Mondzorg toepassen bij cliënten met
de ziekte van Huntington
Beroepssituatie 14: Kwaliteit en innovatie
Naam:
Klas:
Studentnummer:
Studentmail:
Osiriscode: VBS14-19 Afstudeerproject
Stage-instelling:
School: Hogeschool Leiden
Docent:
Docentmail:
Inleverdatum:
Aantal woorden: 11315
pag. 1
,Voorwoord
Beste lezer,
Voor u ligt de scriptie van _____, genaamd ‘Mondzorg toepassen bij cliënten met de ziekte
van Huntington’. Deze scriptie is geschreven in het kader van de beginnende afstudeerfase
aan de opleiding Verpleegkunde aan de Hogeschool Leiden te Leiden en in opdracht van
stagebedrijf __, locatie ______. Tijdens het maken van deze scriptie is gekeken naar de
toepassing van mondzorg in de praktijk bij cliënten met de ziekte van Huntington en is op
basis van verder onderzoek gekeken naar hoe hier verbetering in plaats kan vinden.
Van februari 2020 tot en met juni 2020 is gewerkt onder begeleiding van de opdrachtgever,
tevens stagebegeleider ____ en docent aan de Hogeschool Leiden ________.
Bij deze wil ik mijn docent en mijn stagebegeleider bedanken voor de nauwe betrokkenheid,
hulp en begeleiding die zij hebben geboden tijdens dit onderzoek. Ook wil ik mijn collega’s
van de afdeling waar ik stage heb gelopen bedanken voor de begeleiding en de
medewerking.
______, juni 2020 Leiden
pag. 2
,Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................2
Inhoudsopgave......................................................................................................................................3
Inleiding.................................................................................................................................................5
Fase 1: Situatie verkennen en doelgroep(en) bepalen..........................................................................6
1.1. Beschrijving stagelocatie.............................................................................................................6
1.2. Huidige situatie...........................................................................................................................6
1.3. Noodzaak tot verandering..........................................................................................................8
1.4. De wenselijke situatie en doelen................................................................................................8
1.4.1. Wenselijke situatie...............................................................................................................8
1.4.2. Doelen..................................................................................................................................9
1.5. Welke verandering gaat er plaatsvinden?.................................................................................10
1.6. De doelgroep waar verandering op gericht is...........................................................................10
1.7. Betrokken stakeholders............................................................................................................10
1.8. Wie is er verantwoordelijk voor het inzetten van de verandering?..........................................12
1.9. Uitdagingen...............................................................................................................................12
Fase 2: Stakeholders analyseren en onderzoeksmethode...................................................................13
2.1. Stakeholders analyseren...........................................................................................................13
2.1.1. Doelgroep analyseren........................................................................................................13
2.2. Onderzoeksmethode................................................................................................................15
2.2.1. Kwantitatief onderzoek......................................................................................................15
2.2.2. Kwalitatief onderzoek........................................................................................................16
2.2.3. Betrouwbaarheid...............................................................................................................16
2.2.4. Validiteit.............................................................................................................................17
2.3. Stakeholders analyseren...........................................................................................................18
2.3.1. Sociale context...................................................................................................................18
2.3.2. Organisatorische context...................................................................................................22
2.3.3. Beïnvloedbare factoren......................................................................................................23
2.4. Veranderpotentieel...................................................................................................................25
2.5. Stakeholders analyseren...........................................................................................................26
2.5.1. Koppeling veranderdoelen stakeholders...........................................................................26
Fase 3: Interventiekeuze......................................................................................................................27
3.1. Onderzoeksvraag......................................................................................................................27
3.2. Zoekstrategie en artikelbeoordeling.........................................................................................27
pag. 3
, 3.3. Interventiekeuze.......................................................................................................................31
3.4. Implementatievraag..................................................................................................................32
Fase 4 Implementatieplan...................................................................................................................33
4.1. Implementatiestrategieën........................................................................................................33
4.1.1. Educatieve strategieën.......................................................................................................33
4.1.2. Motiverende strategieën...................................................................................................34
4.2. Conclusie implementatieactiviteiten........................................................................................35
Fase 5 Evaluatie...................................................................................................................................37
5.1. Vaststellen of gewenste situatie is behaald..............................................................................37
5.2. Evaluatie...................................................................................................................................37
5.3. Verantwoordelijkheid implementatiebijstelling........................................................................40
5.4. Resultaten.................................................................................................................................40
Fase 6 Plan van aanpak........................................................................................................................41
6.1 Planning plan van aanpak..........................................................................................................41
Literatuurlijst.......................................................................................................................................46
Bijlagen................................................................................................................................................49
Bijlage 1. De ziekte van Huntington.................................................................................................49
Bijlage 2. Mondzorg inventarisatielijst.............................................................................................50
Bijlage 3. Uitwerking resterende stakeholders................................................................................52
Bijlage 4. Enquête vragenlijst...........................................................................................................55
Bijlage 5. Uitkomsten enquête.........................................................................................................59
Bijlage 6. Interview vragenlijsten.....................................................................................................60
Bijlage 7. Transcriptie interviews.....................................................................................................62
Bijlage 8. Analyseschema interviews...............................................................................................73
Bijlage 9. Zoekstrategieën................................................................................................................76
Bijlage 10. Beoordeling artikelen.....................................................................................................77
Niets uit dit onderzoek mag zonder bronvermelding worden overgenomen door derden.
