Inhoudsopgave
Week 1 ............................................................................................................................................................. 2
Hoorcollege ........................................................................................................................................................ 2
Verdiepingscollege ............................................................................................................................................. 5
Week 2 ............................................................................................................................................................. 8
Hoorcollege ........................................................................................................................................................ 8
Verdiepingscollege ........................................................................................................................................... 17
Week 3 ........................................................................................................................................................... 20
Hoorcollege ...................................................................................................................................................... 20
Verdiepingscollege ........................................................................................................................................... 27
Week 4 ........................................................................................................................................................... 30
Hoorcollege ...................................................................................................................................................... 30
Week 5 ........................................................................................................................................................... 41
Hoorcollege ...................................................................................................................................................... 41
Verdiepingscollege ........................................................................................................................................... 49
Week 6 ........................................................................................................................................................... 53
Hoorcollege ...................................................................................................................................................... 53
1
,Week 1
Hoorcollege
Wat is een narratief
“In essence, a narrative account requires a story that raises unanswered questions, presents
unresolved conflicts, or depicts not yet completed activity”
(Green & Brock, 2000, p. 701)
“Narratives fit the pieces of people's lives together with causal links: Stories elucidate goals,
evaluate actions to achieve goals, and interpret outcomes”
(Escalas, 2004, p. 168)
Wat is een narratief? (Rudrum, 2005)
Bijna alle wetenschappers zeggen een narratief is een reeks gebeurtenissen die op de een of
andere manier met elkaar in verband staan. Elk verhaal heeft een begin, midden en eind,
maar dat heeft een tabel ook en dat wordt niet gezien als verhaal.
Stripje is bedoeld om mensen te vermaken, is bedoeld als verhaal.
➔ Of een plaatje een verhaal is heeft vooral ook te maken met de context en wat het
doel is.
➔ Gebruikscontext en doel van het verhaal moet je meenemen.
➔ Als stripje in boek staat voor hoe je clown moet worden, dan is het geen verhaal
meer, maar een instructie.
Een reeks opeenvolgende gebeurtenissen?
- Dat is niet genoeg: een tekst heeft ook “narrativiteit” nodig om een verhaal te zijn.
- Narrativiteit > structuur die samenhang heeft. Er moet een bepaalde structuur zijn
die samenhang geeft tussen die verschillende gebeurtenissen.
- Dat is ook niet genoeg: gebruik van de tekst ook betrekken bij bepaling van de
narrativiteit.
➔ Belangrijkste punt artikel: wat is de context en het doel? Gebruikscontext en doel van
het verhaal moet je meenemen.
1. Narratief wordt gebruikt in een interactieve situatie
➢ en wel in een bepaalde gelegenheid met een bepaald doel
2. Narratief heeft een functie in die situatie, bv. moraal overbrengen (roodkapje),
amuseren (roodkapje met heftige afloop zoals voorgelezen aan begin les)
➢ in een interactie leidt een narratief tot een respons
2
, 3. Narratief is dus een taaldaad;
➢ Een performatieve daad, je doet er iets mee.
➢ Een slaapliedje zing je omdat je er een doel mee hebt, je kids te laten slapen
4. Narratief kan uiteenlopende vormen aannemen
➢ is eigenlijk niet te definiëren los van de gebruikssituatie
Wat is een narratief? (Sanders & Van Krieken, 2023)
We hebben toch een vastere definitie nodig voor deze cursus.
- Een reeks specifieke gebeurtenissen
- Die worden beleefd door een of meer specifieke personen (personages)
➔ Doordat het specifiek is kun je je inleven in de personen en je ermee identificeren.
- In een specifieke tijd (anders dan het hier-en-nu) en op een specifieke plaats
➔ Een verhaal gaat over wat al gebeurd is, wat mogelijk plaatsvindt.
Het is heel moeilijk om objectief te bepalen of iets een verhaal is.
