Leerdoelen uitgewerkt Blok D:
Hoorcollege 1 Gedrag:
Basisprincipes van gedragsverandering en de relevantie hiervan voor de
fysiotherapie:
- Gedrag is essentieel in gezondheidsinterventies, met name in de
fysiotherapie, therapietrouw en leefstijlverandering zijn vaak bepalend
voor het succes van een behandeling.
- Gedragsverandering wordt beïnvloed door cognitieve, sociale en
omgevingsfactoren.
- Er zijn een aantal belangrijke theorieën die worden gebruikt bij gedrag:
o Expected utility theory gaat ervan uit dat mensen volledig
rationele keuzes maken, in de praktijk is dit onrealistisch, mensen
handelen vaak irrationeel door emoties, gewoontes en beperkte
informatieverwerking verklaart waarom puur informeren meestal
onvoldoende is in gedragsverandering.
o Theory of planned behavior gedrag wordt bepaald door intentie,
die voortkomt uit attitude, subjectieve normen en waargenomen
gedragscontrole inzicht in patiënt attitude helpt om bepaalde
interventies aan te passen.
o ASE-model lijkt op TPB maar benadrukt ook de rol van barrières
en externe factoren helpt om contextuele drempels te
identificeren die therapietrouw ondermijnen.
o Self-determination theory intrinsieke motivatie wordt beïnvloed
door autonomie, competentie en verbondenheid fysiotherapeuten
kunnen motivatie versterken door patiënten keuzevrijheid, haalbare
doelen en empathie te bieden.
- Patiënten moeten vaak langdurig gedragsveranderingen doorvoeren,
zoals oefenen of een actieve leefstijl aannemen. Inzicht in motivatie en
gedragsmechanismen maakt het mogelijk om begeleiding effectiever
en persoonlijker te maken.
ASE-model:
Self determination theory:
,Gedragslenzen toepassen om patiëntgedrag te analyseren:
- De 5 gedragslenzen bieden een concreet raamwerk om patiëntgedrag
te analyseren. Ze helpen bij het vinden van verklaringen en
aanknopingspunten voor interventie, door gedrag vanuit verschillende
psychologische perspectieven te bekijken.
- De 5 gedragslenzen:
o Gewoonten en impulsen gedrag ontstaat vaak automatisch
kan je linken met persuasive by design (triggers zetten onbewust
gedrag in gang)
o Weten en vinden kennis en toegang tot info hebben link met
TPB en ASE (attitude beïnvloed door kennis).
o Zien en beseffen is patiënt zich bewust van het probleem link
met stages of change (patiënt in precontemplatie beseffen nog
niet dat verandering nodig is).
o Willen en kunnen intrinsieke motivatie en zelfeffectiviteit link
met self-determination theory en ASE-model.
o Doen en blijven doen vind het gedrag plaats en wordt het
volgehouden link met stages of change en het concept van
gedragsbehoud.
- Als een patiënt niet oefent, kan dat komen doordat hij het nut niet
inziet (zien en beseffen) zich onzeker voelt (willen en kunnen) of
afgeleid wordt (gewoonten en impulsen).
Stages of change
, COM-B model, gebruik om interventies te kiezen die gedragsverandering
ondersteunen:
- COM-B model stelt dat gedrag alleen mogelijk is als drie voorwaarden
aanwezig zijn capability = fysieke en psychologische vaardigheden
opportunity = sociale en fysieke omgeving motivation = reflectief.
- Behaviour change wheel is een uitgebreide tool om op basis van
COM-B interventies te kiezen bestaat uit verschillende ringen:
o Binnenste ring COM-B
o Middelste ring interventie functies educatie, training, sociale
steun en prikkels/beloningen
o Buitenste ring beleidsmaatregelen zoals wetgeving, campagnes
of subsidiëring.
Nog een aantal andere modellen:
- Stages of change fasenmodel precontemplatie, cotemplatie,
voorbereiding, actie en behoud
- Persuasive by design integreert gedragstheorie met
ontwerpprincipes gedragsfasen (aandacht trekken) oorzaken
(motivatie) designprincipes (feedback/doelen).