pag. 4
, Inleiding
Voor u ligt, in opdracht van Hogeschool Leiden en _____, de literatuurstudie en het
implementatieplan omtrent de verbetering van de kwaliteit van mondzorg bij mensen met de
ziekte van Huntington. Deze scriptie is opgebouwd uit zes verschillende fasen. Middels deze
fasen ontstaat een compleet beeld van de huidige situatie, welke stakeholders (in)direct
betrokken zijn en wordt door middel van literatuurstudie een passende interventie
beschreven om de huidige situatie te transformeren naar de wenselijke situatie.
pag. 5
, Fase 1: Situatie verkennen en doelgroep(en) bepalen
In deze fase zijn er verschillende deelstappen doorlopen om tot een complete weergave te
komen van de situatie waarin dit project zal worden uitgevoerd. Om het probleem inzichtelijk
te krijgen, zijn onderstaande hoofdstukken zo uitgebreid mogelijk onderzocht en beschreven
m.b.v. het 6-w model.
1.1. Beschrijving stagelocatie
_______ is een instelling die zorg draagt voor zieke mensen. In deze instelling zijn diverse
afdelingen met hun eigen specialismes waaronder het specialisme de ziekte van Huntington
(meer informatie in bijlage 1), waarbij de beschrijving van de huidige situatie zich afspeelt op
de Huntingtonafdeling _______ (1).
De afdeling ____ is verdeeld in twee units. Unit 1 van deze afdeling beschikt over tien
bewoners en Unit 2 beschikt over elf bewoners.
Op deze afdeling werken gemiddeld dertig zorgverleners verdeeld over de units. Het team
bestaat uit: de teamleider, drie verpleegkundigen (een op hbo-niveau en twee op mbo-
niveau), vier gastvrouwen, 22 verzorgenden niveau drie, twee leerlingen verpleegkunde, een
leerling verzorgende niveau drie en één stagiaire verpleegkunde.
Binnen _____ wordt er aan de hand van aandachtsgebieden gestreefd naar een
leerwerkomgeving waar ruimte is voor zorgverleners om aandacht aan innovatie en
verbeteringen te schenken. Sommige zorgverleners hebben een eigen aandachtsgebied
waar hij/zij zorg voor draagt en wordt dan aandachtsvelder genoemd (2).
Het aandachtsgebied waar verder op ingezoomd wordt, is mondzorg.
Onder mondzorg valt de dagelijkse mondverzorging en de tandartszorg. Het wordt door de
instelling als belangrijk ervaren om mondzorg goed uit te voeren om slechte
mondgezondheid te voorkomen (3).
De aandachtsvelder gericht op mondzorg is het aanspreekpunt voor zowel de medewerkers
van de afdeling als de tandarts/mondhygiënist indien er knelpunten zijn bij dit
aandachtsgebied. Hij/zij spreekt collega’s aan op mondzorg en signaleert knelpunten en
geeft deze door aan de teamleider.
1.2. Huidige situatie
Op Unit 1 wonen tien cliënten die dagelijks geholpen worden door de zorgverleners. Hiervan
zijn er vier cliënten die hun mondzorg zelfstandig uitvoeren onder toezicht van een
zorgverlener, zijn er drie cliënten (waarvan één in bezit van een gebitsprothese) waarbij een
zorgverlener de mondzorg bij de cliënt uitvoert en zijn er drie cliënten (waarvan twee in bezit
van een gebitsprothese) die hun mondzorg zelfstandig uitvoeren zonder toezicht.