Je kan wel makkelijker zeggen: is dit bedoeld als verhaal?
Slide 25
Waarom narratieven?
We vertellen elkaar altijd al verhalen.
Voordelen narratieven (vanuit zender)
1. Verhalen zijn gemakkelijk te verwerken. Het is een hele dominante communicatie-
methode. Je hoort het heel vaak. Verhalen met cijfertjes en zo zijn moeilijker te
verwerken.
2. Verhalen worden gemakkelijk onthouden. Gaan vaak over iets onverwachts, iets
groots, essentiële kwesties (dood, leven, ongelukken)
3. Verhalen wekken de aandacht
4. Verhalen roepen emoties op
5. Verhalen maskeren de mogelijke persuasieve bedoeling. Bij Coca-Cola reclame
maskeer je met groot verhaal de commerciële bedoeling. Wij hebben dat wel door,
maar naïevere of jongere mensen misschien niet. Kan dus heel strategisch zijn vanuit
de zender.
Voordelen narratieven (vanuit ontvanger)
Het kost tijd en kost energie, dat hebben we heel weinig. Er moet iets tegenover staan. Je
kunt het efficienter tot je nemen als je geen verhaal hoort, maar toch doen we het liever in
deze vorm. Verklaringen hiervoor:
Ontvangers kunnen:
1. Op een veilige manier dingen uitproberen
2. Leren zonder alles zelf te hoeven meemaken
3. Even ontsnappen aan zichzelf
4. Voelen hoe het is om iemand anders te zijn (bijv. een beroemdheid > heeft
amuserende functie)
5. Leren van gedeelde waarden
3
, Verhalen bieden ons de mogelijkheid om in een fictieve/virtuele omgeving dingen mee te
maken. Dan kan ik gaan meeleven/me identificeren.
Voorbeeld experiment met baby > doet onderzoeker na. Baby weet niet wat hij doet want
heeft geen spiegel. Ze zijn ook niet getraind natuurlijk.
Verklaring = spiegelneuronen.
➔ Als iemand gaat gapen, ga je zelf ook gapen. Als iemand zijn hand opsteekt, doe je
dat in je hersenen ook.
Als je dit vertaalt naar verhalen, dan betekent dat als je leest/ziet dat iemand iets
meemaakt, je hersenen het idee hebben dat je het zelf ook meemaakt.
Hoe vaker je iets mentaal simuleert, hoe sterker iets verankerd wordt in je hersenen. Hoe
meer getraind je hierin raakt dus.
Verhalen worden vergeleken met een soort vluchtsimulatie. Als je piloot zou willen worden
is het best handig dat je eerst een paar proefritjes maakt voordat je echt gaat vliegen. In
verhalen gebeuren vaak heftige/moeilijke dingen. Door die onbewuste simulatie
(spiegelneuronen) leer je er veel van voor situaties in de toekomst. Je oefent daar als het
ware voor. Evolutionair gezien is dit het voordeel van verhalen, want waarom zijn we zo veel
bezig met het lezen/bekijken van verhalen? Antwoord: we kunnen er van alles over leren om
te “overleven”.
Narratieven om van te leren (voordeel 5: leren van gedeelde waarden)
Zien we vooral ook terug bij sprookjes. Charles Perrault publiceerde in 1683 een bundel
volksverhalen obv mondeling opgeleverde verhalen, waaronder Roodkapje; het loopt in
deze versie slecht met het meisje af.
In het manuscript van Perrault is een aanwijzing geschreven dat de woorden "om je op te
eten!" met luide stem uitgesproken moeten worden om de luisteraar te doen schrikken.
