WEEK 1
H1 – The Challenge of research
Cooper
Onderzoek – een systematisch onderzoeksproces dat leidt tot de ontwikkeling va nieuwe kennis
Empirical – gebaseerd op concrete ervaringen of observaties, en dus niet enkel gebaseerd op theorie
Sample – verzameling van participanten die in een studie gebruikt worden, van waaruit we ‘algemene
conclusies’ willen trekken naar een bredere populatie
Kwantitatief onderzoek – cijfer-gebaseerd onderzoek, omvat over het algemeen statistische analyses
Kwalitatief onderzoek – taal-gebaseerd onderzoek, waarin ervaringen, percepties, observaties, etc.
niet gereduceerd worden tot een numerieke vorm
Waarde van onderzoek
Onderzoeksbevindingen kunnen op verschillende manieren helpend zijn:
- Het is een goed startpunt voor therapeuten (en cliënten), bij de absentie van andere informatie
Bijv. als er een depressieve cliënt komt, kan de therapeut degene benaderen op een
manier wat uit onderzoek het meest effectief gebleken is
- Onderzoeksbevindingen kunnen de hulpverleners helpen om therapie te begrijpen vanuit het
perspectief van de cliënt. En hierdoor ook meer vertrouwen geven aan de therapeuten
Beperkingen van onderzoek
- Onderzoek praat in algemene termen, dus niet zozeer specifieke cases. Maar iedere cliënt
verschilt, dus is het niet zo dat iedere cliënt aan het “typische plaatje” voldoet.
Onderzoeken geven ons dus kans dat … plaatsvindt/helpt en niet zozeer de zekerheid
- Onderzoeken worden beïnvloed door de assumpties en agenda’s van de onderzoeker zelf
- De tools die gebruikt worden voor analyse of voor metingen, kunnen sterk verschillen,
waardoor dus ook de uitkomsten verschillen
H3 – Great Psychotherapie debat
Cooper
Onderzoekers met een cognitieve-gedragsoriëntatie zeggen dat sommige therapieën effectiever zijn
dan anderen voor bepaalde psychopathologie. Maar andere onderzoekers, met een non-CGT
achtergrond zeggen juist dat de verschillende varianten ongeveer even effectief zijn en dat het eerder
bepaald wordt door overige factoren.
Differentiële effectiviteit
Empirisch supported treatment (EST) – therapeutische praktijken die m.b.v. onderzoek effectief
blijken te zijn bij een bepaalde groep cliënten.
Om te bepalen welke therapie geschikt is voor een bepaalde cliënt, wordt eigenlijk de vraag gesteld
wat het probleem van de cliënt is (welk labeltje kan erop geplakt worden?). Vervolgens wordt er dan
gekeken welke therapie voor dat probleem het meest effectief is.
,Een therapie is ‘effectief’ wanneer het betere uitkomsten geeft dan wanneer er geen therapie is.
Empirisch ondersteunde behandelingen
Stemmingsstoornissen
- Depressie
Cognitieve gedragstherapie
Mindfulness-based cognitieve therapie (terugvalpreventie!!)
Non-directieve counseling
Probleem-oplossingstherapie
Psychodynamische therapie
Process-experiential therapie
Gedragsmatige relatietherapie (als depressie is gelinkt aan relatiestress)
Interpersoonlijke therapie
- Bipolaire stoornis
Alles in aanvulling op medicatie!!
Cognitieve gedragstechnieken
Familie-georiënteerde interventies
Psycho-educatie
Angststoornissen
Voor angststoornissen zijn met name CGT-technieken effectief, voornamelijk exposure
- Specifieke fobie
Cognitieve-gedragstherapie
In vivo exposure
Introceptieve exposure
VR-exposure
- Sociale fobie
CGT
In vivo exposure
Sociale vaardigheidstraining
Online CGT
- Paniekstoornis (met/zonder agorafobie)
CGT (paniek-controle behandeling)
Exposure-based (met name voor management van agorafobie)
Bibliotherapie
- Gegeneraliseerde angststoornis
CGT
Angstmanagement
Toegepaste relaxatie
Bibliotherapie
- Obsessieve-compulsieve stoornis
Lastig te behandelen
CGT
Exposure en respons preventie
Cognitieve therapie
- Post-traumatische stressstoornis
CGT (imaginaire exposure en relaxatie technieken)
EMDR
Gestructureerde psychodynamische behandeling
Ervaringsgerichte therapie
,Eetstoornissen
- Anorexia nervosa
Cognitieve-analytische therapie (CAT)
Psychodynamische psychotherapie
Systeemtherapie
- Boulimia nervosa
CGT
Interpersoonlijke therapie
- Obesitas
CGT, aangevuld met probleemoplossingstherapie of hypnose
Middelenmisbruik of -afhankelijkheid
Terugval komt vaak voor
- Alcohol
Motivationele gespreksvoering
Twaalf-stappen programma
