VOEDINGSLEER LEERJAAR 2 PERIODE 1
!!!!Belangrijk: leer ook van alle vakken de opdrachten!!!!
Leerdoelen
Tijdens de voedingsleerlessen wordt in zijn algemeenheid gewerkt aan de volgende vijf leerdoelen.
Daarbij zullen er per les accenten op bepaalde leerdoelen worden gelegd.
1. a) kan aangeven waarom de verschillende componenten van de voedingskundige analyse
van belang zijn bij het ontwerpen van een voorlichting;
b) kan hierbij de perspectiefwisseling maken naar een andere beroepsrol (behandelaar,
productontwikkelaar en beleidsadviseur);
2. is in staat om bij het geschetste thema en bij casuïstiek relevante nutriënten te identificeren;
3. is in staat om de geïdentificeerde nutriënten uit te werken op basis van een voedingskundige
analyse;
4. kan uitleggen hoe en waarom de geïdentificeerde nutriënten een rol spelen bij het verklaren
van casuïstiek;
5. a) kan daarbij de voor de betreffende nutriënten opgestelde voedingsnormen verantwoorden
naar professionals en onderbouwd aanpassen aan andere voedingspatronen en
cliëntgroepen;
b) en kan de opgedane kennis en inzichten verwoorden naar de cliënt.
Week 1 De voedingskundige analyse en inzoomen op voedingsnormen, voedingspatronen en
cliëntgroepen
Kernadvies Voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor volwassenen – inleiding,
werkwijze & Achtergronddocument Voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor
volwassenen – introduction
Voedingsnormen richten zich niet op voedingsmiddelen en dranken, maar op de stoffen die
daarin zitten: vitamines, mineralen, eiwitten, vetten en koolhydraten
Voedingsnormen geven info over de inname die het lichaam nodig heeft om goed te
functioneren of ziekte te voorkomen, en over de hoogste inname die nog veilig geacht wordt
,4 typen voedingsnormen:
- Gemiddelde behoefte
- Aanbevolen hoeveelheid
- Adequate inname
- Aanvaardbare bovengrens
Uitgangspunt is streven naar harmonisatie van voedingsnormen binnen de Europese Unie.
Dit zijn de EFSA (European Food Safety Authority) voedingsnormen.
Deze zijn geanalyseerd, er is dus bekeken of de EFSA voedingsnormen ook overgenomen
konden worden in NL.
→ dit zou de voorkeur hebben. Alle landen binnen de EU lijken qua eigenschappen op elkaar
(leefstijl etc.). Voor Scandinavische landen en voor de USA bestaan er al soortgelijke EFSA
voedingsnormen, dus voor de EU zou dat ook een uitkomst zijn.
,Dietist gebruikt voedingsnormen (aanbevolen hoeveelheden en adequate inname) om
individuen te adviseren over een gezond voedingspatroon of dieet.
Voedingsnormen: hoofdstuk 1
Term ‘voedingsnormen’ is verzamelnaam voor de volgende vier referentiewaarden voor
energie en voedingsstoffen:
Gemiddelde behoefte
= niveau van inneming dat bij een normale verdeling van de behoefte
toereikend is voor de helft van een populatie
Aanbevolen hoeveelheid
= niveau van inneming dat toereikend is voor vrijwel de gehele
populatie, afgeleid van de gemiddelde behoefte
Adequate inneming
= niveau van inneming dat toereikend is voor vrijwel de gehele populatie, afgeleid van
andere gegevens dan de gemiddelde behoefte
Aanvaardbare bovengrens van inneming
= niveau van inneming waarboven de kans bestaat dat ongewenste effecten optreden
Nieuws voor diëtisten: Gezonde voedingspatronen in kaart gebracht
Gezond voedingspatroon:
- Veel groente
- Veel fruit
- Volkoren granen
- Vis
- Weinig rood en bewerkt vlees
- Weinig gezoete dranken
Extra voordeel kan waarschijnlijk bereikt worden door een hogere consumptie van:
- Noten
- Peulvruchten
- Plantaardige olie
- Gefermenteerde zuivel
- Koffie (afwijkend van het advies van de gezondheidsraad)
Nieuwe inzichten koffie: consumptie van koffie gaat gepaard met een lager risico op DM2,
H&V-ziekten en verschillende vormen van kanker
➔ Optimaal: 3-5 koppen koffie per dag
➔ In Richtlijnen goede voeding wordt koffie niet aangeraden, maar is het advies
ongefilterde koffie vervangen door gefilterde.
