Endocrinologie
Humorale regulatie
Ook hormonen spelen een belangrijke rol in de regulatie.
In de hypothalamus liggen groepen neuronen, die hormonen aanmaken
en afgeven aan de hypofyse voor of achterkwab.
- voorkwab = adenohypofyse (groter)
- ontvangt (voorloper)hormonen via het poortadersysteem
- bevat endocriene (hormoonafgevende) cellen, die als
reactie op de voorloperhormonen andere hormonen gaan
maken, die vervolgens aan het bloed worden afgegeven
- (peptide) hormonen:
- GH groeihormoon (geproduceerd door somatotrope cellen)
- TSH (stimulatie schildklier) (geproduceerd door thyreotrope cellen)
- ACTH (stimulatie bijnieren) (geproduceerd door corticotrope cellen)
- LH en FSH (geproduceerd door gonadotrope cellen)
- prolactine (productie melk na bevalling) (geproduceerd door
mammotrope cellen)
- achterkwab = neurohypofyse
- ontvangt hormonen via de hypofysesteel
- hormonen worden hier direct aan het bloed afgegeven
- hormonen:
- vasopressine (ADH)
- oxytocine
Er zijn drie soorten hormonen
- peptiderge hormonen
- animerge hormonen
- steroïdhormonen
,peptiderge hormonen kleine eiwitten: pancreashormonen (insuline, glucagon) en
hypothalame-hypofysaire hormonen (oxytocine, vasopressine, groeihormoon, prolactine,
ACTH, etc)
- hydrofiel →
- kunnen vrij circuleren in het bloed
- er is geen diffusie mogelijk door celmembranen → receptoren op het
celmembraan
- kleine eiwitten; insuline en glucagon……
- worden als prephormonen geproduceerd
- deze liggen in secretoire vesikels in de cel (= voorraad voor wanneer nodig)
- door de veilige opslag is er verminderde degradatie (afbraak) dan wanneer ze
vrij in het cytoplasma zouden zitten
animerge hormonen afkomstig van aminozuur tyrosine: schildklierhormonen (T3, T4) en
bijniermerg hormonen (adrenaline en noradrenaline) en dopamine
- hydrofoob →
- eiwitcarrier nodig om in het bloed te kunnen circuleren
- diffusie door celmembranen mogelijk → receptor in de cel, vaak op de
nucleus
steroïdhormonen afkomstig van cholesterol: bijnierschorshormonen (cortisol, aldosteron),
geslachtshormonen (androgenen, oestrogenen) en vitamine D
- hydrofoob →
- eiwitcarrier nodig om in het bloed te kunnen circuleren
- diffusie door celmembranen mogelijk → receptor in de cel, vaak op de
nucleus
Hormonale signaaloverdracht kan op twee manieren plaatsvinden:
- autocrien: de cel reageert op signaalstoffen die deze zelf afgeeft
- paracrien: de cel reageert op signaalstoffen die door andere cellen van hetzelfde
weefsel zijn afgegeven.
- endocrien: de cel reageert op signaalstoffen die door cellen op een grote afstand
zijn afgegeven
We hebben het nu dus vooral over endocriene signaaloverdracht.
Hierbij is er sprake van feedback-loops. Deze maken het mogelijk om een bepaald setpoint
te reguleren. De organen bevatten sensoren en geven daarmee feedback af aan de
hypothalamus en hypofyse. Wanneer de gemeten informatie afkomstig van de organen
afwijkt van het setpoint, kan de hypothalamus en/of hypofyse hierop inspelen. Dit
mechanisme wordt mogelijk gemaakt door signalering tussen cellen.
, Endocriene organen
Hypofysevoorkwab
De hypofysevoorkwab ontvangt voorloper hormonen van de hypothalamus en gaan als
reactie hierop andere hormonen maken die weer een reactie in een ander orgaan kunnen
uitlokken. Zo ontstaan er verschillende assen, die allemaal werken volgens negatieve
terugkoppeling.