Om de mondgezondheid te screenen, is er een vragenlijst beschikbaar in het elektronisch
cliënten dossier (ECD), die ingevuld wordt door de eerstverantwoordelijk verzorgende (EVV-
er). Deze vragenlijst meet of een cliënt risico loopt op mondproblematiek. Bij cliënten die
pag. 6
de ziekte van Huntington
Beroepssituatie 14: Kwaliteit en innovatie
Naam:
Klas:
Studentnummer:
Studentmail:
Osiriscode: VBS14-19 Afstudeerproject
Stage-instelling:
School: Hogeschool Leiden
Docent:
Docentmail:
Inleverdatum:
Aantal woorden: 11315
pag. 1
,Voorwoord
Beste lezer,
Voor u ligt de scriptie van _____, genaamd ‘Mondzorg toepassen bij cliënten met de ziekte
van Huntington’. Deze scriptie is geschreven in het kader van de beginnende afstudeerfase
aan de opleiding Verpleegkunde aan de Hogeschool Leiden te Leiden en in opdracht van
stagebedrijf __, locatie ______. Tijdens het maken van deze scriptie is gekeken naar de
toepassing van mondzorg in de praktijk bij cliënten met de ziekte van Huntington en is op
basis van verder onderzoek gekeken naar hoe hier verbetering in plaats kan vinden.
Van februari 2020 tot en met juni 2020 is gewerkt onder begeleiding van de opdrachtgever,
tevens stagebegeleider ____ en docent aan de Hogeschool Leiden ________.
Bij deze wil ik mijn docent en mijn stagebegeleider bedanken voor de nauwe betrokkenheid,
hulp en begeleiding die zij hebben geboden tijdens dit onderzoek. Ook wil ik mijn collega’s
van de afdeling waar ik stage heb gelopen bedanken voor de begeleiding en de
medewerking.
______, juni 2020 Leiden
pag. 2
,Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................2
Inhoudsopgave......................................................................................................................................3
Inleiding.................................................................................................................................................5
Fase 1: Situatie verkennen en doelgroep(en) bepalen..........................................................................6
1.1. Beschrijving stagelocatie.............................................................................................................6
1.2. Huidige situatie...........................................................................................................................6
1.3. Noodzaak tot verandering..........................................................................................................8
1.4. De wenselijke situatie en doelen................................................................................................8
1.4.1. Wenselijke situatie...............................................................................................................8
1.4.2. Doelen..................................................................................................................................9
1.5. Welke verandering gaat er plaatsvinden?.................................................................................10
1.6. De doelgroep waar verandering op gericht is...........................................................................10
1.7. Betrokken stakeholders............................................................................................................10
1.8. Wie is er verantwoordelijk voor het inzetten van de verandering?..........................................12
1.9. Uitdagingen...............................................................................................................................12
Fase 2: Stakeholders analyseren en onderzoeksmethode...................................................................13
2.1. Stakeholders analyseren...........................................................................................................13
2.1.1. Doelgroep analyseren........................................................................................................13
2.2. Onderzoeksmethode................................................................................................................15
2.2.1. Kwantitatief onderzoek......................................................................................................15
2.2.2. Kwalitatief onderzoek........................................................................................................16
2.2.3. Betrouwbaarheid...............................................................................................................16
2.2.4. Validiteit.............................................................................................................................17
2.3. Stakeholders analyseren...........................................................................................................18
2.3.1. Sociale context...................................................................................................................18
2.3.2. Organisatorische context...................................................................................................22
2.3.3. Beïnvloedbare factoren......................................................................................................23
2.4. Veranderpotentieel...................................................................................................................25
2.5. Stakeholders analyseren...........................................................................................................26
2.5.1. Koppeling veranderdoelen stakeholders...........................................................................26
Fase 3: Interventiekeuze......................................................................................................................27
3.1. Onderzoeksvraag......................................................................................................................27
3.2. Zoekstrategie en artikelbeoordeling.........................................................................................27
pag. 3
, 3.3. Interventiekeuze.......................................................................................................................31
3.4. Implementatievraag..................................................................................................................32
Fase 4 Implementatieplan...................................................................................................................33
4.1. Implementatiestrategieën........................................................................................................33
4.1.1. Educatieve strategieën.......................................................................................................33
4.1.2. Motiverende strategieën...................................................................................................34
4.2. Conclusie implementatieactiviteiten........................................................................................35
Fase 5 Evaluatie...................................................................................................................................37
5.1. Vaststellen of gewenste situatie is behaald..............................................................................37
5.2. Evaluatie...................................................................................................................................37
5.3. Verantwoordelijkheid implementatiebijstelling........................................................................40
5.4. Resultaten.................................................................................................................................40
Fase 6 Plan van aanpak........................................................................................................................41
6.1 Planning plan van aanpak..........................................................................................................41
Literatuurlijst.......................................................................................................................................46
Bijlagen................................................................................................................................................49
Bijlage 1. De ziekte van Huntington.................................................................................................49
Bijlage 2. Mondzorg inventarisatielijst.............................................................................................50
Bijlage 3. Uitwerking resterende stakeholders................................................................................52
Bijlage 4. Enquête vragenlijst...........................................................................................................55
Bijlage 5. Uitkomsten enquête.........................................................................................................59
Bijlage 6. Interview vragenlijsten.....................................................................................................60
Bijlage 7. Transcriptie interviews.....................................................................................................62
Bijlage 8. Analyseschema interviews...............................................................................................73
Bijlage 9. Zoekstrategieën................................................................................................................76
Bijlage 10. Beoordeling artikelen.....................................................................................................77
Niets uit dit onderzoek mag zonder bronvermelding worden overgenomen door derden.
