Hoorcollege 1
In Nederland kan binnen het strafproces schade worden verhaald door een slachtoffer.
Het slachtoffer is civielrechtelijk de gelaedeerde; grondslag; onrechtmatige daad.
Het slachtoffer kan zich voegen binnen het strafproces en dit hiermee een civiel verordening
in. De strafrechter moet hierover oordelen,
De vordering benadeelde partij is accessoir ten opzichte van het hoofdgeding; mag niet de
hoofdrol gaan spelen tijdens het strafproces.
Via het strafrecht heeft schadevergoeding ook een rol gekregen.
Terminologie
- Slachtoffer, benadeelde partij, gelaedeerde.
- Strafrecht: veroordeelde/dader, leaders
Centraal staat
- Onrechtmatige daad: privaatrechtelijk
- Strafbaar feit: strafrecht
Breed perspectief door afwisselende toepassing van Wetboek van Strafrecht, Wetboek van
Strafvordering, Burgerlijk wetboek, Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Voorwaarden voor strafbaarheid:
1. Menselijke gedraging;
2. Past binnen een delictsomschrijving;
3. De gedraging is wederrechtelijk;
4. En verwijtbaar.
Hoe verhoud zich dit tot de onrechtmatige daad in BW?
Plaatsbepaling
1. Strafzaak aanhangig zijn gemaakt;
2. Hoofdgeding, bewezenverklaring, schuldverklaring, oplegging sanctie;
3. Behandeling benadeelde partij, 361 lid 4 Sv
4. Ontvankelijkheid?
5. Zo ja, aansprakelijkheid te vestigen?
6. Zo ja, schade vergroten
7. Afspraak rechtspraak; naast BP SVGM opleggen
8. Kracht van gewijsde
9. Executie: schadevergoedingsmaatregel; CJIB; civielrechtelijke vordering: deurwaarder
10. Igv SVGM opgelegd: na 8 maanden
In primaire zin gaat het om de strafrechtelijke procedure.
,Spreekrecht is anders. Het slachtoffer wilt hiermee gehoord worden, de rechter gaat hier niet
mee in. Het spreekrecht is gehoord worden als slachtoffer.
Drie handvaten uit Giesen 2015:
1. Strafbaar feit = onrechtmatige daad
2. Strafrecht uitspraak = bijna hetzelfde/ gelijk te stellen met burgerlijke rechter
3. Strafrechtelijke veroordeling = dwingend bewijs civilbus (161 Rv); Het is een
dwingend bewijs in het privaatrecht.
Kan van belang zijn als het via het strafrecht niet mogelijk is om een schadevergoeding te
krijgen en genoodzaakt bent om via civielrechtelijke gang dit te krijgen.
Belangrijk verschil is de relativiteit
Strafbaar feit is onrechtmatige daad
Worden gelijkgetrokken maar zijn verschillen.
Overeenkomsten
1. Één en dezelfde gedraging is vaak en strafbaarheid
Verschil tussen onrechtmatige daad en strafbaar feit is de relativiteit artikel 6:163 BW
1. Relativiteit uit art. 6:163 BW ruimer dan in het strafrecht. Relativiteit van een DO ziet
op één specifieke gedraging
Maar wat is dan de achtergrond van de accessoire vordering van de benadeelde partij in het
strafproces?
Meer invloed op verhaal binnen strafrecht procedure door:
- Ontwikkeling strafrechttheorieën
- Ontwikkeling Europees recht
- Ontwikkeling slachtofferrechten
- Verhaal schade binnen de strafprocedure: de vordering benadeelde partij.
- Strafrechttheorieën
Strafrecht theorieën
Wat is de gedachte achter het opleggen van een straf?
Hoogte van de straf hangt af van:
- Vergelding perspectief
- Preventieve perspectief
Retributivisme
Evenredigheid; evenredigheid in verhouding tot de ernst van het feit en de schuld van de
dader.
,De ernst van het feit moet in verhouding zijn van het bepaalde feit: proportionaliteit. Moet in
proportie zijn. Slechts naar evenredigheid in verhouding tot ernst van het feit en schuld van de
dader.
