STAT Bachelor 2
Klinisch redeneren
Dyspareunie, vaginale afscheiding en erectieproblemen (inclusief microbiologie
urineweginfecties en fluor)
Seksuele dysfuncties vrouwen
20% heeft last van dysfuncties. 7,5% in totaal zoekt hulp. Meest voorkomende problemen
zijn verminderd seksueel verlangen (30%), dyspareunie (18%), vaginisme (12%), seksuele
aversie (9%), orgasmeproblemen (5%), subjectief opwindingsprobleem (1%) en zeer zelden
lubricatieproblemen (<1%).
Differentiaal diagnose vrouw:
1- Verminderd seksueel verlangen= ontbreken van verlangen naar seksuele activiteit
(geen negatieve emotie aanwezig)
Oorzaak= somatisch (verminderde hormonen), psychisch
Anamnese= gesprek met het paar, conflicten, seksleven
Behandeling= gesprek, relatie of sekstherapie (hormoon therapie wordt
zelden toegepast)
2- Seksuele aversie= aanhoudend of een steeds terugkerende extreme aversie voor en
vermijding van (bijna) elk genitaal seksueel contact met een seksuele partner, vrees
en vermijdingsgedrag, 4% van de Nederlandse vrouwen
Oorzaak= primair (religie/cultuur, seks is vies) of secundair (pijn)
Anamnese= waarvoor bang, wanneer dat gevoel
Behandeling= blootstelling aan angst, groepstherapie waarbij seks een
positieve betekenis heeft
3- Opwindingsstoornissen= onvermogen om adequate lubricatiezwellingsrespons van
seksuele opwinding te krijgen of in stand te houden, subjectieve seksuele
opwindingsstoornis en genitale opwindingsstoornis
Oorzaak= somatisch (dwarslaesie, diabetes, postmenopauzaal), psychisch
Anamnese= seksleven, medicatie
Behandeling= sildenafil (verhoogt genitale doorbloeding)
4- Problemen met het orgasme= vertraging of ontbreken van orgasme tijdens normale
seksuele opwinding
Oorzaak= somatisch (trauma, tumor, MS), te kort aan androgenen, medicatie
(antidepressiva/antipsychotica)
Anamnese= context, duur, psychische problematiek, medicatie
Behandeling= masturbatietraining, relatietherapie
5- Dyspareunie= genitale pijn samenhangend met geslachtsgemeenschap
(voor/tijdens/na de seks)
, Oorzaak= somatisch (infecties, blaasontsteking, allergie), angst voor pijn,
vagina rood en pijnlijk bij aanraking (vulvaire vestibulitis syndroom), dunner
worden vagina wand (atrofische vaginitis)
Anamnese= aard, locatie, duur, bekkenbodem spieren
Behandeling= verdovende zalven, corticosteroïdcrèmes, glijmiddel,
gedragstherapie, operatie
6- Essentiële vulvodynie= chronische pijn aan vulva, onafhankelijk van seksuele situatie
aanwezig, zonder duidelijke somatische verklaring
7- Vaginisme= aanhoudende problemen om een penis, vinger of iets anders in de vagina
naar binnen te brengen, ondanks de vrouw haar nadrukkelijke wens
Oorzaak= somatisch (zeer zelden; congenitale afwijking), psychisch (negatieve
ervaring)
Anamnese= hulpvraag (kinderwens)
Behandeling= gedragstherapie
Seksuele dysfuncties mannen
Seksuele anamnese en medische anamnese erectiele disfunctie bij mannen boven de 40
jaar is vaak een gevolg van verborgen hart- en vaatziekten (metabool syndroom
onderzoeken= DM, hypertensie, dyslipidemie, viscerale obesitas)
Testosteron wordt omgezet in oestradiol in abdominale vet (viscerale obesitas)
Farmacotest= meet of de erectiele respons met gebruik van medicament voldoende
is, echter vaak door stress in onderzoekssituatie lukt erectie niet
Differentiaal diagnose man:
1- Verminderd seksueel verlangen= gebrek of ontbreken van seksuele fantasieën en
verlangen (leeftijd, sekse, levenswijze), sprake van een gemis (geen negatieve
gevoelens)
Oorzaak= psychisch (angst, depressie), medicatie, testosteron te kort
1- Syndroom van Klinefelter= geeft een extra X, dus XXY (lage testosteron)
2- Niet-ingedaalde testikel= geeft vooral problemen als beide testikels niet
zijn ingedaald
3- Testosterondeficiëntie syndroom (TDS)= na veertigste levensjaar
Anamnese= let op verlaagde testosteronspiegels, psychologische diagnostiek
Behandeling= testosteron suppletie, gedragstherapie
2- Opwindingsstoornis= onvermogen een adequate erectie te krijgen of te behouden
Oorzaak= faalangst, prestatiedruk, zelf focus
Klinisch redeneren
Dyspareunie, vaginale afscheiding en erectieproblemen (inclusief microbiologie
urineweginfecties en fluor)
Seksuele dysfuncties vrouwen
20% heeft last van dysfuncties. 7,5% in totaal zoekt hulp. Meest voorkomende problemen
zijn verminderd seksueel verlangen (30%), dyspareunie (18%), vaginisme (12%), seksuele
aversie (9%), orgasmeproblemen (5%), subjectief opwindingsprobleem (1%) en zeer zelden
lubricatieproblemen (<1%).