CGT
Terugvalpreventie
Sociale vaardigheidstraining
Cue exposure
- Cocaïne
CGT (terugvalpreventie)
Twaalf-stappen programma
Individuele drug counseling
- Opiaten
Contingency management
Community reinforcement benaderingen
Dialectische gedragstherapie
- Cannabis
CGT
Motivationele gespreksvoering
Seksuele dysfunctie
- Mannen
Erectiestoornissen
ₓ Systematische desensitisatie
ₓ Sensate focus oefeningen
Premature ejaculatie
ₓ Squeeze techniek
- Vrouwen
Geremde orgasmen
ₓ Seksuele techniektraining
ₓ Communicatie training
Vaginisme
ₓ Exposure-based gedragstherapie
, Persoonlijkheidsstoornissen
- CGT
- Psychodynamische therapie
- Dialectische gedragstherapie
Schizofrenie
Kan niet ‘genezen’ worden, maar het kan wel de gerelateerde stress verminderen
- Familie-gebaseerde interventie
Tegen terugval
- CGT
Met name langere terming
Diverse problemen
- Gezondheidsgerelateerde moeilijkheden
CGT
Psychodynamische therapie
Hypnotherapie
Familie- of relatietherapie
Ervaringsgerichte therapie
- Relatiestress
Gedragsmatige relatietherapie
Systeemtherapie
Inzicht-georiënteerde therapie
Cognitieve therapie
Emotie-gefocuste koppeltherapie
- Automutilatie
Probleemoplossingstherapie
Dialectische gedragstherapie
- Woede
CGT
Ervaringsgerichte therapie
- Pathologisch gokken
CGT
- Gecompliceerde rouw
CGT, met name exposure
Challenges tot he Differential Effectiveness position
1. Bestaan er verschillende vormen van psychologische stress?
De verschillende behandelingen zijn gebaseerd op de aanname dat er verschillende stoornissen zijn,
maar de vraag is of dat wel echt zo is. Kan bijv. paniekstoornis wel echt onderscheden worden van
sociale fobie of gegeneraliseerde angststoornis?
Er is dan ook een hoge mate van comorbiditeit – meer dan één diagnose bij een individu.
2. Hoe generaliseerbaar zijn ESTs?
De onderzoeken worden bij bepaalde samples van participanten gedaan, en dan moet je wel
voorzichtig zijn om hier algemene conclusies uit te trekken. Denk bijv. aan verschillende culturen die
ook nog van invloed zijn
H1 – The Challenge of research
Cooper
Onderzoek – een systematisch onderzoeksproces dat leidt tot de ontwikkeling va nieuwe kennis
Empirical – gebaseerd op concrete ervaringen of observaties, en dus niet enkel gebaseerd op theorie
Sample – verzameling van participanten die in een studie gebruikt worden, van waaruit we ‘algemene
conclusies’ willen trekken naar een bredere populatie
Kwantitatief onderzoek – cijfer-gebaseerd onderzoek, omvat over het algemeen statistische analyses
Kwalitatief onderzoek – taal-gebaseerd onderzoek, waarin ervaringen, percepties, observaties, etc.
niet gereduceerd worden tot een numerieke vorm
Waarde van onderzoek
Onderzoeksbevindingen kunnen op verschillende manieren helpend zijn:
- Het is een goed startpunt voor therapeuten (en cliënten), bij de absentie van andere informatie
Bijv. als er een depressieve cliënt komt, kan de therapeut degene benaderen op een
manier wat uit onderzoek het meest effectief gebleken is
- Onderzoeksbevindingen kunnen de hulpverleners helpen om therapie te begrijpen vanuit het
perspectief van de cliënt. En hierdoor ook meer vertrouwen geven aan de therapeuten
Beperkingen van onderzoek
- Onderzoek praat in algemene termen, dus niet zozeer specifieke cases. Maar iedere cliënt
verschilt, dus is het niet zo dat iedere cliënt aan het “typische plaatje” voldoet.
Onderzoeken geven ons dus kans dat … plaatsvindt/helpt en niet zozeer de zekerheid
- Onderzoeken worden beïnvloed door de assumpties en agenda’s van de onderzoeker zelf
- De tools die gebruikt worden voor analyse of voor metingen, kunnen sterk verschillen,
waardoor dus ook de uitkomsten verschillen
H3 – Great Psychotherapie debat
Cooper
Onderzoekers met een cognitieve-gedragsoriëntatie zeggen dat sommige therapieën effectiever zijn
dan anderen voor bepaalde psychopathologie. Maar andere onderzoekers, met een non-CGT
achtergrond zeggen juist dat de verschillende varianten ongeveer even effectief zijn en dat het eerder
bepaald wordt door overige factoren.
Differentiële effectiviteit
Empirisch supported treatment (EST) – therapeutische praktijken die m.b.v. onderzoek effectief
blijken te zijn bij een bepaalde groep cliënten.