De minimum straf is niet altijd evenredig. Er gelden richtlijnen voor rechters om een
proportionele straf op te leggen bij welke voorwaarden. Rechter mag ook eigen afweging
maken.
- Positief retributivisme: plegers van de strafbaar feit.
- Negatief retributivisme: alleen de werkelijk schuldigen mogen worden gestraft. Geen
morele verplichting
Utilitarisme
Nut; totale afzetting van het doel en gaat om de maximalisatie van de straf. Ookwel totale
afschrikking.
Straffen trekken tot preventie van strafbaar gedrag. Het gaat om het maximale nut.
Maximale nut: dader pleegt geen recidive en wordt maximaal afgeschrokken. Hierdoor
kunnen er veel hogere straffen worden opgelegd.
Straffen vormen nooit een doel op zich.
Verenigingstheorie
In Nederland is beide belangrijk en beide gangbaar. Wordt rekening gehouden met
proportionaliteit en het doel van afschrikking. Hebben maatregelen en straffen: maatregelen
hebben geen proportionaliteit.
In civielrecht worden geen straffen opgelegd, maar dit kan wel zo voelen bij een geldboete
bijvoorbeeld. Civielrecht gaat op repareren en strafrecht gaat ook om vergelding en
bestraffing (strafdoelen en reden).
Europees recht
Invloed door mensenrechten om slachtoffer te beschermen.
- Art. 1 EVRM
- Verticale werking van grondrechten tussen overheid burgers.
Grondrechten en fundamentele vrijheden;
- Artt. 2, 3, 4, 5, 8 EVRM
- Art. 13 EVRM; effective remedy (en art. 41 EVRM)
Negatieve verplichtingen = lidstaat onthoudt zich van ingrijpen.
Positieve verplichtingen = lidstaat heeft inspanningsverplichting.
, Het gaat voornamelijk over positieve verplichtingen, zoals bij een onveilige situatie die
bekent is bij de overheid, de overheid nalatig heeft gehandeld en er slachtoffers of schade is
ontstaan. Kan de staat dan aansprakelijk worden gesteld? Kan worden vastgesteld aan de hand
van jurisprudentie.
Art. 2 EVRM Osman/Verenigd Koninkrijk
Toetsing ingrijpen door overheid. Criteria of een staat de overheid het EVRM heeft
geschonden:
1. Heeft de overheid kennis of had de overheid behoren te weten?
2. Van een reëel en onmiddellijk risico?
3. In de vorm van crimineel gedrag?
4. Tegen identificeerbare mogelijke slachtoffers?
5. Waartegen redelijkerwijs maatregelen worden genomen binnen de mogelijkheden van
de overheid?
EHRM Öneryildiz/Turkije
Waslijst aan positieve verplichtingen, waaronder het nemen van feitelijke maatregelen.
Inclusief art. 13 EHRM.
Wel een schending van art. 2 EVRM. Zowel materiele als formele positieve verplichtingen
art. 2 EVRM verzaakt. Recht op schadevergoeding door lidstaat, maar geen deugdelijke
nationale rechtsgang t.b.v. schadeverhaal.
Schending art. 13 EVRM. Toekenning vergoeding door het hof.
In Nederland hebben wij een deugdelijke rechtsgang bij de civiele rechter om te verhalen.
Is de Nederlandse rechtsgang van civiel schadeverhaal bij de strafrechter an sich ook een
deugdelijke, als in 13 EVRM?
Niet altijd: HR PB& 6.1 EVRM:
- Als de rechter doorheeft dat het slachtoffer niet ten volle zijn civielrechtelijke
mogelijkheden in het accessoir geding kan toepassen, dan dient de strafrechter de
vordering benadeelde partij niet ontvankelijk te verklaren.
- Maar: door niet-ontvankelijk verklaren, kan het slachtoffer nog een deugdelijke
rechtsgang vinden bij de civiel rechter op grond van een onrechtmatige daad.
Slachtofferrechten
- Bijvoeging benadeelde partij voor een klein bedrag;
- Redelijk benadeelde partij
Slachtofferrichtlijn 2012/29/EU.
