HC 9+10, 20-11
BMW nomenclatuur
Structuur-/gennamen hebben vaak logica
- Craniaal <-> caudaal
- Zonder bicoid -> 2x caudaal, caudal is een eiwit dat de ontwikkeling van de staartzijde bevordert.
- Hoofd <-> staart
- Anterior <-> posterior
- Cephalocaudal -> hoofd/staart -> van hoofd naar staart
- Ook wel: cranio-caudaal
- Incorporatie -> opnemen in het lichaam
- Dorsallateral -> richting rug en zijkant
Dier VS mens -> dier loopt op 4 poten/benen vs mens loopt op 2 benen.
- !! Bij een embryo (& baby) kijken we naar de dier benaming.
Anatomische vlakken
Coronaal -> vlak waar je tegen aankijkt
- Loodrecht op dorsaal – ventraal as
-> Frontaal
Saggitaal -> richting van de afgeschoten pijl
- Loodrecht op links – rechts as
-> Lengte, longitudinaal
Transversaal -> dwars door het midden (door de buik)
- Loodrecht op craniale – caudale as
-> Horizontaal
Assen vs vlakken
As -> 1D
Vlak -> 2D
,Humane levenscyclus 1
Gametogense en vruchtbaarheid
Conceptie -> embryonale fase -> foetale fase -> pasgeborene
Ontstaan/ontwikkelen van een gameet
Productie van mannelijke voorplantingscellen (spermatozoa) -> spermatogenese
Frontaal vlak
Anatomie van de mannelijke geslachtsorganen
Ureter -> vanaf nieren naar de urine buis
Urethra -> urine buis
Testis
Bijbal -> epididymis
Zaadlijder -> Vas deferens
Prostaat
Zaad blaas -> Vasicula seminates
Glandual bulbourethrales
Sagitaal vlak
Anatomie testes
Beginnen en eindigen in tubulus seminiferus waar zaadcelvorming plaatsvind, daarna komen ze samen in
rete testis.
- Gemaakt -> naar verzamelplaats -> bijbal in voor een verdere ontwikkeling
- Vanaf rete testis via ductuli efferentes in de epididymus, hier zitten de Vas deferens.
- Buisjes hebben een basaal membraan met perifere epitheel.
,Humane levenscyclus 1
Spermatogenese
Spermatogenesis -> ontwikkeling van spermatogonium (voorlopercel) tot spermatozoön (zaadcel).
- dit vindt plaats in de testis, de tubuli seminiferi.
- In de holte zit, vanaf het basaal membraan, hoe meer ontwikkelt -> epitheel
- Start bij de puberteit en gaat gedurende het hele leven voor
- Kind heeft Sertoli cellen, deze zorgen later voor de tight junctin. (geel ->)
Zaadcelproductie en rijping -> 3 fases:
1. Van spermatogonium tot spermatide (mitose en meiose)
- Nog een ronde cel
- Meiose is nodig om het aantal chromosomen te verminderen (46 -> 23).
- Spermatogonium heeft normale mitose van stamcellen.
- Aantal stamcellen blijft gelijk en andere differentiëren tot zaadcellen.
- Primair spermatocyt -> meiose I -> homologe chromsomen uit elkaar
- heeft een lange levensduur (25 dagen).
- rustend, want ze delen zich niet meer en
bereiden zich voor op meiose I.
- DNA is verdubbelt en bereidt voor op meiose I ->
homologe chromosomen uit elkaar.
- Secundair spermatocyt -> meiose II -> allelen uit elkaar
- heeft een korte levensduur van 1 dag.
- Meiose II deling -> allelen uit elkaar.
2. Van spermatide tot speratozoön (spermiogenese)
- De echt vorm van een zaadcel
Gebeurtenissen tijdens de spermiogenese, vanaf spermatide:
- Golgiapparaat zorgt voor acrosoom kop
- DNA wordt helemaal opgevouwen, histadines worden vervangen door …. -> nog strakker opgevouwen.
- Mitochondriëren bevinden zich aan het begint van de staart.
- Er is nauwelijks een cytoplasma
- Lange staar zorgt voor beweeglijkheid van de zaadcel.
- wordt spermatozoön:
- heeft weinig celstructuren waarbij DNA heel erg compact is.
- heeft geen glycogeen of andere energiereserves.
- Absorptie van fructose vanuit omringende vloeistof
- stap 3, protonen in baarmoeder
- Kunnen nog steeds niet zelf bewegen.
3. Functionele rijping (epididymus)
- Kan nu bewegen.
- Reis vanuit de epididymus via Vas deferens voorzien
voedingsstoffen van zaadblaasjes/prosstaat.
- Doorgang epididymus -> otevoeging van smallRNA.
- !! Functionele rijping vindt pas plaats in baarmoeder.
- In epididymis verkrijgen spermatozoa hun eigen beweeglijkheid.
- Dagelijks aanmaak van wel 50-300 miljoen spermatozoa.
- Het duurt 72 dagen voor een spermatozoön om zicht te ontwikkelen
, Humane levenscyclus 1
Hormonale regulatie van de spermatogenese
- Testosteron negatieve feedbak LH en FSH
- …. Negatieve feedback FSH
Sertolicellen -> plasma zit omgevouwen om ontwikkelde
zaadcellen.
- Lopen van basaalmembraan tot het lumen.
Leydigcellen -> liggen vlak bij de bloedbaan.
- Functie: testosteron binnekrijgen/aanmaken
Zie plaatje waar:
Samenv.
Spermatognese
- Vanaf puberteit tot dood
- Productie gameten in tubli seminiferi (testis)
- Hormenen: GnRH, FSH, LH -> testosteronen
Rol van vrouw in de voortplanting
- Vroeger: alles zit bij de man en vrouw alleen een drager.
- NL: bij insect zien van vrouwelijk geslachtsorgaan.
- Antonie van Leeuwenhoek -> 1 lens 300-400 vergroting door bolling
- Zaad -> zeer beweeglijke dierkens..
- Homunclusus -> mens in de zaadcel
Geschiedenis stukjes
Productie van vrouwelijke voorplatingscellen (ova) -> oögenese Frontaal vlak
Anatomie van de inwendige vrouwelijke geslachtsorganen
Eierstok -> overium
Ampulia -> tentakels om eicellen de eileider binnen te halen
Eileider -> Tuba uterina
Baarmoederwand -> endometrium
Barmoedermond -> cervix
Sagittaal vlak