Om te bepalen welke therapie geschikt is voor een bepaalde cliënt, wordt eigenlijk de vraag gesteld
wat het probleem van de cliënt is (welk labeltje kan erop geplakt worden?). Vervolgens wordt er dan
gekeken welke therapie voor dat probleem het meest effectief is.
,Een therapie is ‘effectief’ wanneer het betere uitkomsten geeft dan wanneer er geen therapie is.
Empirisch ondersteunde behandelingen
Stemmingsstoornissen
- Depressie
Cognitieve gedragstherapie
Mindfulness-based cognitieve therapie (terugvalpreventie!!)
Non-directieve counseling
Probleem-oplossingstherapie
Psychodynamische therapie
Process-experiential therapie
Gedragsmatige relatietherapie (als depressie is gelinkt aan relatiestress)
Interpersoonlijke therapie
- Bipolaire stoornis
Alles in aanvulling op medicatie!!
Cognitieve gedragstechnieken
Familie-georiënteerde interventies
Psycho-educatie
Angststoornissen
Voor angststoornissen zijn met name CGT-technieken effectief, voornamelijk exposure
- Specifieke fobie
Cognitieve-gedragstherapie
In vivo exposure
Introceptieve exposure
VR-exposure
- Sociale fobie
CGT
In vivo exposure
Sociale vaardigheidstraining
Online CGT
- Paniekstoornis (met/zonder agorafobie)
CGT (paniek-controle behandeling)
Exposure-based (met name voor management van agorafobie)
Bibliotherapie
- Gegeneraliseerde angststoornis
CGT
Angstmanagement
Toegepaste relaxatie
Bibliotherapie
- Obsessieve-compulsieve stoornis
Lastig te behandelen
CGT
Exposure en respons preventie
Cognitieve therapie
- Post-traumatische stressstoornis
CGT (imaginaire exposure en relaxatie technieken)
EMDR
Gestructureerde psychodynamische behandeling
Ervaringsgerichte therapie
,Eetstoornissen
- Anorexia nervosa
Cognitieve-analytische therapie (CAT)
Psychodynamische psychotherapie
Systeemtherapie
- Boulimia nervosa
CGT
Interpersoonlijke therapie
- Obesitas
CGT, aangevuld met probleemoplossingstherapie of hypnose
Middelenmisbruik of -afhankelijkheid
Terugval komt vaak voor
- Alcohol
Motivationele gespreksvoering
Twaalf-stappen programma
CGT
Terugvalpreventie
Sociale vaardigheidstraining
Cue exposure
- Cocaïne
CGT (terugvalpreventie)
Twaalf-stappen programma
Individuele drug counseling
- Opiaten
Contingency management
Community reinforcement benaderingen
Dialectische gedragstherapie
- Cannabis
CGT
Motivationele gespreksvoering
Seksuele dysfunctie
- Mannen
Erectiestoornissen
ₓ Systematische desensitisatie
ₓ Sensate focus oefeningen
Premature ejaculatie
ₓ Squeeze techniek
- Vrouwen
Geremde orgasmen
ₓ Seksuele techniektraining
ₓ Communicatie training
Vaginisme
ₓ Exposure-based gedragstherapie
, Persoonlijkheidsstoornissen
- CGT
- Psychodynamische therapie
- Dialectische gedragstherapie
Schizofrenie
Kan niet ‘genezen’ worden, maar het kan wel de gerelateerde stress verminderen
- Familie-gebaseerde interventie
Tegen terugval
- CGT
Met name langere terming
Diverse problemen
- Gezondheidsgerelateerde moeilijkheden
CGT
Psychodynamische therapie
Hypnotherapie
Familie- of relatietherapie
Ervaringsgerichte therapie
- Relatiestress
Gedragsmatige relatietherapie
Systeemtherapie
Inzicht-georiënteerde therapie
Cognitieve therapie
Emotie-gefocuste koppeltherapie
- Automutilatie
Probleemoplossingstherapie
Dialectische gedragstherapie
- Woede
CGT
Ervaringsgerichte therapie
- Pathologisch gokken
CGT
- Gecompliceerde rouw
CGT, met name exposure
Challenges tot he Differential Effectiveness position
1. Bestaan er verschillende vormen van psychologische stress?
De verschillende behandelingen zijn gebaseerd op de aanname dat er verschillende stoornissen zijn,
maar de vraag is of dat wel echt zo is. Kan bijv. paniekstoornis wel echt onderscheden worden van
sociale fobie of gegeneraliseerde angststoornis?
Er is dan ook een hoge mate van comorbiditeit – meer dan één diagnose bij een individu.
2. Hoe generaliseerbaar zijn ESTs?
De onderzoeken worden bij bepaalde samples van participanten gedaan, en dan moet je wel
voorzichtig zijn om hier algemene conclusies uit te trekken. Denk bijv. aan verschillende culturen die
ook nog van invloed zijn