Humorale regulatie
Ook hormonen spelen een belangrijke rol in de regulatie.
In de hypothalamus liggen groepen neuronen, die hormonen aanmaken
en afgeven aan de hypofyse voor of achterkwab.
- voorkwab = adenohypofyse (groter)
- ontvangt (voorloper)hormonen via het poortadersysteem
- bevat endocriene (hormoonafgevende) cellen, die als
reactie op de voorloperhormonen andere hormonen gaan
maken, die vervolgens aan het bloed worden afgegeven
- (peptide) hormonen:
- GH groeihormoon (geproduceerd door somatotrope cellen)
- TSH (stimulatie schildklier) (geproduceerd door thyreotrope cellen)
- ACTH (stimulatie bijnieren) (geproduceerd door corticotrope cellen)
- LH en FSH (geproduceerd door gonadotrope cellen)
- prolactine (productie melk na bevalling) (geproduceerd door
mammotrope cellen)
- achterkwab = neurohypofyse
- ontvangt hormonen via de hypofysesteel
- hormonen worden hier direct aan het bloed afgegeven
- hormonen:
- vasopressine (ADH)
- oxytocine
Er zijn drie soorten hormonen
- peptiderge hormonen
- animerge hormonen
- steroïdhormonen
,peptiderge hormonen kleine eiwitten: pancreashormonen (insuline, glucagon) en
hypothalame-hypofysaire hormonen (oxytocine, vasopressine, groeihormoon, prolactine,
ACTH, etc)
- hydrofiel →
- kunnen vrij circuleren in het bloed
- er is geen diffusie mogelijk door celmembranen → receptoren op het
celmembraan
- kleine eiwitten; insuline en glucagon……
- worden als prephormonen geproduceerd
- deze liggen in secretoire vesikels in de cel (= voorraad voor wanneer nodig)
- door de veilige opslag is er verminderde degradatie (afbraak) dan wanneer ze
vrij in het cytoplasma zouden zitten
animerge hormonen afkomstig van aminozuur tyrosine: schildklierhormonen (T3, T4) en
bijniermerg hormonen (adrenaline en noradrenaline) en dopamine
- hydrofoob →
- eiwitcarrier nodig om in het bloed te kunnen circuleren
- diffusie door celmembranen mogelijk → receptor in de cel, vaak op de
nucleus
steroïdhormonen afkomstig van cholesterol: bijnierschorshormonen (cortisol, aldosteron),
geslachtshormonen (androgenen, oestrogenen) en vitamine D
- hydrofoob →
- eiwitcarrier nodig om in het bloed te kunnen circuleren
- diffusie door celmembranen mogelijk → receptor in de cel, vaak op de
nucleus
Hormonale signaaloverdracht kan op twee manieren plaatsvinden:
- autocrien: de cel reageert op signaalstoffen die deze zelf afgeeft
- paracrien: de cel reageert op signaalstoffen die door andere cellen van hetzelfde
weefsel zijn afgegeven.
- endocrien: de cel reageert op signaalstoffen die door cellen op een grote afstand
zijn afgegeven
We hebben het nu dus vooral over endocriene signaaloverdracht.
Hierbij is er sprake van feedback-loops. Deze maken het mogelijk om een bepaald setpoint
te reguleren. De organen bevatten sensoren en geven daarmee feedback af aan de
hypothalamus en hypofyse. Wanneer de gemeten informatie afkomstig van de organen
afwijkt van het setpoint, kan de hypothalamus en/of hypofyse hierop inspelen. Dit
mechanisme wordt mogelijk gemaakt door signalering tussen cellen.
, Endocriene organen
Hypofysevoorkwab
De hypofysevoorkwab ontvangt voorloper hormonen van de hypothalamus en gaan als
reactie hierop andere hormonen maken die weer een reactie in een ander orgaan kunnen
uitlokken. Zo ontstaan er verschillende assen, die allemaal werken volgens negatieve
terugkoppeling.