Hoorcollege 1 Gedrag:
Basisprincipes van gedragsverandering en de relevantie hiervan voor de
fysiotherapie:
- Gedrag is essentieel in gezondheidsinterventies, met name in de
fysiotherapie, therapietrouw en leefstijlverandering zijn vaak bepalend
voor het succes van een behandeling.
- Gedragsverandering wordt beïnvloed door cognitieve, sociale en
omgevingsfactoren.
- Er zijn een aantal belangrijke theorieën die worden gebruikt bij gedrag:
o Expected utility theory gaat ervan uit dat mensen volledig
rationele keuzes maken, in de praktijk is dit onrealistisch, mensen
handelen vaak irrationeel door emoties, gewoontes en beperkte
informatieverwerking verklaart waarom puur informeren meestal
onvoldoende is in gedragsverandering.
o Theory of planned behavior gedrag wordt bepaald door intentie,
die voortkomt uit attitude, subjectieve normen en waargenomen
gedragscontrole inzicht in patiënt attitude helpt om bepaalde
interventies aan te passen.
o ASE-model lijkt op TPB maar benadrukt ook de rol van barrières
en externe factoren helpt om contextuele drempels te
identificeren die therapietrouw ondermijnen.
o Self-determination theory intrinsieke motivatie wordt beïnvloed
door autonomie, competentie en verbondenheid fysiotherapeuten
kunnen motivatie versterken door patiënten keuzevrijheid, haalbare
doelen en empathie te bieden.
- Patiënten moeten vaak langdurig gedragsveranderingen doorvoeren,
zoals oefenen of een actieve leefstijl aannemen. Inzicht in motivatie en
gedragsmechanismen maakt het mogelijk om begeleiding effectiever
en persoonlijker te maken.
ASE-model:
Self determination theory:
,Gedragslenzen toepassen om patiëntgedrag te analyseren:
- De 5 gedragslenzen bieden een concreet raamwerk om patiëntgedrag
te analyseren. Ze helpen bij het vinden van verklaringen en
aanknopingspunten voor interventie, door gedrag vanuit verschillende
psychologische perspectieven te bekijken.
- De 5 gedragslenzen:
o Gewoonten en impulsen gedrag ontstaat vaak automatisch
kan je linken met persuasive by design (triggers zetten onbewust
gedrag in gang)
o Weten en vinden kennis en toegang tot info hebben link met
TPB en ASE (attitude beïnvloed door kennis).
o Zien en beseffen is patiënt zich bewust van het probleem link
met stages of change (patiënt in precontemplatie beseffen nog
niet dat verandering nodig is).
o Willen en kunnen intrinsieke motivatie en zelfeffectiviteit link
met self-determination theory en ASE-model.
o Doen en blijven doen vind het gedrag plaats en wordt het
volgehouden link met stages of change en het concept van
gedragsbehoud.
- Als een patiënt niet oefent, kan dat komen doordat hij het nut niet
inziet (zien en beseffen) zich onzeker voelt (willen en kunnen) of
afgeleid wordt (gewoonten en impulsen).
Stages of change
, COM-B model, gebruik om interventies te kiezen die gedragsverandering
ondersteunen:
- COM-B model stelt dat gedrag alleen mogelijk is als drie voorwaarden
aanwezig zijn capability = fysieke en psychologische vaardigheden
opportunity = sociale en fysieke omgeving motivation = reflectief.
- Behaviour change wheel is een uitgebreide tool om op basis van
COM-B interventies te kiezen bestaat uit verschillende ringen:
o Binnenste ring COM-B
o Middelste ring interventie functies educatie, training, sociale
steun en prikkels/beloningen
o Buitenste ring beleidsmaatregelen zoals wetgeving, campagnes
of subsidiëring.
Nog een aantal andere modellen:
- Stages of change fasenmodel precontemplatie, cotemplatie,
voorbereiding, actie en behoud
- Persuasive by design integreert gedragstheorie met
ontwerpprincipes gedragsfasen (aandacht trekken) oorzaken
(motivatie) designprincipes (feedback/doelen).
