Neuropsychologie hc 8
Motor cognition & control
Vragen
- Hoe ziet de motorhiërarchie er uit?
- Kunnen lage niveaus onafhankelijk functioneren van de hogere niveaus (zonder cortical
drive)? Bedenk voorbeelden.
- Bedenk ook een voorbeeld wat laat zien dat motorische planning (aansturing door hogere
niveaus) deels onafhankelijk is van de aansturing op lagere niveaus (bijv. de musculatuur of
feedback vanuit de periferie?).
Motorhiërarchie
- Top-down
- Net als voor perceptie kunnen we ook voor actie een hiërarchie beschrijven.
- In lijn met Luria verloopt deze hiërarchie top-down van de tertiaire associatie cortex naar de
primaire cortex.
- Laesies op verschillende niveaus hebben verschillende effecten.
- We gaan het in dit college niet hebben over motorische sturing op spinaal niveau en op het
niveau van de subcorticale motorische gebieden want de focus ligt op de cortex.
- De motorcortex projecteert naar het ruggenmerg via de piramidale baan (corticospinale
baan)
- Kunnen de lage niveaus zelfstandig functioneren (zonder cortical drive)? Ja! CPG
- Reflexen zijn bouwstenen van beweeggedrag
Centrale patroon generatoren van Sherrington
- Kat op loopband zonder corticale aansturing -> pootjes kunnen
loopbewegingen maken -> CPG
- Laesie in afferente banen van beide armen -> dan wel opeens weer wat
kunnen doen ipv bij 1 laesie niet kunnen gebruiken
- Maar, bewegen kan wel onafhankelijk van perifere feedback.
- Onderzoek van Taub (werkcollege 2)
Ruggenmerg doorsnijden (disconnectie) waardoor er geen descenderende signalen van het
brein naar het bewegingsapparaat komen.. Katten zijn nog in staat om loopbewegingen te
maken…central pattern generators.
Dit onderzoek van Sherrington zorgde ervoor dat men dacht dat reflexen het fundament
waren van doelgerichte bewegingen. Dus men voorspelde dat het doorsnijden van de
afferenten (dorsale rhisotomie) de functie zou verstoren.
Maar…..bewegen is veel meer dan reflexen! Perifere feedback is niet noodzakelijk, denk
maar aan het deafferentie onderzoek van Taub en Nudo. Een kant verstoort zorgt inderdaad
, voor verstoring. Beide armen gedeafferenteerd apen gingen hun armen weer gebruiken! Ook
met CIMT kan men de arm beter leren gebruiken. Ze doen het liever niet maar kunnen het
wel! Vanwege dit onderzoek dacht men dat houdingscontrole en lopen taken waren die
geautomatiseerd werden uitgevoerd, maar zoals je eerder gezien hebt zijn executieve
functies ook van belang voor deze taken. Het kan best lastig zijn om een dubbeltaak uit te
voeren tijdens het lopen.
Hiërarchie
- Motorplanning is deels onafhankelijk van de uiteindelijke beweging die uitgevoerd wordt
- Is de aansturing vanuit de hogere niveaus (deels) onafhankelijk van de lagere niveaus?
Jazeker! Er zijn aspecten van motor control die onafhankelijk zijn van de gebruikte
musculatuur. (schrijven met handen en voeten lukt best goed, ook je niet dominante kant)
Andere voorbeelden je kan leren dat je moet eten met je lepel maar dit kan je net zo goed
met je linker als met je rechterhand uitvoeren. Hetzelfde voor tekenen in het begin tekenen
kinderen zowel met links als met rechts. Ook bij volwassenen zien we bilaterale activatie in
de planningsgebieden bij een unilaterale handeling.
Vragen
- Teken de gebieden van de corticale motor hiërarchie. Wat zijn de functies
van deze gebieden? Wat zijn de effecten van beschadiging op de
motorische controle?
- Primair: M1 (motor aansturing)
- Secundair: premotor cortex en SMA
- Associatie gebieden: prefrontale cortex (motor planning) , pariëtale cortex
(feedback van omgevingsfactoren)
Corticale motor hiërarchie
- Top down hierarchie van Luria: Tertiare associatie cortex van de motor hierarchie: pariëtaal
en prefrontaal Unimodale associatie cortex (secundaire motor gebieden): SMA/PM Primaire
motor cortex
Posterior pariëtaal cortex
- Apraxie: intact geheugen, visus, sensoriek, motoriek. Motor cognitie
probleem. Bijv. Niet kunnen opvolgen van motorische instructies.
Verstoring in handelingsdeel, begripsprobleem
- Bekend:
Sensomotoriek
Spatieel-ruimtelijk: constructional apraxia (rechter PPC)
Dorso-dorsaal:, visuomotorisch: optische ataxie
Motorische specialisatiegebieden (effector specifiek): intraparietale sulcus
Aandachtsnetwerk: neglect
- Nieuw:
Laesie inferior & intraparietal sulcus: apraxie.
- PPC krijgt input vanuit visuele, auditieve en sensibele gebieden (en back propagation vanuit
prefrontaal & motor gebieden) Output vooral naar secundaire motor cortices (SMA, PMC).
Stimuleren van PPC: urge to move, zelfs gevoel dat de beweging heeft plaatsgevonden terwijl
dit niet zo is. (koppeling met awareness van de action & prediction/efference copy). In
Motor cognition & control
Vragen
- Hoe ziet de motorhiërarchie er uit?