Mediterrane voeding:
- Mediterrane voeding komt als beste uit de test
, - Langer risico op kanker, DM2 en H&V-ziekten
➔ Sluit echter niet helemaal aan bij het rijtje gezonde en ongezonde voedingsmiddelen
o Geen specifieke adviezen over volkoren graanproducten en rood vlees
o Bevat weinig zuivel, terwijl de auteurs daar geen onderbouwing voor geven
o Matige alcoholconsumptie is een van de belangrijkste onderdelen van een
mediterrane voeding, terwijl alcohol niet voorkomt in het rijtje van gezonde
voedingsmiddelen
Stegeman – voedingspatronen hoofdstuk 1
Voedingspatroon = wijze waarop een individu, een groep of een volk zich gewoonlijk voedt.
➔ Geeft antwoord op de vraag: wie eet wanneer wat in welke hoeveelheid, waar en hoe
➔ Allerlei factoren beïnvloeden het voedingspatroon en het voedingsgedrag
Belangrijk om inzicht te hebben in bestaande voedingspatronen en in factoren die tot een
bepaald voedingsgedrag leiden om:
- Gezondheidsrisico’s signalen bij individuen en groepen
- Voedingsvoorlichting geven
- Dieetpatiënten te begeleiden
Factoren die een rol spelen bij het ontstaan van een voedingspatroon en voedingsgedrag:
- Omgevingsfactoren
o Geografische, klimatologische, technologische, economische en politieke
factoren die bepalen welk voedsel beschikbaar is
- Sociaal-culturele factoren
o Factoren die bepalen welk voedsel als eetbaar wordt beschouwd
o Welke betekenis voedsel heeft in de omgang met elkaar
- Persoonsgebonden factoren
o Fysiologische en psychologische factoren die bepalen wat de voedselbehoefte
is en wat voeding betekent
Voedingspatroon is de stabiele component van voedingsgedrag
Voorbeelden voedingspatroon/-gedrag:
- De economische factor bij het voedingspatroon is bijvoorbeeld
o Stabiel: Dat de hoeveelheid dierlijke voedingsmiddelen in het
voedingspatroon stijgt als het inkomen toeneemt
o Niet stabiel: iemand eet meer veel op een dag omdat een kilo karbonaden in
de aanbieding is
- Geografisch en klimatologisch
o Vb. in de poolstreek vooral vlees en vis. In gematigd klimaat zowel dierlijk als
plantaardig voedsel beschikbaar
- Minder welvaart
o Mensen bezuinigen op voeding. Mensen kopen dan goedkoper brood en
vlees.
o In deze situatie kopen mensen ook minder fruit, groente en vlees
!!!!Belangrijk: leer ook van alle vakken de opdrachten!!!!
Leerdoelen
Tijdens de voedingsleerlessen wordt in zijn algemeenheid gewerkt aan de volgende vijf leerdoelen.
Daarbij zullen er per les accenten op bepaalde leerdoelen worden gelegd.
1. a) kan aangeven waarom de verschillende componenten van de voedingskundige analyse
van belang zijn bij het ontwerpen van een voorlichting;
b) kan hierbij de perspectiefwisseling maken naar een andere beroepsrol (behandelaar,
productontwikkelaar en beleidsadviseur);
2. is in staat om bij het geschetste thema en bij casuïstiek relevante nutriënten te identificeren;
3. is in staat om de geïdentificeerde nutriënten uit te werken op basis van een voedingskundige
analyse;
4. kan uitleggen hoe en waarom de geïdentificeerde nutriënten een rol spelen bij het verklaren
van casuïstiek;
5. a) kan daarbij de voor de betreffende nutriënten opgestelde voedingsnormen verantwoorden
naar professionals en onderbouwd aanpassen aan andere voedingspatronen en
cliëntgroepen;
b) en kan de opgedane kennis en inzichten verwoorden naar de cliënt.
Week 1 De voedingskundige analyse en inzoomen op voedingsnormen, voedingspatronen en
cliëntgroepen
Kernadvies Voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor volwassenen – inleiding,
werkwijze & Achtergronddocument Voedingsnormen voor vitamines en mineralen voor
volwassenen – introduction
Voedingsnormen richten zich niet op voedingsmiddelen en dranken, maar op de stoffen die
daarin zitten: vitamines, mineralen, eiwitten, vetten en koolhydraten
Voedingsnormen geven info over de inname die het lichaam nodig heeft om goed te
functioneren of ziekte te voorkomen, en over de hoogste inname die nog veilig geacht wordt
,4 typen voedingsnormen:
- Gemiddelde behoefte
- Aanbevolen hoeveelheid
- Adequate inname
- Aanvaardbare bovengrens
Uitgangspunt is streven naar harmonisatie van voedingsnormen binnen de Europese Unie.
Dit zijn de EFSA (European Food Safety Authority) voedingsnormen.
Deze zijn geanalyseerd, er is dus bekeken of de EFSA voedingsnormen ook overgenomen
konden worden in NL.
