Hoorcolleges Gezondheidseconomie

Gezondheidseconomie
Hoorcollege 1:
Definitie gezondheidseconomie: vakgebied dat zich bezighoudt met economische determinanten
gezondheid, en werking van de gezondheidszorgmarkt (GZM) en onder andere het bestuderen van
gedrag van de belangrijke actoren op de GZM en de interactie daartussen.

Belangrijke actoren:

- Zorgaanbieder
- Patiënten/zorgconsumenten
- Zorgverzekeraars
- Overheid

Zorgverlener markt: tussen verzekerde/patiënt en gezondheidszorgaanbieder

Zorgverzekeringsmarkt: tussen verzekerde/patiënt en zorgverzekeraar/zorginkoper

Zorginkoop markt: tussen gezondheidszorgaanbieder en zorgverzekeraar/zorginkoper

De overheid heeft invloed op alle markten.

Wat is economie?

- Analyseert het gedrag van actoren zoals huishoudens, bedrijven en (lokale) overheden
- Analyseert hoe het gedrag van deze actoren de werking van de markten beïnvloedt
- Analyseert gedrag en interacties in een wereld waar de middelen schaars zijn en waar de
behoeftes onbeperkt zijn ten opzichte van de middelen

Wat is gezondheidseconomie?

- Onzekerheid en asymmetrie
- Uitschakeling van het prijsmechanisme
- Aanbieders met verschillende petten
- Aanbod-geïnduceerde vraag
- Heterogeniteit van het product
- Moral hazard
- Kosten voor baten
- Externe effecten
- Solidariteit
- Ethische vraagstukken

Relevantie gezondheidseconomie:

- Gezondheidszorg is belangrijke determinant van gezondheid en gezondheid is belangrijk voor
iedereen
- Aandeel van de Gezondheidsmarkt (GZM) in totale economie
- Specifieke karakteristieken van de GZM  vak apart
- Een belangrijk hulpmiddel voor beleid

Per persoon 5.805 euro uitgaven aan zorg per jaar. 83% via verzekering, 10% via eigen betalingen.

Aandeel GZM in de totale economie:

, - Groot aandeel in BBP  beslissingen hebben steeds meer een economisch kader +
verdringingseffect
- Efficiënt produceren van GZ is net zo belangrijk als in andere sectoren
- ‘Opportuniteitskosten’ (de ‘kosten’ van het beste alternatief) worden steeds belangrijker
-  doorwerken op arbeidsmarkt en totale economie
 Toenemend aandeel beroepsbevolking op GZM: zorgaanbieders,
onderzoeksinstituten, leveranciers van zorgaanbieders, farmaceutische industrieën
+ bouwmarkt
 Gezondere werknemers zijn productiever en gelukkiger
 Grote consequenties voor inkomen consumenten, bedrijven en internationale
concurrentiepositie

Belangrijke verschillen tussen markten:

- Informatie is beperkt en ongelijk verdeeld
 De patiënt wil weten wat er aan de hand is
 Zorgaanbieders hebben informatievoorsprong
  belang van de patiënt? Zorg doelmatig? Aanbod-geïnduceerde vraag?
- Prijzenmechanisme grotendeels uitgeschakeld door:
 Privé zorgverzekering en sociale verzekering
 Overheidsingrepen
 Geen keuzemogelijkheid
- Rol verzekering op gedrag consumenten en aanbieders
- Aanbieders met verschillende rollen en belangen
 Belangenbehartiger van de patiënt
 Ook eigen economische belangen
 Door informatieasymmetrie is deze relatie precair
- Aanbod-geïnduceerde vraag: in hoeverre wordt vraag beïnvloed door het aanbod?
- Heterogene producten
- Moral hazard: gedrag wordt beïnvloed door het ontbreken van een prijs
- Kosten gaan voor de baten uit (bijvoorbeeld bij preventie)
- Externe effecten (bijvoorbeeld vaccinatie)
- Solidariteit (bereid te betalen voor iets wat je mogelijk niet gebruikt om ook andere toegang
te bieden)
- Ethische vraagstukken

Bijzondere karakteristieken van de GZM:

- De combinatie van deze bijzondere karakteristieken maakt het bestuderen van de GZM
gecompliceerd en interessant en rechtvaardigt het bestaan van de GE
- Deze bijzondere karakteristieken vragen aanpassingen en uitbreidingen van de standaard
economische theorieën en instrumenten

Belangrijk hulpmiddel voor beleid:

- Op macro niveau (overheid): helpt beleidsmakers beleid te ontwikkelen en te evalueren
 Veranderingen institutionele kader (huidige zorgstelsel, AWBZ)
 Prijsregulering
 Preventie interventies
 Investeringsbeslissing
- Op meso niveau: helpt managers zorginstellingen en zorgverzekeraars keuzes te maken

,  Investeringsbeslissing (kapitaal, personeel, etc.)
 Productieomvang, fusies, etc.
 Gevolg (basis)verzekering voor vraag en aanbod zorg
 Gevolg verplicht en vrijwillig eigen risico



Hoorcollege 2:
Uiterste marktvormen:

- Concurrentie/perfecte competitie  heel efficiënt en zeer wenselijk
- Monopolie
- Monopsonie (meerdere aanbieder, 1 vrager)

Gereguleerde concurrentie:

- Invoering huidige zorgstelsel in 2006
- Meer marktwerking/competitie op de zorgmarkt, onder toezicht overheid voor:
 Waarborging toegankelijkheid
 Kwaliteit van de zorg
 Betaalbaarheid van de zorg
- Invoering Wlz in 2015
- Doel: beter presterende zorgmarkt door versterking prikkels voor doelmatigheid
zorgverzekeraars en zorgaanbieders en meer klantgerichtheid

Definitie perfecte competitie:

- Veel vragers en aanbieders van een product, die ieder afzonderlijk geen invloed op de prijs
heeft en waar de prijs bepaald wordt door vraag en aanbod
- Homogene goederen  identieke producten of producten die door de consument gezien
worden als identiek
- Volledige informatie over prijs en kwaliteit van een product
- Weinig toetredingsbarrières

Gevraagde hoeveelheid van een goed is afhankelijk van:

- Voorkeuren van consumenten
- Het inkomen van de consumenten
- De prijs van het goed en van andere relevante goederen

Definitie ‘vraag van een goed’: de relatie tussen maximale gevraagde hoeveelheid en de prijs, waarbij
andere relevante factoren constant verondersteld zijn (ceteris paribus hypothesis)

- Gevraagde hoeveelheid ≠ gekochte hoeveelheid
- Op de markt gaat het om de som van de vraag uitgeoefend door alle consumenten  nu
vraag van 1 consument

Economisch model is een set wiskundige vergelijkingen die de werkelijkheid zo goed mogelijk
beschrijft

Law of demand: richtingscoëfficiënt altijd negatief