Differentiaal diagnose vrouw:
1- Verminderd seksueel verlangen= ontbreken van verlangen naar seksuele activiteit
(geen negatieve emotie aanwezig)
Oorzaak= somatisch (verminderde hormonen), psychisch
Anamnese= gesprek met het paar, conflicten, seksleven
Behandeling= gesprek, relatie of sekstherapie (hormoon therapie wordt
zelden toegepast)
2- Seksuele aversie= aanhoudend of een steeds terugkerende extreme aversie voor en
vermijding van (bijna) elk genitaal seksueel contact met een seksuele partner, vrees
en vermijdingsgedrag, 4% van de Nederlandse vrouwen
Oorzaak= primair (religie/cultuur, seks is vies) of secundair (pijn)
Anamnese= waarvoor bang, wanneer dat gevoel
Behandeling= blootstelling aan angst, groepstherapie waarbij seks een
positieve betekenis heeft
3- Opwindingsstoornissen= onvermogen om adequate lubricatiezwellingsrespons van
seksuele opwinding te krijgen of in stand te houden, subjectieve seksuele
opwindingsstoornis en genitale opwindingsstoornis
Oorzaak= somatisch (dwarslaesie, diabetes, postmenopauzaal), psychisch
Anamnese= seksleven, medicatie
Behandeling= sildenafil (verhoogt genitale doorbloeding)
4- Problemen met het orgasme= vertraging of ontbreken van orgasme tijdens normale
seksuele opwinding
Oorzaak= somatisch (trauma, tumor, MS), te kort aan androgenen, medicatie
(antidepressiva/antipsychotica)
Anamnese= context, duur, psychische problematiek, medicatie
Behandeling= masturbatietraining, relatietherapie
5- Dyspareunie= genitale pijn samenhangend met geslachtsgemeenschap
(voor/tijdens/na de seks)
, Oorzaak= somatisch (infecties, blaasontsteking, allergie), angst voor pijn,
vagina rood en pijnlijk bij aanraking (vulvaire vestibulitis syndroom), dunner
worden vagina wand (atrofische vaginitis)
Anamnese= aard, locatie, duur, bekkenbodem spieren
Behandeling= verdovende zalven, corticosteroïdcrèmes, glijmiddel,
gedragstherapie, operatie
6- Essentiële vulvodynie= chronische pijn aan vulva, onafhankelijk van seksuele situatie
aanwezig, zonder duidelijke somatische verklaring
7- Vaginisme= aanhoudende problemen om een penis, vinger of iets anders in de vagina
naar binnen te brengen, ondanks de vrouw haar nadrukkelijke wens
Oorzaak= somatisch (zeer zelden; congenitale afwijking), psychisch (negatieve
ervaring)
Anamnese= hulpvraag (kinderwens)
Behandeling= gedragstherapie
Seksuele dysfuncties mannen
Seksuele anamnese en medische anamnese erectiele disfunctie bij mannen boven de 40
jaar is vaak een gevolg van verborgen hart- en vaatziekten (metabool syndroom
onderzoeken= DM, hypertensie, dyslipidemie, viscerale obesitas)
Testosteron wordt omgezet in oestradiol in abdominale vet (viscerale obesitas)
Farmacotest= meet of de erectiele respons met gebruik van medicament voldoende
is, echter vaak door stress in onderzoekssituatie lukt erectie niet
Differentiaal diagnose man:
1- Verminderd seksueel verlangen= gebrek of ontbreken van seksuele fantasieën en
verlangen (leeftijd, sekse, levenswijze), sprake van een gemis (geen negatieve
gevoelens)
Oorzaak= psychisch (angst, depressie), medicatie, testosteron te kort
1- Syndroom van Klinefelter= geeft een extra X, dus XXY (lage testosteron)
2- Niet-ingedaalde testikel= geeft vooral problemen als beide testikels niet
zijn ingedaald
3- Testosterondeficiëntie syndroom (TDS)= na veertigste levensjaar
Anamnese= let op verlaagde testosteronspiegels, psychologische diagnostiek
Behandeling= testosteron suppletie, gedragstherapie
2- Opwindingsstoornis= onvermogen een adequate erectie te krijgen of te behouden
Oorzaak= faalangst, prestatiedruk, zelf focus