→ dit zou de voorkeur hebben. Alle landen binnen de EU lijken qua eigenschappen op elkaar
(leefstijl etc.). Voor Scandinavische landen en voor de USA bestaan er al soortgelijke EFSA
voedingsnormen, dus voor de EU zou dat ook een uitkomst zijn.
,Dietist gebruikt voedingsnormen (aanbevolen hoeveelheden en adequate inname) om
individuen te adviseren over een gezond voedingspatroon of dieet.
Voedingsnormen: hoofdstuk 1
Term ‘voedingsnormen’ is verzamelnaam voor de volgende vier referentiewaarden voor
energie en voedingsstoffen:
Gemiddelde behoefte
= niveau van inneming dat bij een normale verdeling van de behoefte
toereikend is voor de helft van een populatie
Aanbevolen hoeveelheid
= niveau van inneming dat toereikend is voor vrijwel de gehele
populatie, afgeleid van de gemiddelde behoefte
Adequate inneming
= niveau van inneming dat toereikend is voor vrijwel de gehele populatie, afgeleid van
andere gegevens dan de gemiddelde behoefte
Aanvaardbare bovengrens van inneming
= niveau van inneming waarboven de kans bestaat dat ongewenste effecten optreden
Nieuws voor diëtisten: Gezonde voedingspatronen in kaart gebracht
Gezond voedingspatroon:
- Veel groente
- Veel fruit
- Volkoren granen
- Vis
- Weinig rood en bewerkt vlees
- Weinig gezoete dranken
Extra voordeel kan waarschijnlijk bereikt worden door een hogere consumptie van:
- Noten
- Peulvruchten
- Plantaardige olie
- Gefermenteerde zuivel
- Koffie (afwijkend van het advies van de gezondheidsraad)
Nieuwe inzichten koffie: consumptie van koffie gaat gepaard met een lager risico op DM2,
H&V-ziekten en verschillende vormen van kanker
➔ Optimaal: 3-5 koppen koffie per dag
➔ In Richtlijnen goede voeding wordt koffie niet aangeraden, maar is het advies
ongefilterde koffie vervangen door gefilterde.
Mediterrane voeding:
- Mediterrane voeding komt als beste uit de test
, - Langer risico op kanker, DM2 en H&V-ziekten
➔ Sluit echter niet helemaal aan bij het rijtje gezonde en ongezonde voedingsmiddelen
o Geen specifieke adviezen over volkoren graanproducten en rood vlees
o Bevat weinig zuivel, terwijl de auteurs daar geen onderbouwing voor geven
o Matige alcoholconsumptie is een van de belangrijkste onderdelen van een
mediterrane voeding, terwijl alcohol niet voorkomt in het rijtje van gezonde
voedingsmiddelen
Stegeman – voedingspatronen hoofdstuk 1
Voedingspatroon = wijze waarop een individu, een groep of een volk zich gewoonlijk voedt.
➔ Geeft antwoord op de vraag: wie eet wanneer wat in welke hoeveelheid, waar en hoe
➔ Allerlei factoren beïnvloeden het voedingspatroon en het voedingsgedrag
Belangrijk om inzicht te hebben in bestaande voedingspatronen en in factoren die tot een
bepaald voedingsgedrag leiden om:
- Gezondheidsrisico’s signalen bij individuen en groepen
- Voedingsvoorlichting geven
- Dieetpatiënten te begeleiden
Factoren die een rol spelen bij het ontstaan van een voedingspatroon en voedingsgedrag:
- Omgevingsfactoren
o Geografische, klimatologische, technologische, economische en politieke
factoren die bepalen welk voedsel beschikbaar is
- Sociaal-culturele factoren
o Factoren die bepalen welk voedsel als eetbaar wordt beschouwd
o Welke betekenis voedsel heeft in de omgang met elkaar
- Persoonsgebonden factoren
o Fysiologische en psychologische factoren die bepalen wat de voedselbehoefte
is en wat voeding betekent
Voedingspatroon is de stabiele component van voedingsgedrag
Voorbeelden voedingspatroon/-gedrag:
- De economische factor bij het voedingspatroon is bijvoorbeeld
o Stabiel: Dat de hoeveelheid dierlijke voedingsmiddelen in het
voedingspatroon stijgt als het inkomen toeneemt
o Niet stabiel: iemand eet meer veel op een dag omdat een kilo karbonaden in
de aanbieding is
- Geografisch en klimatologisch
o Vb. in de poolstreek vooral vlees en vis. In gematigd klimaat zowel dierlijk als
plantaardig voedsel beschikbaar
- Minder welvaart
o Mensen bezuinigen op voeding. Mensen kopen dan goedkoper brood en
vlees.
o In deze situatie kopen mensen ook minder fruit, groente en vlees