pag. 4
, Inleiding
Voor u ligt, in opdracht van Hogeschool Leiden en _____, de literatuurstudie en het
implementatieplan omtrent de verbetering van de kwaliteit van mondzorg bij mensen met de
ziekte van Huntington. Deze scriptie is opgebouwd uit zes verschillende fasen. Middels deze
fasen ontstaat een compleet beeld van de huidige situatie, welke stakeholders (in)direct
betrokken zijn en wordt door middel van literatuurstudie een passende interventie
beschreven om de huidige situatie te transformeren naar de wenselijke situatie.
pag. 5
, Fase 1: Situatie verkennen en doelgroep(en) bepalen
In deze fase zijn er verschillende deelstappen doorlopen om tot een complete weergave te
komen van de situatie waarin dit project zal worden uitgevoerd. Om het probleem inzichtelijk
te krijgen, zijn onderstaande hoofdstukken zo uitgebreid mogelijk onderzocht en beschreven
m.b.v. het 6-w model.
1.1. Beschrijving stagelocatie
_______ is een instelling die zorg draagt voor zieke mensen. In deze instelling zijn diverse
afdelingen met hun eigen specialismes waaronder het specialisme de ziekte van Huntington
(meer informatie in bijlage 1), waarbij de beschrijving van de huidige situatie zich afspeelt op
de Huntingtonafdeling _______ (1).
De afdeling ____ is verdeeld in twee units. Unit 1 van deze afdeling beschikt over tien
bewoners en Unit 2 beschikt over elf bewoners.
Op deze afdeling werken gemiddeld dertig zorgverleners verdeeld over de units. Het team
bestaat uit: de teamleider, drie verpleegkundigen (een op hbo-niveau en twee op mbo-
niveau), vier gastvrouwen, 22 verzorgenden niveau drie, twee leerlingen verpleegkunde, een
leerling verzorgende niveau drie en één stagiaire verpleegkunde.
Binnen _____ wordt er aan de hand van aandachtsgebieden gestreefd naar een
leerwerkomgeving waar ruimte is voor zorgverleners om aandacht aan innovatie en
verbeteringen te schenken. Sommige zorgverleners hebben een eigen aandachtsgebied
waar hij/zij zorg voor draagt en wordt dan aandachtsvelder genoemd (2).
Het aandachtsgebied waar verder op ingezoomd wordt, is mondzorg.
Onder mondzorg valt de dagelijkse mondverzorging en de tandartszorg. Het wordt door de
instelling als belangrijk ervaren om mondzorg goed uit te voeren om slechte
mondgezondheid te voorkomen (3).
De aandachtsvelder gericht op mondzorg is het aanspreekpunt voor zowel de medewerkers
van de afdeling als de tandarts/mondhygiënist indien er knelpunten zijn bij dit
aandachtsgebied. Hij/zij spreekt collega’s aan op mondzorg en signaleert knelpunten en
geeft deze door aan de teamleider.
1.2. Huidige situatie
Op Unit 1 wonen tien cliënten die dagelijks geholpen worden door de zorgverleners. Hiervan
zijn er vier cliënten die hun mondzorg zelfstandig uitvoeren onder toezicht van een
zorgverlener, zijn er drie cliënten (waarvan één in bezit van een gebitsprothese) waarbij een
zorgverlener de mondzorg bij de cliënt uitvoert en zijn er drie cliënten (waarvan twee in bezit
van een gebitsprothese) die hun mondzorg zelfstandig uitvoeren zonder toezicht.
Om de mondgezondheid te screenen, is er een vragenlijst beschikbaar in het elektronisch
cliënten dossier (ECD), die ingevuld wordt door de eerstverantwoordelijk verzorgende (EVV-
er). Deze vragenlijst meet of een cliënt risico loopt op mondproblematiek. Bij cliënten die
pag. 6