In Nederland kan binnen het strafproces schade worden verhaald door een slachtoffer.
Het slachtoffer is civielrechtelijk de gelaedeerde; grondslag; onrechtmatige daad.
Het slachtoffer kan zich voegen binnen het strafproces en dit hiermee een civiel verordening
in. De strafrechter moet hierover oordelen,
De vordering benadeelde partij is accessoir ten opzichte van het hoofdgeding; mag niet de
hoofdrol gaan spelen tijdens het strafproces.
Via het strafrecht heeft schadevergoeding ook een rol gekregen.
Terminologie
- Slachtoffer, benadeelde partij, gelaedeerde.
- Strafrecht: veroordeelde/dader, leaders
Centraal staat
- Onrechtmatige daad: privaatrechtelijk
- Strafbaar feit: strafrecht
Breed perspectief door afwisselende toepassing van Wetboek van Strafrecht, Wetboek van
Strafvordering, Burgerlijk wetboek, Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Voorwaarden voor strafbaarheid:
1. Menselijke gedraging;
2. Past binnen een delictsomschrijving;
3. De gedraging is wederrechtelijk;
4. En verwijtbaar.
Hoe verhoud zich dit tot de onrechtmatige daad in BW?
Plaatsbepaling
1. Strafzaak aanhangig zijn gemaakt;
2. Hoofdgeding, bewezenverklaring, schuldverklaring, oplegging sanctie;
3. Behandeling benadeelde partij, 361 lid 4 Sv
4. Ontvankelijkheid?
5. Zo ja, aansprakelijkheid te vestigen?
6. Zo ja, schade vergroten
7. Afspraak rechtspraak; naast BP SVGM opleggen
8. Kracht van gewijsde
9. Executie: schadevergoedingsmaatregel; CJIB; civielrechtelijke vordering: deurwaarder
10. Igv SVGM opgelegd: na 8 maanden
In primaire zin gaat het om de strafrechtelijke procedure.
,Spreekrecht is anders. Het slachtoffer wilt hiermee gehoord worden, de rechter gaat hier niet
mee in. Het spreekrecht is gehoord worden als slachtoffer.
Drie handvaten uit Giesen 2015:
1. Strafbaar feit = onrechtmatige daad
2. Strafrecht uitspraak = bijna hetzelfde/ gelijk te stellen met burgerlijke rechter
3. Strafrechtelijke veroordeling = dwingend bewijs civilbus (161 Rv); Het is een
dwingend bewijs in het privaatrecht.
Kan van belang zijn als het via het strafrecht niet mogelijk is om een schadevergoeding te
krijgen en genoodzaakt bent om via civielrechtelijke gang dit te krijgen.
Belangrijk verschil is de relativiteit
Strafbaar feit is onrechtmatige daad
Worden gelijkgetrokken maar zijn verschillen.
Overeenkomsten
1. Één en dezelfde gedraging is vaak en strafbaarheid
Verschil tussen onrechtmatige daad en strafbaar feit is de relativiteit artikel 6:163 BW
1. Relativiteit uit art. 6:163 BW ruimer dan in het strafrecht. Relativiteit van een DO ziet
op één specifieke gedraging
Maar wat is dan de achtergrond van de accessoire vordering van de benadeelde partij in het
strafproces?
Meer invloed op verhaal binnen strafrecht procedure door:
- Ontwikkeling strafrechttheorieën
- Ontwikkeling Europees recht
- Ontwikkeling slachtofferrechten
- Verhaal schade binnen de strafprocedure: de vordering benadeelde partij.
- Strafrechttheorieën
Strafrecht theorieën
Wat is de gedachte achter het opleggen van een straf?
Hoogte van de straf hangt af van:
- Vergelding perspectief
- Preventieve perspectief
Retributivisme
Evenredigheid; evenredigheid in verhouding tot de ernst van het feit en de schuld van de
dader.
,De ernst van het feit moet in verhouding zijn van het bepaalde feit: proportionaliteit. Moet in
proportie zijn. Slechts naar evenredigheid in verhouding tot ernst van het feit en schuld van de
dader.