Het meisje (bijna volwassen) moet een pad kiezen:
- De lange weg over de naalden (= staat symbool voor hard werken)
- De korte weg over de spelden (= jezelf mooi maken)
Ze kiest de korte en valt in handen van de weerwolf
- Die over de lange weg is gegaan (= man met geld)
De weerwolf heeft grootmoeder opgegeten
4
Week 1 ............................................................................................................................................................. 2
Hoorcollege ........................................................................................................................................................ 2
Verdiepingscollege ............................................................................................................................................. 5
Week 2 ............................................................................................................................................................. 8
Hoorcollege ........................................................................................................................................................ 8
Verdiepingscollege ........................................................................................................................................... 17
Week 3 ........................................................................................................................................................... 20
Hoorcollege ...................................................................................................................................................... 20
Verdiepingscollege ........................................................................................................................................... 27
Week 4 ........................................................................................................................................................... 30
Hoorcollege ...................................................................................................................................................... 30
Week 5 ........................................................................................................................................................... 41
Hoorcollege ...................................................................................................................................................... 41
Verdiepingscollege ........................................................................................................................................... 49
Week 6 ........................................................................................................................................................... 53
Hoorcollege ...................................................................................................................................................... 53
1
,Week 1
Hoorcollege
Wat is een narratief
“In essence, a narrative account requires a story that raises unanswered questions, presents
unresolved conflicts, or depicts not yet completed activity”
(Green & Brock, 2000, p. 701)
“Narratives fit the pieces of people's lives together with causal links: Stories elucidate goals,
evaluate actions to achieve goals, and interpret outcomes”
(Escalas, 2004, p. 168)
Wat is een narratief? (Rudrum, 2005)
Bijna alle wetenschappers zeggen een narratief is een reeks gebeurtenissen die op de een of
andere manier met elkaar in verband staan. Elk verhaal heeft een begin, midden en eind,
maar dat heeft een tabel ook en dat wordt niet gezien als verhaal.
Stripje is bedoeld om mensen te vermaken, is bedoeld als verhaal.
➔ Of een plaatje een verhaal is heeft vooral ook te maken met de context en wat het
doel is.
➔ Gebruikscontext en doel van het verhaal moet je meenemen.
➔ Als stripje in boek staat voor hoe je clown moet worden, dan is het geen verhaal
meer, maar een instructie.
Een reeks opeenvolgende gebeurtenissen?
- Dat is niet genoeg: een tekst heeft ook “narrativiteit” nodig om een verhaal te zijn.
- Narrativiteit > structuur die samenhang heeft. Er moet een bepaalde structuur zijn
die samenhang geeft tussen die verschillende gebeurtenissen.
- Dat is ook niet genoeg: gebruik van de tekst ook betrekken bij bepaling van de
narrativiteit.
➔ Belangrijkste punt artikel: wat is de context en het doel? Gebruikscontext en doel van
het verhaal moet je meenemen.
1. Narratief wordt gebruikt in een interactieve situatie
➢ en wel in een bepaalde gelegenheid met een bepaald doel
2. Narratief heeft een functie in die situatie, bv. moraal overbrengen (roodkapje),
amuseren (roodkapje met heftige afloop zoals voorgelezen aan begin les)
➢ in een interactie leidt een narratief tot een respons
2
, 3. Narratief is dus een taaldaad;
➢ Een performatieve daad, je doet er iets mee.
➢ Een slaapliedje zing je omdat je er een doel mee hebt, je kids te laten slapen
4. Narratief kan uiteenlopende vormen aannemen
➢ is eigenlijk niet te definiëren los van de gebruikssituatie
Wat is een narratief? (Sanders & Van Krieken, 2023)
We hebben toch een vastere definitie nodig voor deze cursus.
- Een reeks specifieke gebeurtenissen
- Die worden beleefd door een of meer specifieke personen (personages)
➔ Doordat het specifiek is kun je je inleven in de personen en je ermee identificeren.
- In een specifieke tijd (anders dan het hier-en-nu) en op een specifieke plaats
➔ Een verhaal gaat over wat al gebeurd is, wat mogelijk plaatsvindt.
Het is heel moeilijk om objectief te bepalen of iets een verhaal is.
Je kan wel makkelijker zeggen: is dit bedoeld als verhaal?