- Kunnen lage niveaus onafhankelijk functioneren van de hogere niveaus (zonder cortical
drive)? Bedenk voorbeelden.
- Bedenk ook een voorbeeld wat laat zien dat motorische planning (aansturing door hogere
niveaus) deels onafhankelijk is van de aansturing op lagere niveaus (bijv. de musculatuur of
feedback vanuit de periferie?).
Motorhiërarchie
- Top-down
- Net als voor perceptie kunnen we ook voor actie een hiërarchie beschrijven.
- In lijn met Luria verloopt deze hiërarchie top-down van de tertiaire associatie cortex naar de
primaire cortex.
- Laesies op verschillende niveaus hebben verschillende effecten.
- We gaan het in dit college niet hebben over motorische sturing op spinaal niveau en op het
niveau van de subcorticale motorische gebieden want de focus ligt op de cortex.
- De motorcortex projecteert naar het ruggenmerg via de piramidale baan (corticospinale
baan)
- Kunnen de lage niveaus zelfstandig functioneren (zonder cortical drive)? Ja! CPG
- Reflexen zijn bouwstenen van beweeggedrag
Centrale patroon generatoren van Sherrington
- Kat op loopband zonder corticale aansturing -> pootjes kunnen
loopbewegingen maken -> CPG
- Laesie in afferente banen van beide armen -> dan wel opeens weer wat
kunnen doen ipv bij 1 laesie niet kunnen gebruiken
- Maar, bewegen kan wel onafhankelijk van perifere feedback.
- Onderzoek van Taub (werkcollege 2)
Ruggenmerg doorsnijden (disconnectie) waardoor er geen descenderende signalen van het
brein naar het bewegingsapparaat komen.. Katten zijn nog in staat om loopbewegingen te
maken…central pattern generators.
Dit onderzoek van Sherrington zorgde ervoor dat men dacht dat reflexen het fundament
waren van doelgerichte bewegingen. Dus men voorspelde dat het doorsnijden van de
afferenten (dorsale rhisotomie) de functie zou verstoren.
Maar…..bewegen is veel meer dan reflexen! Perifere feedback is niet noodzakelijk, denk
maar aan het deafferentie onderzoek van Taub en Nudo. Een kant verstoort zorgt inderdaad
, voor verstoring. Beide armen gedeafferenteerd apen gingen hun armen weer gebruiken! Ook
met CIMT kan men de arm beter leren gebruiken. Ze doen het liever niet maar kunnen het
wel! Vanwege dit onderzoek dacht men dat houdingscontrole en lopen taken waren die
geautomatiseerd werden uitgevoerd, maar zoals je eerder gezien hebt zijn executieve
functies ook van belang voor deze taken. Het kan best lastig zijn om een dubbeltaak uit te
voeren tijdens het lopen.
Hiërarchie
- Motorplanning is deels onafhankelijk van de uiteindelijke beweging die uitgevoerd wordt
- Is de aansturing vanuit de hogere niveaus (deels) onafhankelijk van de lagere niveaus?
Jazeker! Er zijn aspecten van motor control die onafhankelijk zijn van de gebruikte
musculatuur. (schrijven met handen en voeten lukt best goed, ook je niet dominante kant)
Andere voorbeelden je kan leren dat je moet eten met je lepel maar dit kan je net zo goed
met je linker als met je rechterhand uitvoeren. Hetzelfde voor tekenen in het begin tekenen
kinderen zowel met links als met rechts. Ook bij volwassenen zien we bilaterale activatie in
de planningsgebieden bij een unilaterale handeling.
Vragen
- Teken de gebieden van de corticale motor hiërarchie. Wat zijn de functies
van deze gebieden? Wat zijn de effecten van beschadiging op de
motorische controle?
- Primair: M1 (motor aansturing)
- Secundair: premotor cortex en SMA
- Associatie gebieden: prefrontale cortex (motor planning) , pariëtale cortex
(feedback van omgevingsfactoren)
Corticale motor hiërarchie
- Top down hierarchie van Luria: Tertiare associatie cortex van de motor hierarchie: pariëtaal
en prefrontaal Unimodale associatie cortex (secundaire motor gebieden): SMA/PM Primaire
motor cortex
Posterior pariëtaal cortex
- Apraxie: intact geheugen, visus, sensoriek, motoriek. Motor cognitie
probleem. Bijv. Niet kunnen opvolgen van motorische instructies.
Verstoring in handelingsdeel, begripsprobleem
- Bekend:
Sensomotoriek
Spatieel-ruimtelijk: constructional apraxia (rechter PPC)
Dorso-dorsaal:, visuomotorisch: optische ataxie
Motorische specialisatiegebieden (effector specifiek): intraparietale sulcus
Aandachtsnetwerk: neglect
- Nieuw:
Laesie inferior & intraparietal sulcus: apraxie.
- PPC krijgt input vanuit visuele, auditieve en sensibele gebieden (en back propagation vanuit
prefrontaal & motor gebieden) Output vooral naar secundaire motor cortices (SMA, PMC).
Stimuleren van PPC: urge to move, zelfs gevoel dat de beweging heeft plaatsgevonden terwijl
dit niet zo is. (koppeling met awareness van de action & prediction/efference copy). In
