.
Er wordt intraveneus contrast middel toegediend zodat er beter onderscheidt kan worden gemaakt
tussen de klierweefsel en tumorweefsel.