De minimum straf is niet altijd evenredig. Er gelden richtlijnen voor rechters om een
proportionele straf op te leggen bij welke voorwaarden. Rechter mag ook eigen afweging
maken.
- Positief retributivisme: plegers van de strafbaar feit.
- Negatief retributivisme: alleen de werkelijk schuldigen mogen worden gestraft. Geen
morele verplichting
Utilitarisme
Nut; totale afzetting van het doel en gaat om de maximalisatie van de straf. Ookwel totale
afschrikking.
Straffen trekken tot preventie van strafbaar gedrag. Het gaat om het maximale nut.
Maximale nut: dader pleegt geen recidive en wordt maximaal afgeschrokken. Hierdoor
kunnen er veel hogere straffen worden opgelegd.
Straffen vormen nooit een doel op zich.
Verenigingstheorie
In Nederland is beide belangrijk en beide gangbaar. Wordt rekening gehouden met
proportionaliteit en het doel van afschrikking. Hebben maatregelen en straffen: maatregelen
hebben geen proportionaliteit.
In civielrecht worden geen straffen opgelegd, maar dit kan wel zo voelen bij een geldboete
bijvoorbeeld. Civielrecht gaat op repareren en strafrecht gaat ook om vergelding en
bestraffing (strafdoelen en reden).
Europees recht
Invloed door mensenrechten om slachtoffer te beschermen.
- Art. 1 EVRM
- Verticale werking van grondrechten tussen overheid burgers.
Grondrechten en fundamentele vrijheden;
- Artt. 2, 3, 4, 5, 8 EVRM
- Art. 13 EVRM; effective remedy (en art. 41 EVRM)
Negatieve verplichtingen = lidstaat onthoudt zich van ingrijpen.
Positieve verplichtingen = lidstaat heeft inspanningsverplichting.
, Het gaat voornamelijk over positieve verplichtingen, zoals bij een onveilige situatie die
bekent is bij de overheid, de overheid nalatig heeft gehandeld en er slachtoffers of schade is
ontstaan. Kan de staat dan aansprakelijk worden gesteld? Kan worden vastgesteld aan de hand
van jurisprudentie.
Art. 2 EVRM Osman/Verenigd Koninkrijk
Toetsing ingrijpen door overheid. Criteria of een staat de overheid het EVRM heeft
geschonden:
1. Heeft de overheid kennis of had de overheid behoren te weten?
2. Van een reëel en onmiddellijk risico?
3. In de vorm van crimineel gedrag?
4. Tegen identificeerbare mogelijke slachtoffers?
5. Waartegen redelijkerwijs maatregelen worden genomen binnen de mogelijkheden van
de overheid?
EHRM Öneryildiz/Turkije
Waslijst aan positieve verplichtingen, waaronder het nemen van feitelijke maatregelen.
Inclusief art. 13 EHRM.
Wel een schending van art. 2 EVRM. Zowel materiele als formele positieve verplichtingen
art. 2 EVRM verzaakt. Recht op schadevergoeding door lidstaat, maar geen deugdelijke
nationale rechtsgang t.b.v. schadeverhaal.
Schending art. 13 EVRM. Toekenning vergoeding door het hof.
In Nederland hebben wij een deugdelijke rechtsgang bij de civiele rechter om te verhalen.
Is de Nederlandse rechtsgang van civiel schadeverhaal bij de strafrechter an sich ook een
deugdelijke, als in 13 EVRM?
Niet altijd: HR PB& 6.1 EVRM:
- Als de rechter doorheeft dat het slachtoffer niet ten volle zijn civielrechtelijke
mogelijkheden in het accessoir geding kan toepassen, dan dient de strafrechter de
vordering benadeelde partij niet ontvankelijk te verklaren.
- Maar: door niet-ontvankelijk verklaren, kan het slachtoffer nog een deugdelijke
rechtsgang vinden bij de civiel rechter op grond van een onrechtmatige daad.
Slachtofferrechten
- Bijvoeging benadeelde partij voor een klein bedrag;
- Redelijk benadeelde partij
Slachtofferrichtlijn 2012/29/EU.
