Samenvatting van de hoorcolleges van PaW

Hoorcolleges psychologie als
wetenschap
Hoorcollege 1
Er zijn drie gebieden belangrijk; psychologie, maatschappij en wetenschap
in een snel veranderbare wereld.

Infodemic = wij worden overspoelt met info, waardoor de waarde van
info moeilijk is in te schatten

Replicatiecrises = crises waarin alleen significante resultaten
gepubliceerd worden

Er is geen daling in het vertrouwen in de wetenschap desondanks.

 Ook groter deel dan de rest van landen dat mensen niet veel
vertrouwen hebben
o Nu ook dalende graad van vaccinaties…



Redenen voor deze ontwikkelingen;

- Psychologie is beetje van iedereen en is overal
- Veel ‘schemergebieden’ schuren sterk aan tegen de psychologie
- Psychologische processen een belangrijke rol
- Wetenschap is niet zo simpel als we zouden willen
o Niet echt sluitende bewijzen..
o En complex



Kritisch denken  logica, fairness, clarity, nauwkeurigheid, precisie,
relevantie, diepte en breedte



Basisaanname = wetenschap betreft waarheidsvinding en vraagt om
objectiviteit

- Onderzoeksvragen voorbeelden;
o Worden jonge mannen agressiever door het spelen van
gewelddadige VR-games?
o Hoe voorkomen we ernstig crimineel gedrag onder jonge
vrouwen?

Objectiviteit is belangrijk maar het fenomeen bias staat ons in de weg.

,  Bias = systematische vertekening die een objectieve interpretatie
van de realiteit in de weg staat
o Vooroordeel of vooringenomenheid die de perceptie kleurt



Drie gebieden waar dit in de weg staat;

- Persoonlijke biases: die ons als mens, psycholoog en onderzoeker
in de weg staan om objectief waar te nemen
- Bias in onderzoeksmethode: die invloed hebben op methode en
middelen waarmee we iets objectief onderzoeken
- Systematische biases: die in objectiviteit van het
wetenschapssysteem beïnvloeden



Er zit subjectiviteit in onze individuele waarneming van de wereld

- We bevinden ons in andere omgevingen
- Andere emotionele staat
- Andere ervaringen maken dat we op andere zaken letten in situaties
- We hebben soms een ander begrip van hetgeen wat we waarnemen



Bias 1: confirmation bias = als we al denken dat iets klopt, zien we
vooral het bewijs wat dit bevestigent of kritischer of negeren van andere
info

Bias 2: hindsight bias = achteraf een ander idee hebben dan je er vooraf
over dacht; bv eerst ik denk… daarna ik wist het zeker

Bias 3: overconfidence bias = als we ergens veel van weten, worden we
heel erg zeker van hetgeen wat we doen of zeggen  bv. bij expertise

Bias blindspot: wanneer je denkt dat je zelf geen bias hebt, heb je juist
wel een vertekening



Nut van bias;

- Mentale shortcuts bij problemen oplossen
- Een coherente werkelijkheid is cognitief minder belastend
- Sneller beslissysteem als gevaar dreigt ‘better safe than sorry’ maar
ongevoelig voor kansen



Een onderzoeker heeft vaak (onbewust) persoonlijk belang bij;

, - Het vinden van duidelijke en spannende onderzoeksresultaten
- Ondersteuning vinden voor een eigen theorie waar hij/zij erg op
gesteld is
- Een rivaliserende theorie ontkrachten met onderzoeksresultaten

Als onderzoeker proberen we zo systematisch mogelijk te werk te gaan

- Empirische cyclus
- Heersende onderzoek paradigma = …
- Mertoniaanse normen = ….

Maar in het proces van wetenschap bedrijven kunnen de uitkomsten toch
vertekend raken.



Stappen in het proces;

- Lezen van literatuur
- Studie opzetten
- Data verzamelen
- Analyseren van resultaten
- Interpreteren bevindingen
- Keuze voor publicatie



Op verschillende plaatsen kan zo’n vertekening zich voordoen; eerste 3
stappen bijvoorbeeld (van onderzoeksvraag naar data).

In de opzet van het onderzoek;

- Hoe veelbelovend schrijf je de onderzoeksvraag op
- Zet je je onderzoeksvraag en hypothesen al vast?
- Beslis je al vooraf om descriptief, exploratief of confirmatief
onderzoek te gaan verrichten



Selectiebias =

- Grote behoefte aan diversiteit op alle niveaus, populaties,
wetenschappers en studenten



Operationaliseren

- Psychologische concepten
- Overeengekomen definitie: definitie vaststellen
- Operationalisaties van deze constructen:

, - Tests, instrumenten of meetmethoden



Bias in tests en instrumenten

 Ook tests en metingen kennen vertekeningen, die vaak invloed
hebben op de betrouwbaarheid en validiteit van tests

Recall bias = herinneren mensen het nog als ze het moeten benoemen

Observer bias =

Interviewer bias =

Research bias =



Bias in wetenschapssysteem is juist in stap 4 t/m 6 van het proces

- Perverse prikkels in het systeem
o Effecten worden sneller gepubliceerd dan 0-results of geen
resultaten
o Spannende resultaten worden nog sneller gepubliceerd
o Academische publicatie en hun impact tellen mee in de
academische carrières van wetenschappers



p-hacking = p-waarde aanpassen zodat deze onder <.05 komt

- Eindeloos veel keuzes in je analyseproces
- Hier kan je je tijdens het analyseren in verliezen
- De data bepaalt dan de keuzes
o 0-results matter too..



Garden of forking paths: er zijn twintig afslagen die je kan nemen maar
jij neemt alleen die ene significante route.. (kan toeval zijn)

 Hindsight bias : hoe bekijken we retrospectief de eerder gemaakte
keuzes m.b.t. statistische analyses
 Confirmation bias: hoe verklaren we onverwachte resultaten? Hoe
sterk wegen ze mee in conclusie?
 Overconfidence bias: hoe zeker communiceren we vervolgens de
resultaten?