Slide 25
Waarom narratieven?
We vertellen elkaar altijd al verhalen.
Voordelen narratieven (vanuit zender)
1. Verhalen zijn gemakkelijk te verwerken. Het is een hele dominante communicatie-
methode. Je hoort het heel vaak. Verhalen met cijfertjes en zo zijn moeilijker te
verwerken.
2. Verhalen worden gemakkelijk onthouden. Gaan vaak over iets onverwachts, iets
groots, essentiële kwesties (dood, leven, ongelukken)
3. Verhalen wekken de aandacht
4. Verhalen roepen emoties op
5. Verhalen maskeren de mogelijke persuasieve bedoeling. Bij Coca-Cola reclame
maskeer je met groot verhaal de commerciële bedoeling. Wij hebben dat wel door,
maar naïevere of jongere mensen misschien niet. Kan dus heel strategisch zijn vanuit
de zender.
Voordelen narratieven (vanuit ontvanger)
Het kost tijd en kost energie, dat hebben we heel weinig. Er moet iets tegenover staan. Je
kunt het efficienter tot je nemen als je geen verhaal hoort, maar toch doen we het liever in
deze vorm. Verklaringen hiervoor:
Ontvangers kunnen:
1. Op een veilige manier dingen uitproberen
2. Leren zonder alles zelf te hoeven meemaken
3. Even ontsnappen aan zichzelf
4. Voelen hoe het is om iemand anders te zijn (bijv. een beroemdheid > heeft
amuserende functie)
5. Leren van gedeelde waarden
3
, Verhalen bieden ons de mogelijkheid om in een fictieve/virtuele omgeving dingen mee te
maken. Dan kan ik gaan meeleven/me identificeren.
Voorbeeld experiment met baby > doet onderzoeker na. Baby weet niet wat hij doet want
heeft geen spiegel. Ze zijn ook niet getraind natuurlijk.
Verklaring = spiegelneuronen.
➔ Als iemand gaat gapen, ga je zelf ook gapen. Als iemand zijn hand opsteekt, doe je
dat in je hersenen ook.
Als je dit vertaalt naar verhalen, dan betekent dat als je leest/ziet dat iemand iets
meemaakt, je hersenen het idee hebben dat je het zelf ook meemaakt.
Hoe vaker je iets mentaal simuleert, hoe sterker iets verankerd wordt in je hersenen. Hoe
meer getraind je hierin raakt dus.
Verhalen worden vergeleken met een soort vluchtsimulatie. Als je piloot zou willen worden
is het best handig dat je eerst een paar proefritjes maakt voordat je echt gaat vliegen. In
verhalen gebeuren vaak heftige/moeilijke dingen. Door die onbewuste simulatie
(spiegelneuronen) leer je er veel van voor situaties in de toekomst. Je oefent daar als het
ware voor. Evolutionair gezien is dit het voordeel van verhalen, want waarom zijn we zo veel
bezig met het lezen/bekijken van verhalen? Antwoord: we kunnen er van alles over leren om
te “overleven”.
Narratieven om van te leren (voordeel 5: leren van gedeelde waarden)
Zien we vooral ook terug bij sprookjes. Charles Perrault publiceerde in 1683 een bundel
volksverhalen obv mondeling opgeleverde verhalen, waaronder Roodkapje; het loopt in
deze versie slecht met het meisje af.
In het manuscript van Perrault is een aanwijzing geschreven dat de woorden "om je op te
eten!" met luide stem uitgesproken moeten worden om de luisteraar te doen schrikken.
Het meisje (bijna volwassen) moet een pad kiezen:
- De lange weg over de naalden (= staat symbool voor hard werken)
- De korte weg over de spelden (= jezelf mooi maken)
Ze kiest de korte en valt in handen van de weerwolf
- Die over de lange weg is gegaan (= man met geld)
De weerwolf heeft grootmoeder opgegeten
4
